III SA/Wa 3376/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz umorzenia postępowania w sprawie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za wskazane okresy 2003 r., 2004 r., 2005 r. i 2006 r. postanawia: 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W skardze T.D. (dalej "Skarżący") zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący nadesłał wypełniony formularz PPF, w którym powołał się na fakt sprzedaży udziałów w spółce oraz trudności z przerejestrowaniem tej spółki na nabywcę. Wskazał również, iż poza segmentem mieszkalnym będącym jego współwłasnością, nie posiada żadnego majątku. Wyjaśnił również, iż z żoną posiada rozdzielność majątkową. Z oświadczenia o dochodach wynika natomiast, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 770,55 zł oraz wynagrodzenie żony pracującej na ½ etatu w wysokości 495,85 zł. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując iż Skarżący nie wykazał w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej, gdyż nie dostarczył dokumentów opisujących jego sytuację finansową. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 2 lutego 2013 r., dochowując ustawowego terminu, Skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wniósł o uwzględnienie informacji zawartej w piśmie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia 8 stycznia 2013 r. odnośnie stanu zaległości w sprawie egzekucji prowadzonych przeciwko Skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei na podstawie art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że Skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do wniosku Skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego na podstawie analizy przedłożonych Sądowi pierwszej instancji informacji uznać należy, że Skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci renty oraz wynagrodzenia żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Skarżący przedstawił dokumenty, z których wynika, iż prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne przez komornika sądowego. Oceniając zaistniałą sytuację stwierdzić należy, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania naraziłoby Skarżącego na poważny uszczerbek finansowy. Powyższe prowadzi do wniosku, że Skarżący jest w stanie uiścić opłatę rzędu 100 złotych, stanowiącą zarazem minimalny wpis wymagany w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jednocześnie jednak Sąd ma na uwadze, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto, jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). W konsekwencji Sąd podkreśla, iż partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Koszty sądowe należy zaś traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11). Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.