III SA/Wa 3396/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-04
Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Ewa Izabela Fiedorowicz, Elżbieta Olechniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości jego prowadzenia, w szczególności w zakresie oznaczenia wierzyciela i własności zajętych ruchomości?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie do kwestionowania formalnoprawnych aspektów konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie do oceny zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy jego prawidłowości. Zarzuty dotyczące oznaczenia wierzyciela lub własności zajętych ruchomości powinny być podnoszone w innych trybach, np. w drodze zarzutów na postępowanie egzekucyjne lub wniosku o wyłączenie rzeczy spod egzekucji. Nawet jeśli doszło do naruszenia formalnego, np. zastosowania nieaktualnego wzoru protokołu, nie stanowi to podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy i strona mogła skorzystać z przysługujących jej środków prawnych.Stan faktyczny
Spółka H. sp. z o.o. wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu automatów do gier, zarzucając niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego i prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez jego prawidłowego wszczęcia. Organ egzekucyjny oddalił skargę, a następnie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie. Spółka wniosła skargę do WSA, podnosząc dalsze zarzuty dotyczące m.in. własności zajętych ruchomości oraz nieaktualnego wzoru protokołu zajęcia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz,, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w T. tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytułu kary pieniężnej w kwocie należności głównej 36.000 zł plus należne odsetki za zwłokę, orzeczonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] marca 2015 r., wszczął wobec majątku H. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana "Spółką" lub "Skarżącą") postępowanie egzekucyjne.
Dyrektor Izby Celnej w W. w dniu 20 kwietnia 2016 r. protokołem zajęcia i odbioru ruchomości na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych dokonał zajęcia automatów do gier: A. nr [...] oraz A. nr [...]. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem pracownika magazynu depozytowego A. K., który własnoręcznym podpisem potwierdził fakt objęcia dozoru nad ruchomościami. Protokół zajęcia i odbioru ruchomości został doręczony Skarżącej za pośrednictwem poczty 27 kwietnia 2016 r.
Spółka pismem z dnia 10 maja 2016 r. wniosła skargę na czynność egzekucyjną Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 20 kwietnia 2016 r. zarzucając naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), przez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia ruchomości. Według Skarżącej - na podstawie ww. tytułu wykonawczego wobec Spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Powyższe uchybienie, jej zdaniem, doprowadziło również do naruszenia art. 32 i art. 15 u.p.e.a., poprzez dokonanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i przy braku poszanowania podstawowej zasady upomnienia.
Spółka podniosła, że wobec niej toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o identycznym numerze jak wskazany w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, jednakże tytuł ten został wystawiony przez innego Dyrektora Izby Celnej.
Zwróciła ponadto uwagę, że w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia to, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz.1494; dalej zwane "rozporządzeniem") - Dyrektora Izby Celnej w S. wyznaczono jako właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków.
Zdaniem Spółki w sytuacji, gdy dotychczasowe postępowania egzekucyjne wszczęte zostały na wniosek ściśle określonych wierzycieli (którzy mogą, ale nie muszą pokrywać się z kompetentnym w chwili obecnej organem właściwym na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela), w związku z czym nie można uznać za prawidłowe oznaczenie przez organ egzekucyjny tytułu egzekucyjnego stanowiącego podstawę dokonanego zajęcia.
Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu i odbiorze ruchomości w postaci automatów do gier.
Skarżąca zażaleniem z 17 czerwca 2016 r., wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zarzuciła naruszenie art. 54 § 5, art. 67 § 2 pkt 4 oraz art. 32 w związku z art. 15 u.p.e.a., podnosząc kwestię tożsamą do zawartej w skardze na czynności egzekucyjne, tj. niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S., na podstawie którego wobec Spółki nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz dokonanie czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż w niniejszej sprawie zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaznaczył przy tym, że zajęcie nastąpiło poprzez sporządzenie przez poborcę skarbowego protokołu zajęcia, który spełniał wymogi formalne określone w art. 67 § 4 u.p.e.a. Według organu prawidłowo został oznaczony numer tytułu wykonawczego z dnia 3 września 2015 r. stanowiący podstawę prawną zajęcia ruchomości. Ponadto wskazana została kwota należności odpowiadająca kwocie określonej w tytule wykonawczym i okres, za który ww. należności zostały ustalone, a także rodzaj i stopę odsetek oraz koszty egzekucyjne. Według organu zajęte automaty zostały szczegółowo wymienione i opisane wraz ze wskazaniem wartości szacunkowej i oddane pod dozór A. K. - pracownika magazynu depozytowego, który własnoręcznym podpisem potwierdził fakt objęcia dozoru nad ruchomościami oraz informację, iż na zajętych ruchomościach umieszczono znak ujawniający na zewnątrz ich zajęcie.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. odnosząc się do twierdzenia Spółki dotyczącego niewłaściwego określenia stanowiącego podstawę do zajęcia tytułu wykonawczego, który został wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. podkreślił, że tytuł wykonawczy z dnia 3 września 2015 r. został wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w T., natomiast na dzień sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości organem pełniącym obowiązki wierzyciela był Dyrektor Izby Celnej w S.. Zwrócił przy tym uwagę, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Treść powyższego paragrafu potwierdza, że Dyrektor Izby Celnej w S. pełni obowiązki wierzyciela również w sprawach, w których tytuły wykonawcze wystawione zostały przez innych dyrektorów izb celnych, bez konieczności wystawiania tytułów wykonawczych wskazujących ww. organ celny jako wierzyciela.
W dalszej części organ stanął na stanowisku, że fakt, iż obecnie wierzycielem obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym jest organ inny niż pierwotnie wystawiający tytuł, nie stanowi o naruszeniu przepisów prawa wskazywanych przez Spółkę w skardze na czynność egzekucyjną i zażaleniu z dnia 17 czerwca 2016 r.
Mając powyższe na uwadze nie podzielił argumentacji Skarżącej, iż czynności egzekucyjne podjęte zostały w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego.
Spółka skargą z 4 października 2016 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego je postanowienia, zarzuciła naruszenie
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - zwany dalej "K.p.a.") oraz art. 7 i 77 K.p.a. w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika niebędącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, w sytuacji, gdy zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, który to organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. o numerze [...], w sytuacji, gdy wobec zobowiązanej spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne; w efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi;
3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. oraz art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze.
Uzasadniając zarzuty Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien był w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy ruchomości objęte zajęciem stanowią własność zobowiązanego, w sytuacji, gdy czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona. Zaznaczyła przy tym, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią jej własności, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych. Z kolei organ egzekucyjny nie wskazał w najmniejszym stopniu z jakich okoliczności wywodzi, iż zajęte ruchomości stanowią jej własność. O istnieniu domniemania, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością, nie można mówić w przypadku ruchomości, które nie znajdują się ani w siedzibie spółki (traktując siedzibę jako odpowiednik mieszkania osoby fizycznej), ani nie pozostają w dyspozycji zobowiązanej.
Zdaniem Spółki, protokół zajęcia jej doręczony przypomina ten, który stanowi wzór przewidziany w nieobowiązującym obecnie rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzoru dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wskazała, iż na stronie 3 w pouczeniu dla zobowiązanego zabrakło zdania znajdującego się w aktualnym wzorze, które stanowi, że "Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie".
W przekonaniu Skarżącej protokół, jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej, musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powtórzył przedstawioną w nim argumentację. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej zwanej "P.p.s.a.") sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie Sąd uchyla, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na wstępie wskazać należy, że w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynność egzekucyjną jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. W art. 1a pkt 12 lit. a tiret 12 u.p.e.a. wymieniono jako środek egzekucyjny, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z ruchomości.
Za istotny uznać należy fakt, na co zwracały uwagę organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach, że w postępowaniu wszczętym przez Spółkę złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a skargi na czynności egzekucyjne, które to postępowanie stanowi w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.
Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (np. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 139/09 – dostępne na www.orzeczenia nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich.
Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie, np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność przewidzianych w ww. ustawie środków służących ochronie praw zobowiązanego, mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Podkreśla się przy tym szczególnie, że skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Tym samym postępowanie egzekucyjne badane jest jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego.
W ocenie Sądu skarga złożona przez Spółkę do organu rekwizycyjnego nie zawierała zarzutów, które mogły być kierowane w odniesieniu do dokonanej przez ten organ czynności egzekucyjnej.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania za zasadną skargi na czynność egzekucyjną stanowiącą zajęcie ruchomości, dokonanie której potwierdza protokół z dnia 20 kwietnia 2016 r. Zajęcie to, dotyczące dwóch automatów do gier, dokonane – na podstawie odpisu tytułu wykonawczego przez Dyrektora Izby Celnej w W. protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 20 kwietnia 2016 r., nie narusza przepisów prawa regulujących przeprowadzanie zajęcia ruchomości.
Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1 (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania), podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości, sporządzony według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Na podstawie art. 67 § 2 pkt 1, 4-6 i 9, § 4 oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera:
- oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
- numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
- kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
- kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
- datę wystawienia protokołu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
- wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;
- adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;
- pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;
- pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.
- podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów;
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy protokół zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier z dnia 20 kwietnia 2016 r. zawiera wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sporządzony został zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310).
W szczególności zawiera prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 97 u.p.e.a. uprawniający organ do dokonywania zajęć ruchomości, oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, a także numeru tytułu wykonawczego. Do protokołu zajęcia ruchomości zostały wpisane poszczególne automaty do gier z oznaczeniem ich numerów i wartości szacunkowej. Jednocześnie zajęte ruchomości pozostawiono w miejscu zajęcia i oddano pod dozór pracownika magazynu depozytowego. Protokół został podpisany przez poborcę skarbowego, magazyniera oraz funkcjonariuszy celnych. Zostały więc spełnione przesłanki zajęcia nieruchomości określone w art. 98 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Protokół zajęcia ruchomości został również doręczony Skarżącej w dniu 27 kwietnia 2016 r., a tym samym spełniono wymogi wynikające z art. 98 § 2 u.p.e.a.
W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut Skarżącej dotyczący niewyjaśnienia tego, czyją własność stanowiły zajęte automaty. Zgodnie z art. 97 § 2 u.p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione.
Na podstawie art. 97 § 2 u.p.e.a. poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z wyłączeniem tych przedmiotów, które są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 8 i n. ww. ustawy. Poborca nie jest również ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje. Przyjmuje się bowiem domniemanie, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością. Zajęciu podlegają rzeczy ruchome stanowiące własność zobowiązanego i niezwolnione spod egzekucji (art. 13 § 1 u.p.e.a.) lub niewskazane w ustawie jako rzeczy niepodlegające egzekucji (art. 8 i n. u.p.e.a.), również wówczas, gdy nie znajdują się w posiadaniu zobowiązanego, lecz są w posiadaniu innej osoby (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 97, pkt 3).
Osoba roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw, zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.
W sytuacji, gdy zobowiązana Spółka ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Zobowiązany odpowiada bowiem za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 168a, pkt 2).
Sąd nie podziela zarzutu dotyczącego błędnego określenia wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w S.. Należy w pierwszej kolejności wskazać, że okoliczność dotycząca błędnego określenia wierzyciela mogła być skarżona w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne.
Trzeba również wziąć pod uwagę, że kwestia wyznaczenia wierzyciela właściwego w sprawach dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, czy też z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień została odrębnie uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1200), a także rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494).
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma treść § 3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r., zgodnie z którym, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.
W zaskarżonym postanowieniu zasadnie w tym względzie wskazano, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r., poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, a powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. przed 1 października 2015 r., wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Z przepisu tego wynika ponadto, że wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Z odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z kolei wynika, że należność pieniężna w kwocie 36.000 zł podlegająca egzekucji ma swoją podstawę w decyzji z dnia 25 czerwca 2015 r., powstała zatem przed dniem wejścia w życie cyt. rozporządzenia. W tej sytuacji prawidłowo został w protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 20 kwietnia 2016 r. wskazany jako wierzyciel Dyrektor Izby Celnej w S..
Ponadto nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zastosowania nieaktualnego wzoru protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Pomimo tego, że zastosowanie w sprawie nieaktualnego w dacie wystosowania zawiadomienia wzoru protokołu zajęcia i odbioru ruchomości jest naruszeniem formalnym, zdaniem Sądu nie może stanowić podstawy do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Zaistniała nieprawidłowość nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż spełnione zostały wymogi określone w art. 67 § 4 u.p.e.a., a Spółka w wyniku powyższego uchybienia nie poniosła żadnych negatywnych skutków prawnych. Korzystając z przysługującego Jej uprawnienia wniosła do Dyrektora Izby Celnej w W. w ustawowym terminie stosowną skargę na dokonaną czynność egzekucyjną.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że powyższy zarzut nie był podnoszony zarówno w skardze na czynności egzekucyjne, jak i w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. i tym samym nie podlegał ocenie w wydanych rozstrzygnięciach. Natomiast co do zasady skargę na czynność egzekucyjną Strona ma prawo wnieść w ustawowym terminie 14 dni od daty dokonania czynności i po tym terminie nie może już jej rozszerzać powołując kolejne zarzuty.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło