III SA/Wa 3413/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2012 r. po rozpoznaniu wniosku S. Sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie S. sp. z o.o. w likwidacji, pismem z 31 stycznia 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od opłat sadowych. Spółka wskazała, że nie dysponuje żadnymi dokumentami finansowymi, ponieważ zostały zajęte przez prokuraturę. Nadto nie posiada nieruchomości, przedmiotów trwałych, towarów handlowych, na rachunkach bankowych nie ma środków pieniężnych, kasa spółki nie dysponuje gotówką. Jedynym mieniem spółki jest wierzytelność będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Strona, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 6 lutego 2012 r. o nadesłanie, m.in. odpisów z rachunków bankowych, faktur VAT za ostatnie miesiące prowadzenia działalności, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, źródeł finansowania bieżącej działalności i in, przekazała wypełniony formularz PPPr. Spółka powtórnie wskazała, że wszystkie dokumenty finansowe, księgowe i in zostały zabezpieczone przez prokuraturę w celu prowadzenia postępowania. Nadto, wobec spółki nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu urzędowego formularza poinformowała, że: a/ spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od 2008 r; b/ nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, środków trwałych, finansowych; c/ spółka nie posiada rachunków bankowych; d/ spółka nie posiada żadnych dokumentów finansowych, ponieważ zostały one zajęte przez policję; e/ jedynym wierzycielem spółki jest urząd skarbowy. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zdaniem referendarza sądowego, pomimo skutecznie doręczonego wezwania strona nie uprawdopodobniła ona swojej złej sytuacji finansowej, co jest warunkiem przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. W ocenie referendarza sądowego, fakt zajęcia dokumentów na potrzeby postępowania przez policję i prokuraturę nie pozbawiał strony prawa do zwrócenia się do tychże podmiotów o wydanie kserokopii lub odpisów z dokumentów. Strona tymczasem nie wykazała ani jakichkolwiek działań podjętych w tym celu, ani – tym bardziej – tego, że podmioty te odmówiły im wydania dokumentów. Na ocenę działań strony nie ma wpływu fakt, ze dysponuje ona profesjonalna pomocą prawną, co wynika z treści załączonego pełnomocnictwa (karta 20 akt sądowych). Co więcej, strona w piśmie z 31 stycznia 2012 r zadeklarowała posiadanie rachunków bankowych, w piśmie z 29 lutego 2012 r wskazała na brak rachunków bankowych, co musi mieć wpływ na ocenę wiarygodności jej oświadczeń. Wobec konieczność takiego stwierdzenia referendarz sądowy nie wywodzi skutków prawnych z tego, ze spółka została wezwana o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za "ostatnie sześć miesięcy p r o w a d z e n i a działalności", zatem za okres, za który bank prowadzi dokumentację. Nie wyjaśnione pozostały także zagadnienia związane ze źródłami finansowania bieżącej działalności spółki, tj likwidacji i pełnomocnika, który służy spółce profesjonalną poradą prawną. Tym samym, wobec niewyjaśnienia wskazanych w wezwaniu okoliczności, strona uniemożliwiła ocenę jej sytuacji majątkowej. Referendarz sadowy nie podziela wprawdzie poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11 w którym Sąd stwierdził, iż ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne wprowadził więcej rygorów, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych i uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Tym samym referendarz sądowy miarkuje pogląd NSA, zgodnie z którym stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednakże, zdaniem referendarza sądowego, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 u.p.p.s.a. co do zasady wyklucza zatem przyznanie prawa pomocy (tak: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2011 r., II FZ 227/11) – zwłaszcza, jeżeli uniemożliwia dokonania oceny sytuacji majątkowej strony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.