III SA/Wa 337/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący P. B. na urzędowym formularzu PPPr zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że jego obecna sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych Wskazał, że nie ma żadnych źródeł dochodu, a środki na życie i podstawowe utrzymanie dostarczają mu krewni i znajomi. Oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma rodziny, stąd tylko jego dochody wpływają na ocenę zdolności do pokrycia kosztów sądowych. Podniósł, że z uwagi na niedochodowość prowadzonego przedsiębiorstwa pod firmą [...] , zmuszony był zakończyć prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku. Od października do listopada 2015 r. pracował jako osoba zajmująca się [...] z wynagrodzeniem 150 zł netto. Obecnie pozostaje bez pracy, bez źródeł dochodu i bez majątku. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego adwokat B.R. wyjaśniła, że w 2016 r. Skarżący nie osiągnął żadnych dochodów. Skarżący nie posiada rachunków bankowych, ani lokat bankowych i nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący w chwili obecnej nie ma żadnych źródeł utrzymania. W bieżącym utrzymaniu Skarżącemu pomagają rodzice, od których otrzymuje około 500 zł miesięcznie gotówką. Ponadto Skarżący posiada dwa kredyty bankowe, nie mniej żadnego z nich nie spłaca, gdyż jeden został przejęty przez byłego wspólnika, a drugi spłaca jego matka. Ponadto pełnomocnik Skarżącego przesłała zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2014 r. Skarżący z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z innych źródeł osiągnął przychód w kwocie 1.479.371,25 zł. Natomiast w 2015 r. osiągnął przychód z działalności prowadzonej osobiście w kwocie 821,22 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd czy referendarz sądowy nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie starszy referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo, ograniczające się do ogólnikowych sformułowań, których nie sposób zweryfikować. I tak twierdzi on, że utrzymuje się wyłącznie z kwoty 500 zł wypłacanej comiesięcznie przez rodziców. Nic nie wiadomo natomiast w jakiej kwocie Skarżący ponosi wydatki na miesięczne utrzymanie, np. żywność bieżące opłaty jak energia elektryczna, gaz czy też woda. Nie przekonują również starszego referendarza sądowego wyjaśnienia Skarżącego dotyczące pomocy otrzymywanej od rodziców. Niewiele bowiem na temat tej pomocy wiadomo. Poza oświadczeniem pełnomocnika Skarżącego nie ma dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Nie wynika z tego także, że rodzice pomocy takiej (500 zł miesięcznie oraz spłata kredytu) rzeczywiście są w stanie udzielić. Nic nie wiadomo bowiem na temat ich sytuacji majątkowej. Skoro Skarżący nie przedstawił w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa, starszy referendarz sądowy miał pełne podstawy ocenić jego wniosek jako niezasadny. Nie mógł bowiem przeprowadzić pełnej analizy posiadanych przez niego środków. W takiej sytuacji Skarżący powinien liczyć się z tym, że starszy referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazał on przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.