III SA/Wa 3338/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę Pismem z dnia [...] lutego 2006 r. A. D., zwana dalej skarżącą, zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany ZUS lub Zakład) z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu opłat ZUS powstałych w roku 2002. Wniosek o umorzenie skarżąca uzasadniała uwarunkowaniami rynkowymi i splotem nieszczęśliwych wypadków losowych, w wyniku czego wnioskująca popadła w zaległości finansowe. Mimo podjętych działań naprawczych - prowadzone postępowanie układowe przez Sąd Gospodarczy – firma zbankrutowała, efektem czego była likwidacja działalności gospodarczej i umorzenie toczącego się postępowania układowego. W 2002 r., kiedy zaistniały przedmiotowe zaległości wobec Zakładu, skarżąca straciła całkowicie płynność finansową – co spowodowało uniemożliwienie spłaty bieżących zobowiązań finansowych. Od 2003 r. zobowiązana jest zarejestrowana RUP w R., a od dłuższego czasu bez prawa do zasiłku. Obecnie sytuacja finansowa i życiowa strony jest bardzo trudna. Jest osobą samotną i pozostaje bez środków do życia, ponieważ nie może znaleźć pracy. Pismem z dnia 27 lutego 2006 r. ZUS poinformował zobowiązaną, iż na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póz. zm. – powoływanej dalej jako "kpa" oraz art. 46 i 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") wniosek z dnia [...] lutego 2006 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia. Organ ustalił, że z uwagi na nie dopełnienie obowiązku złożenia prawidłowo sporządzonej dokumentacji rozliczeniowej oraz wyrejestrowującej niezbędnej do ustalenia aktualnej wysokości zadłużenia, nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku o umorzenie poprzez wydanie decyzji administracyjnej zawierającej rozstrzygnięcie merytoryczne. Dodatkowo Zakład poinformował, że po uzupełnianiu brakującej dokumentacji będzie można ponownie wystąpić z wnioskiem o umorzenie należności. W odpowiedzi na pismo ZUS A. D. ponownie złożyła wniosek o umorzenie należności wobec Zakładu. W piśmie zobowiązana podtrzymała argumentację zawartą we wniosku z [...] lutego 2006 r. Decyzją z [...] maja 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych,– działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład powołał się na przepisy art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymagane do stwierdzenia faktu całkowitej i trwałej nieściągalności. Złożone przez zobowiązaną dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne określenie jej aktualnej sytuacji finansowej. Dlatego, zdaniem Zakładu, umorzenie należności byłoby przedwczesne. Pismem z dnia 27 czerwca 2006 r. A. D. zwróciła się do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy. W piśmie zobowiązana ponownie przedstawiła swoją trudną sytuację finansową. Opisała z jakiego powodu powstały zaległości wobec Zakładu. W postępowaniu odwoławczym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako Prezes ZUS) decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2006 r. i umorzył należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 2 641,44 zł. oraz odmówił umorzenia należności w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek w łącznej kwocie 1 318,21 zł. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził, iż po ponownym przeanalizowaniu sprawy należy uznać, że na dzień [...] lipca 2006 r. wystąpiły jednak przesłanki do umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą pomimo braku całkowitej nieściągalności w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., gdyż wnioskodawczyni wykazała w pełni swój ważny interes w tym aby umorzyć jej należności w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Nie zaszła natomiast żadna z przesłanek wymienionych w zapisie art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. uzasadniających uznanie należności z tytułu składek osób ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek za całkowicie nieściągalne, co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. Na tę decyzje A. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zobowiązana zaskarżyła w części decyzję Prezesa ZUS tj. w zakresie odmowy umorzenia należności w kwocie 1 318,21 zł. Skarżąca ponownie opisała przyczyny powstania zaległości wobec ZUS. Uzasadniając skargę wskazała, że utraciła wszelki majątek, przeszła długotrwałe leczenie, od dłuższego czasu jest bez własnych środków do życia i jest na utrzymaniu członków dalszej rodziny. Działania podejmowane w celu znalezienia pracy nie odnoszą rezultatu, również za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy. Odpowiadając na skargę, Prezes ZUS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ wskazał, iż w świetle brzmienia art. 30 u.s.u.s. zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie ma zastosowania art. 28 u.s.u.s., brak jest podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów procesowych ani materialnych. Zgodnie z art. 28 ust. 3a i ust. 3b u.s.u.s. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem osoby zobowiązanej do płacenia należności z tytułu składek, na jej wniosek, uwzględniając stan finansów ubezpieczeń społecznych, można umorzyć je. Szczegółowe zasady umarzania w całości lub części należności określa ww. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, iż ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, gdy opłacenie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Od tej decyzji na podstawie art.83 ust. 4 u.s.u.s. przysługuje stronie wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednak kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 30 u.s.u.s., zgodnie z którym, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 cyt. ustawy. W tym miejscu Sąd zauważa, iż Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części zawartej w pkt.2 tejże decyzji. W punkcie tym Prezes ZUS odmówił umorzenia należności w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek. Zatem słusznie organ odmówił umorzenia składek w tej części, ponieważ ustawodawca w art. 30 u.s.u.s. wprost wykluczył możliwość umarzania składki w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zatem brak podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony czyni skargę bezzasadną. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Badając zaskarżoną decyzję w zakresie umorzenia pozostałych należności, o których mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji, Sąd, uznał, iż w tej części decyzja również odpowiada prawu. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.