III SA/Wa 3396/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r., którym oddalono skargę W.G. (dalej "Skarżący") na czynności egzekucyjne. Z motywów ww. postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego, działając jako organ egzekucyjny na podstawie wystawionych przez Wójta Gminy C. nad W. tytułów wykonawczych obejmujących zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 21 listopada 2008 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie wraz z tytułami wykonawczymi zostało przesłane Skarżącemu za pośrednictwem poczty polskiej i doręczone w trybie zastępczym. Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 31 marca 2014 r. dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w P. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Skarżący otrzymał ww. zawiadomienie w dniu 1 kwietnia 2014 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne" Skarżący zaskarżył dokonaną czynność egzekucyjną. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. , którym oddalono ww. skargę, Skarżący podniósł, że dokonano niewłaściwego doręczenia pism kierowanych do niego w trybie zastępczym. Ponadto wskazał, że urzędy i organy poprzez swoje postępowanie ograniczyły jego prawa, wolności i swobody obywatelskie wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i aktów prawnych. Zarzucił, że organy działały bez podstawy prawnej i umocowania prawnego. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w W. , Minister Finansów wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015, z późn. zm., zwanej dalej "u.p.e.a."). Wskazał, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Następnie Minister Finansów stwierdził, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty podatku, została dokonana stosownie do procedury określonej w art. 89 u.p.e.a. Podkreślił, że Skarżący nie kwestionuje prawidłowości dokonanej czynności pod względem wykonawczym, natomiast zarzuca brak wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, z uwagi na przedawnienie stwierdzonych nimi należności. Wyjaśnił, że wskazane zarzuty wykraczają poza zakres przedmiotowy trybu skargowego, a zatem nie mogą być w nim rozstrzygane. Zaznaczył, że kwestia przedawnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi była badana w odrębnym postepowaniu przez organy podatkowe, a także sąd administracyjny, który oddalił skargę wniesioną przez Skarżącego. Minister Finansów stwierdził, że doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Natomiast instytucja doręczenia zastępczego oznacza, że ustawodawca dopuszcza taki rodzaj doręczenia przy zachowaniu obowiązującej procedury. Organ przesyłając korespondencję na adres zamieszkania Skarżącego, zastosował się do dyspozycji zawartej w art. 42 u.p.e.a. Konsekwencja nie odebrania korespondencji pod tym adresem, skutkuje wystąpieniem instytucji doręczenia zastępczego. Organ wyjaśnił, że sytuacja zdrowotna i materialna Skarżącego z pewnością ma istotne znaczenie i czynniki te decydują o jego statusie społecznym oraz o ograniczonych możliwościach bytowych, ale w tym postępowaniu kwestie te pozostają bez wpływu na jego wynik. Wskazał, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego przedmiotem kontroli jest wyłącznie prawidłowość zaskarżonej czynności. Dlatego poza zakresem kognicji jest prawidłowość pozostałych czynności podjętych w toku postępowania egzekucyjnego, jak i innych postępowań. We wniesionej skardze Skarżący powtórzył zarzuty uprzednio podniesione w zażaleniu. Zarzucił naruszenie art: 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75, 76 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). Skarżący podniósł, iż uczynił wszystko, co było konieczne do zakończenia działalności gospodarczej i wyjazdu z małoletnimi synami do Kanady. W tym czasie nie toczyły się żadne postępowania wobec niego, więc nie miał obowiązku informowania o tym organów skarbowych. Skarżący wskazał, iż współwłaścicielem nieruchomości jest jego była żona, która cały czas zamieszkuje w P. i to do niej organy powinny zwracać się z wszelkimi roszczeniami. Tymczasem organy skierowały postępowanie wyłącznie do Skarżącego. Skarżący zarzucił, iż zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu wskazanym na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Ten środek zaskarżenia został przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a., który to przepis stanowi, iż zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Trafnie zauważył Minister Finansów, iż w skardze na czynności egzekucyjne Skarżący nie podniósł zarzutów dotyczących nieprawidłowości w zakresie czynności egzekucyjnej, na którą miał prawo wnieść skargę w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W niniejszej sprawie tą czynnością egzekucyjną było zajęcie innych wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w P. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W skardze na czynności egzekucyjne z dnia 14 kwietnia 2014 r. Skarżący stwierdził, że nie uznaje w całości należności objętych tytułami wykonawczymi, utrzymywał, iż należności te są przedawnione, zgłosił zastrzeżenia co do sposobu doręczania mu pism, wskazał na pominięcie w postępowaniu drugiego współwłaściciela nieruchomości. Podobne zarzuty zostały podniesione w skardze do Sądu. Zważywszy na treść zarzutów podniesionych w ramach skargi na czynności egzekucyjne oraz w skardze do Sądu, przede wszystkim wyjaśnić należy jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach tego środka zaskarżenia. Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie innej wierzytelności pieniężnej - art. 89 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w Płocku z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Stwierdzić zatem należy, że Skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. stawia zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 tej ustawy, tj. przedawnienie zobowiązania podatkowego. Ponieważ omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony, to zarzut ten nie może być rozpatrzony w niniejszym postępowaniu. Dodać trzeba, że oprócz środka przewidzianego w art. 33 § pkt 1 u.p.e.a., przedawnienie zobowiązania może być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy i ten środek zaskarżenia został przez Skarżącego wykorzystany. Z powyżej wskazanych przyczyn nie może być w ramach niniejszego postępowania rozpatrzony zarzut dotyczący nieprawidłowości w doręczaniu pism skierowanych do Skarżącego w toku całego postepowania, bądź zarzut skierowania postępowania wyłącznie do niego. Dla potrzeb tego postępowania istotne jest, że zawiadomienie z dnia 31 marca 2014 r. o dokonaniu czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w P. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., Skarżącemu zostało prawidłowo doręczone w dniu 1 kwietnia 2014 r. (zaświadcza o tym podpis na potwierdzeniu odbioru tego zawiadomienia) oraz że organ egzekucyjny wykonał tę czynność zgodnie z postanowieniami art. 89 u.p.e.a., co stwierdził Sąd poddając kontroli tę czynność egzekucyjną i co nie jest przez Skarżącego kwestionowane. Poza zakres niniejszego postępowania wykracza badanie prawidłowości doręczania innych pism w toku postępowania egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne, organ nie może badać zasadności prowadzenia postępowania wyłącznie wobec Skarżącego, na co wskazano w skardze do Sądu, gdyż jak już wyjaśniono w ramach tego środka zaskarżenia organ może kontrolować wyłącznie prawidłowość wykonania czynności egzekucyjnej. Wbrew zarzutom skargi do Sądu, zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowo sporządzone uzasadnienie. Została w nim wskazana i wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia, rozpoznane zostały zarzuty podniesione w zażaleniu i co najistotniejsze, w sposób wyczerpujący zostały wyjaśnione przyczyny, dla których organ uznał, iż skarga na czynności egzekucyjne jest niezasadna. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. w części w jakiej odnosi się do uzasadnienia faktycznego decyzji (postanowienia) nie mógł mieć w rozpoznanej sprawie zastosowania, gdyż istota postępowania egzekucyjnego wyklucza prowadzenie postępowania dowodowego. Natomiast według postanowień tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej [...]. Art. 18 u.p.e.a., mocą którego w postępowaniu egzekucyjnym stasowane są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, wyraźnie stanowi, iż mają one odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, to znaczy z uwzględnieniem specyfiki tego postepowania. W skardze Skarżący postawił zarzut naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale nie wskazał na czym polegało naruszenie każdego z tych przepisów, nie wykazał też, aby naruszenie ich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.