III SA/Wa 3352/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/1/2016 r. po rozpoznaniu wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /9/2015 r Nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadami przyjętymi przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest tak odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne, jak obowiązek wykazania przez stronę niemożności wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania. Skarżący, tj. A.W. , działający z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się, na formularzu PPF z 4.11.2015 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na fakt nieosiągania żadnego dochodu oraz brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na "opiekę nad małoletnią córką", ponieważ samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podtrzymuje egzystencję –swoją i córki – dzięki pomocy rodziców. Nie ma oszczędności Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 29/12/2015 r skarżący przekazał "bliźniacze" odpowiedzi do tych, które udzieli w innych swoich sprawach (np. III SA/Wa 2790/15) poinformował o tym, że nie uzyskał żadnych dochodów, czego dowodem jest formularz PIT. Nie posiada też rachunków bankowych, ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje pokój "przy rodzicach", nie ponosi za fakt zamieszkiwania jakichkolwiek opłat – także za gaz, energię i in. Źródłem utrzymania jest pomoc od rodziców, którzy też finansują wynagrodzenie pełnomocnika. Rodzice nie wyrazili zgody na wyjawienie środków przekazywanych (w tej sprawie – przyp referendarza sądowego) pełnomocnikowi na pomoc prawną. Pomoc rodziców w wysokości do 600 zł miesięcznie wydatkuje na – głównie- artykuły spożywcze. Nie jest w stanie podjąć pracy, ponieważ opiekuje się córką. Przychylając się do realizacji postulatu szybkości postępowania oraz uwzględniając znaczenie zmiany treści wzoru formularza i możliwego wpływu na wynik postepowania o prawo pomocy referendarz sądowy przyjął korzystniejszy dla strony sposób interpretacji przepisów i nadał – bezzwłocznie – bieg sprawie. Przede wszystkim należy zauważyć, że sytuacja majątkowa, a właściwie sposób i zakres (tożsame) wyjawienia sytuacji majątkowej skarżącego były już oceniane przez Sądy, w tym Naczelny Sąd Administracyjny: wezwania o tożsamej do tego z niniejszej sprawy oraz zbliżone odpowiedzi strony były już przedmiotem badania. Referendarz sądowy wskazuje też (z urzędu), że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie 1719 zł, zatem do tej kwoty należałoby odnieść zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania. Należałoby odnieść - jednak jest to niemożliwe, co referendarz bez zwłoki wyjawia stronie, licząc na to, że strona uzyska pozytywny skutek procesowy planując dalsze prowadzenie sporu/ów (honesta fama melior pecunia). Przede wszystkim dlatego, że ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Jak wskazano – i to skarżącemu, dysponującego przecież nadto profesjonalną ("podwójną") pomocą prawną (!) - już wielokrotnie przed sądem administracyjnym, by skutecznie ubiegać się o prawo pomocy, należy uprawdopodobnić złą sytuację życiową, w której znajduje się strona. Uchylenie się od przekazania informacji, o które skarżący był wzywany w piśmie z 29/12/2015 (m.in. kalkulacji kosztów życia, zestawienie należności i zobowiązań, dokumentów finansowych dotyczących okresu prowadzenia działalności gospodarczej, której efektem jest spór przed Sądem) nie zyskało aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego (ściśle odnośnie skarżącego w postanowieniu I FZ 343/15). Fakt nieprowadzenie działalności (aktualnie) gospodarczej nie zwalnia strony od przekazania dokumentów księgowych i rachunkowych za wskazany okres. Podobnie nieposiadanie (obecnie ) rachunku bankowego nie zwalnia strony od przedłożenia wyciągu z rachunku za wskazany precyzyjnie w wezwaniu (pkt 2 ) okres czasu. Referendarz sądowy ma świadomość możliwej "równoprawności" kosztów i wydatków skarżącego, ale żeby orzec o tej "równoważności" niezbędne jest przedłożenie precyzyjnego ich zestawienia (pkt 8 wezwania). Dlatego niemożliwe jest wydanie przez referendarza sądowego korzystnego dla strony rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy. Oświadczenie skarżącego, zgodnie z którym "wszelkie koszty związane z wynagradzaniem pełnomocnika w ramach pomocy synowi pokrywają rodzice skarżącego, podczas gdy on zgodnie z wolą opłacających pomoc prawną nie zna szczegółów dot. jego wysokości" nie uzasadnia niepodania informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika. Pełnomocnik przecież, jak wynika z definicji słownikowej tego terminu, wykonuje polecenia strony i jest zależny od woli strony. Niespotykana w obrocie prawnym jest okoliczność niemożności uzyskania przez mandanta zasad wynagradzania pełnomocnika: kto jak nie strona może decydować o szczegółach pracy i sposobie działania pełnomocnika w sprawie – w końcu – ze skargi strony. W obliczu wskazanych powyżej faktów referendarz sądowy uznaje, że nieprzedstawiania przez stronę wnioskowanych informacji nosi znamiona nie tyle "zwykłego" niewykonywania wezwań, ile znamiona obranej – tylko w stronie wiadomym celu – "taktyki procesowej" (non meta, sed iter). Zbliżoną ocenę podejmowały w wielu sprawach skarżącego Sądy Administracyjne, w tym także NSA: nie tylko w postanowieniach Izby Finansowej z 1/12/2014, IIFZ1920/14 czy z 9/2015 I FZ 343/15, ale też w postanowieniu Izby Gospodarczej NSA, gdzie rozważano podobną do sytuacji skarżącego w tej sprawie – por postanowienie z 15/10/2015 r I GZ 674/15. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza przy tożsamości przedmiotowej i – co rzadkie, ale jakże cenne – podmiotowej, są dla referendarza sądowego cenną wskazówką (sum via et veritas, et vita). Żeby móc "przełamać" ocenę NSA skarżący powinien wyzbyć się znamion zachowań, które NSA ocenił jako niesprzyjające przyznaniu prawa pomocy. Dlatego, referendarz sądowy, wobec niewyjaśnienia sytuacji życiowej przez skarżącego, działając jako dysponent środków budżetowych, nie znajdując sposobu, pomimo podjętych usiłowań, na uwzględnienie wniosku strony, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.