III SA/Wa 3465/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r., 2011 r., 2012 r. postanawia 1) ustanowić na rzecz skarżącej radcę prawnego, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca M. T. zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie pełnomocnika. Powołała się na takie okoliczności jak zajęcie jej wynagrodzenia za pracę, stan zdrowia (depresja), brak możliwości dalszej pomocy ze strony rodziny, faktyczna separacja z mężem. Podała, iż mieszka u córki, której dokłada się do kosztów utrzymania domu i żywności. Córka zarabia 3.000 zł miesięcznie. Mąż płaci alimenty na rzecz małoletniej córki (400 zł) i zatrudnia Skarżącą, która z tego tytułu osiąga 1.000 zł. Skarżąca przedłożyła umowę majątkową małżeńską, zeznania podatkowe, dokumenty w sprawie egzekucji, zaświadczenie o wynagrodzeniu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie ma dostępu do dokumentów męża, który na stałe przebywa w Niemczech, zaś w Polsce jest sporadycznie. Nadto posiada z nim rozdzielność majątkową. Oświadczyła, że nie ma majątku. Wydatki na własne utrzymanie wyliczyła na kwotę 500 zł, zaś córki na 600 zł. Dodała, iż w przypadku wydatków nadzwyczajnych (leczenie, szkoła) większe alimenty płaci jej mąż. Czasem pomaga też brat. To on pokrył również wynagrodzenie pełnomocnika. Skarżąca przedstawiła m. in. zestawienie wydatków, przykładowe paragony, zaświadczenie lekarskie, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, oświadczenia członków rodziny. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od ewentualnej (w przypadku jej wniesienia) skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Analogiczny obowiązek ciąży na niej w sprawie III SA/Wa 3464/16. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 768,24 zł netto miesięcznie (na podstawie zaświadczenia o zatrudnieniu). Otrzymuje nadto alimenty na rzecz małoletniej córki w kwocie 400 zł. Mąż pokrywa również wszystkie wydatki nadzwyczajne typu lekarze, leki, wycieczki szkolne. Skarżącej pomaga finansowo brat, "dokupując żywność, czy robiąc inne zakupy, miesięcznie jest to kwota ok. 200-300 zł". Od niego także pochodziły środki na wynagrodzenie pełnomocnika. Skarżąca zamieszkuje u starszej córki, której dokłada się do kosztów utrzymania domu. Koszty te wyliczyła na kwotę 235 zł. Córka utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 3.004,85 zł netto miesięcznie. Uwzględniając powyższe okoliczności referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie utraciła zdolności zgromadzenia środków potrzebnych na uiszczenie wspomnianego wyżej wpisu od skargi kasacyjnej. Z przedłożonych dokumentów, w tym wyciągów z rachunku bankowego córki, z którą – jak sama oświadczyła – prowadzi wspólne gospodarstwo wynika bowiem fakt osiągania dochodów i dysponowania środkami (przykładowo na dzień 5 stycznia 2018 r. rzeczony rachunek bankowy wykazywał saldo w wysokości 12.390,05 zł), którymi może gospodarować. Tym bardziej, że - jak wskazano w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z 22 lutego 2018 r. w sprawie III SA/Wa 3464/16 – z orzecznictwa sądowego wynika obowiązek zstępnych i małżonka do wzajemnej pomocy. Obowiązku tego nie znosi nawet fakt zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej. Z tego względu wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Jednocześnie referendarz sądowy miał na uwadze etap, na jakim aktualnie znajduje się postępowanie sądowe. Otóż wyrokiem z 11 października 2017 r. oddalono skargę Skarżącej i realizacja prawa do kontroli instancyjnej tego wyroku uzależniona jest od ustanowienia pełnomocnika. Wynika to z wprowadzonego przepisem art. 175 P.p.s.a. "przymusu adwokackiego", czyli obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Innymi słowy uczestnictwo profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania jest niezbędne. Kosztów jego działania – bynajmniej z kwoty jaką ma do dyspozycji (1.168 zł) – Skarżąca nie jest natomiast w stanie pokryć. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz sądowy zadecydował o ustanowieniu na rzecz Skarżącej radcy prawnego i o odmowie przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ubocznie jedynie należy wyjaśnić, iż Sąd nie ma możliwości wyznaczenia konkretnego pełnomocnika wskazanego przez stronę, ponieważ upoważnionym do tego jest jedynie właściwy organ samorządu zawodowego (art. 244 § 3 P.p.s.a.). Co więcej wyznaczenie pełnomocnika spoza siedziby Sądu orzekającego, jest możliwe tylko w sytuacji, gdy ma on tam podjąć stosowne czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 253 § 3 P.p.s.a.