III SA/Wa 334/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie R. K. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: konieczność utrzymania sześcioosobowej rodziny, niski dochód z emerytury ([...] zł) i wynajmu lokalu (274,50 zł), znaczne wydatki przewyższające kwotę dochodów. Do majątku zaliczył udziały w spółkach, zaś do majątku żony - dom. Skarżący przedstawił zestawienie wydatków. Przedłożył także ostatnie odcinki przekazu pocztowego. Pismem z 2 maja 2018 r. wezwano Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji na temat sytuacji finansowej. Na wezwanie to jednak nie odpowiedział. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na niewykonanie przez Skarżącego wezwania do nadesłania dodatkowych informacji, referendarz sądowy dysponuje jedynie oświadczeniami Skarżącego zawartymi w formularzu PPF i dokumentami złożonymi w toku uprzednio prowadzonego postępowania o przyznanie prawa pomocy. To z kolei jest niewystarczające, aby podjąć obiektywne i niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie o przyznaniu mu prawa pomocy w żądanym zakresie, zwłaszcza, że od czasu złożenia wcześniejszego jego wniosku upłynął prawie rok. Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. Skarżący złożył sprzeciw, w którym wskazał, że pomimo braku nadesłania dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej Skarżącego, z okoliczności sprawy wynika, że obecnie znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej. W sprzeciwie podniesiono również, że poprzedni wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został przez Sąd uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym z uwagi na to, że treść wniosku i nadesłanych dokumentów nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji majątkowej Skarżącego. Co prawda w aktach sądowych znajduje się dokumentacja przesłana przez Skarżącego w toku uprzednio toczącego się postępowania w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie, lecz obrazuje ona sytuację finansową Skarżącego sprzed roku, utraciła zatem już swoją aktualność. W tej sytuacji uzasadnionym było skierowanie przez referendarza sądowego wezwania do udzielenia dodatkowych informacji celem usunięcia wątpliwości w sprawie. Wątpliwości te dotyczą m.in. wysokości przychodu Skarżącego i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pełnoletnich osób w 2017 r., okoliczności dotyczących dochodu z racji posiadania przez Skarżącego udziałów w dwóch spółkach oraz źródła, z którego syn Skarżącego pokrył w spółce T. sp. z o.o. udziały o łącznej wartości [...] zł. Skarżący nie wyjaśnił tych okoliczności również na etapie wnoszenia sprzeciwu. W tym miejscu Sąd zauważa, że współpraca strony w zakresie przedłożenia informacji i dokumentów obrazujących jej sytuację materialną ma znaczenie kluczowe dla dokonania rzetelnej oceny jej zdolności płatniczych, zaś samo wezwanie jest wiążące bez względu na subiektywne odczucie skarżącego o zbędności żądanych przez sąd danych dla potrzeb oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r., II FZ 569/10 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawiązując do argumentacji zawartej w sprzeciwie, Sąd wskazuje również, że okoliczność przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie na mocy postanowienia z dnia 28 września 2018 r. nie ma w rozpoznawanej sprawie charakteru wiążącego. Należy bowiem zważyć, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, które powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. II FZ 434/11, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.