III SA/Wa 3444/11

Dnia 20 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skarg Skarżąca – A. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżącej, przy piśmie z dnia 2 stycznia 2012 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 30 grudnia 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżąca złożyła wniosek z dnia 14 stycznia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że Urząd Skarbowy w L. przez bezwzględną egzekucję doprowadził do upadku obydwu zakładów przez nią prowadzonych. Skarżąca zlikwidowała działalność gospodarczą w 2001 r. z powodu zajęcia środków obrotowych. Następnie urząd skarbowy, w 2006 r. zajął świadczenia emerytalne obydwu małżonków i potrącał z nich do końca 2009 r. Ta sytuacja doprowadziła do skrajnego zubożenia Skarżącej i braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz nie posiada żadnego majątku. Skarżąca wskazała, że z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód 1.176,31 zł, a jej mąż z tego samego tytułu dochód w kwocie 1.359,69 zł. Z rocznego obliczenie podatku przez organ rentowy, wynika natomiast, że w 2010 r. Skarżąca osiągnęła roczny dochód w kwocie 16.330,30 zł, zaś jej mąż – dochód w kwocie 18.742,54 zł. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada konta bankowego, nie zbyła w ciągu ostatnich dwóch lat żadnych nieruchomości, a wydatki na bieżące utrzymanie wynoszą 2.550 zł. W stosunku do niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na kwotę 65.400,39 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca w sprzeciwie od powyższego postanowienia podniosła, że ma na utrzymanie niewielką sumę i kwota ta została wydatkowana na niezbędne utrzymanie oraz ubezpieczenie od nieszczęśliwych wypadków. Wskazała, że emerytury jej i męża wystarczają na pokrycie minimum socjalnego, lecz minimum socjalne nie przewiduje wydatków na leczenie czy ubezpieczenie wypadkowe. W 2006 r. zimą Skarżąca poślizgnęła się i przy upadku złamała [...]]. Podkreśliła, że dolegliwości bólowe trwają nadal, zaś środki przeciwbólowe, maści i żele do smarowania ręki nie są tanie i nie są refundowane. Podniosła, że leczenie trwa do obecnej chwili, a oprócz tego okazało się że ma zaawansowaną [...] , która wymaga długotrwałego leczenia i przyjmowania leków. Skarżąca wskazała ponadto, że ze względu na wiek musi z mężem korzystać z różnych badań i kupować suplementy i leki. W konkluzji Skarżąca stwierdziła, że ze względu na przewlekłą chorobę, wiek i niską emeryturę jej i męża, nie może poczynić dalszych oszczędności we własnych wydatkach i z uwagi na to wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreśliła, że odmowa oznaczałaby pozbawienie jej prawa do procesu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 4 lipca 2012 r. wezwał Skarżącą do nadesłania, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, informacji o jej sytuacji majątkowej – wskazania i udokumentowania wysokości wydatków (miesięcznych) składających się na bieżące utrzymanie Skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym wydatków na leki oraz wskazania innych informacji o przyczynach uniemożliwiających Skarżącej poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca, w odpowiedzi na ww. wezwanie wskazała, że wydatki miesięczne składające się na bieżące utrzymanie jej i męża wynoszą 2.650 zł, w tym żywność 500 zł, mieszkanie (ogrzewanie) 600 zł, kultura i odpoczynek 130 zł, odzież i obuwie 200 zł, zdrowie 950 zł, higiena 100 zł, przejazdy, telefony, opłaty pocztowe 170 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 200 zł. Z informacji przedstawionych w postępowaniu w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżąca nie posiada majątku, ani oszczędności. Z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód 1.176,31 zł, a jej mąż z tego samego tytułu miesięczny dochód w kwocie 1.359,69 zł. Ich wydatki kształtują się na poziomie około 2.650 zł. Wydatki Skarżącej i jej męża są zatem na tym samym poziomie co ich wspólne dochody. Skarżąca podkreśliła, że ze względu na przewlekłą chorobę, wiek i niską emeryturę jej i męża, nie może poczynić dalszych oszczędności we własnych wydatkach w celu uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu nie bez znaczenie jest również fakt, że w stosunku do Skarżącej prowadzona jest egzekucja na kwotę 65.400,39 zł. Sąd, analizując nadesłane przez Skarżącą dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia, stwierdza, że jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Zdaniem Sądu Skarżąca nie jest bowiem w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć trzeba, że zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego od skargi spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy - zrealizowane zostanie zatem prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.