III SA/Wa 3454/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2009 r.. po rozpoznaniu wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wnioskowane przez stronę, obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje wnioskowane zwolnienie od kosztów sądowych oraz – nadto - ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 16 stycznia 2009 r. J. T. - dalej jako skarżący - zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zdaniem nie jest on w stanie ponieść kosztów, ponieważ warunki materialne i zdrowotne, w których egzystuje, są "fatalne". Skarżący powołał się na zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od [...]-u lat jest rencistą – nieuleczalnie chorym. Poinformował o tym, że zajmował się – przez piętnaście lat – starsza kobietą. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych dóbr, z wyjątkiem mieszkania o powierzchni 47,- m. kw. Jego żona zmarła w [...] r. Utrzymuje się z renty w wysokości o 808,- zł miesięcznie. W piśmie, które wpłynęło do Sadu 5 stycznia 2009 r., skarżący poinformował, że cierpi na [...], ma urwany mięsień [...], chorą [...] i wymaga stałej opieki lekarza. Po opłaceniu mieszkania, gazu, prądu, telefonu pozostaje mu niespełna 200,- zł miesięcznie na życie. Skarżący dołączył do wniosku zawiadomienie płatnicze ze Wspólnoty Mieszkaniowej opiewającej na ok. 370,- zł miesięcznie, kserokopię zaświadczenia lekarskiego z NZOZ M. sp. z o.o., odcinki renty. Referendarz sądowy zauważa, ze skarżący, pomimo doręczonego mu 14 stycznia 2009 r. wezwania o udzielenie dodatkowych informacji o jego sytuacji majątkowej, nie zrealizował wskazań z wezwania w pełni. Wyjaśnił natomiast, w piśmie przewodnim do wypełnionego formularza PPF z 16 stycznia 2008 r., że żądane dokumenty przesłał pocztą. Załączył dowód nadania przesyłki z 2 stycznia 2009 r., co wskazuje na tożsamość przesyłki -na którą się powołuje, z tą, która zainicjowała postępowanie o prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy wskazuje, że skarżący nie nadesłał informacji o stanie rachunku bankowego, zestawienia pełnych dochodów za 2008 r., oraz aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia. Ten ostatni element – zaświadczenie o stanie zdrowia – jest o tyle istotny, że kserokopię "Recepty" wystawionej przez NZOZ M. sp. z o.o. referendarz uznał za nieczytelną. Zapewniając skarżącemu realizację prawa do sądu sformułowanego w art. 45 Konstytucji RP oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm – dalej jako EKPCz lub Konwencja) referendarz dał wiarę subiektywnym odczuciom skarżącego o jego kondycji finansowej oraz zdrowotnej, wyrażonym w treści nadesłanych pism i zadecydował o ocenie jego zdolności do uczestniczenia w kosztach postępowania z uwzględnieniem otrzymywanych na bieżąco dochodów. Poza zakresem rozważań pozostała wartość spadku, która wynika z treści akt podatkowych, a o opodatkowanie których toczy się spór przed Sądem Z zestawienia bieżących dochodów i wydatków wynika, że skarżący jest w stanie przeznaczyć na swoje miesięczne potrzeby, po opłaceniu należności "mieszkaniowych", ok. 200,- zł. Kwota ta, pomijając wydatki na podtrzymanie zdrowia, nie wystarczy do uiszczenia wymagalnych obecnie należności z tytułu postępowania sadowego, tj kwoty wpisu. Przy podejmowaniu tej decyzji, z uwagi na szczupłość środków, którymi dysponuje skarżący, referendarz nie rozważa nawet wyczerpująco przesłanki możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Mając na uwadze wymaganą kwotę wpisu od skargi –. 500,- zł – brak zasobów finansowych, bieżące przychody skarżącego oraz stan zdrowia wynikający z objęcia go ubezpieczeniem rentowym, nie można uznać, że posiada on zdolność – nie tylko uiszczenia pełnej kwoty wymaganych kosztów sądowych – ale nawet zdolność partycypowania w wymagalnych kosztach w jakimkolwiek zakresie. Kwota – ok. 800,- zł, którą dysponuje skarżący, wystarcza – być może – przy dokonaniu daleko posuniętych oszczędności i limitacji zaspokajania dóbr, na zaspokojenie podstawowych kosztów egzystencji, ale już nie umożliwia ponoszenia wymagalnych obecnie nakładów związanych z uczestnictwem w procesie sądowym. Zawężenie zakresu przyznanej skarżącemu pomocy jest uwarunkowane tym, że wymagalny obecnie w sprawie jest tylko wpis od skargi we wskazanej wysokości 500,- zł, zaś sytuacja skarżącego może zmieniać się, niezależnie od tego, że nie wykazał on należycie swojej sytuacji - o czym wyżej. Prawo skarżącego do Sądu jest zabezpieczone w ten sposób, że, w razie wystąpienia w sprawie kolejnych kosztów, może zwrócić się z kolejnym wnioskiem o prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. uznał, jak w sentencji.