III SA/Wa 3485/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 24/2/2016 r na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata, doradcy podatkowego) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] /10/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej 1000 zł; 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) T. K. , pismem z 18/9/2016 r i na urzędowym formularzu PPF z 18/2/2016 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata/doradcy podatkowego). Zwrócił się także o przywrócenie terminu do "uzupełnienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy". W uzasadnieniu wskazał, że: - ma na utrzymaniu dwoje dzieci, na których utrzymanie przeznacza 800 zł miesięcznie; - - z tytułu pracy uzyskuje kwotę 1750 zł miesięcznie (wg listy płac – 5077 zł); - posiada zobowiązania wobec Skarbu Państwa i banków na kwotę ok 4,5 mln zł; - z żoną łączy stronę ustrój rozdzielności majątkowej; - żona uzyskuje dochody z tytułu działalności gospodarczej i pracy; - wobec strony prowadzona jest egzekucja; - p zajęciach egzekucyjnych do spłaty pozostało ok 1,5 mln zł; - nie ma oszczędności; ponosi wydatki z tytułu opłat za dostawy gazu, prądu, nieczystości (800 zł), z tytułu dzieci (500 zł), kosztów utrzymania (450 zł). Skarżący przekazał dokument zajęcia wierzytelności, listę płac, deklaracje podatkowe za 2014 r i za 2015 r skarżącego. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że korespondencję kierowaną do skarżącego odebrała osoba nieuprawniona, która nie przekazała mu informacji o przesyłce pocztowej. Nadto skarżący przebywał w tym czasie za granicą. 2) Referendarz sądowy uznał, że wobec braku przekazania stronie korespondencji, która to strona w okresie doręczenia przebywała dodatkowo za granicą (por wpisy w paszporcie), nie posiadała ona wiedzy o ciążących na niej obowiązkach i przewidzianym do ich dokonania terminie. Stąd, uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, co jest przesłanką przywrócenia terminu z art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Zważywszy jednak, że formularz PPF, jako wszczynający postępowanie o prawo pomocy, musi zostać rozpoznany, zbyteczne było wydawanie odrębnego rozstrzygnięcia o przywróceniu terminu. Skoro zarazem, skarżący deklaruje, zę wykonuje wezwanie z 24/1/2016, to brak było podstaw – w tych okolicznościach - wystosowania "nowego" wezwania. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych (tj w szczególności o zwolnienie od wpisu od skargi rubryka 5 formularza PPF ) oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedyny wymagalny koszt sądowy w sprawie to koszt wpisu od skargi, zatem ta wartość (1500 zł) powinna być przede wszystkim uwzględniana przy badaniu zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych. Przede wszystkim referendarz sądowy, że niespójne są oświadczenia skarżącego odnośnie kosztów utrzymania dzieci z rubryki 5 formularza PPF (wskazano tam 800 zł) z danymi z rubryki 11 (wskazano tam ok 500 zł). Przyjmując dane dotyczące utrzymania dzieci wskazane w rubryce 5 i inne dane dot kosztów utrzymania referendarz sądowy musiałby przyjąć, ze skarżący wydaje miesięcznie więcej niż zarabia, tj posiada nieujawnione – i to pomimo wezwania (!) - źródła przychodu: ta okoliczność uniemożliwiałaby przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz zauważa też, że skarżący nie w pełni wykonał wezwanie z 14/1/2016 r, ponieważ nie przedłożył – przykładowo - zestawienia faktur VAT za wskazany okres, wyciągów z rachunków bankowych, czy nie wskazał kwoty, do której jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania. Nie przedłożył też żadnych informacji odnośnie osób, z którymi zamieszkuje (tj. żony), choć jak wskazał prowadzi ona działalność gospodarczą i uzyskuje dochody z tytułu pracy. Brak przedłożenia wskazanej w wezwaniu dokumentacji oznacza niewykazanie sytuacji strony, w tym okoliczności, które mogłyby uzasadniać – w tym aspekcie - przyznanie prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej z żoną, który skarżący posiada, oraz – nawet (!) – brak wiedzy dotyczącej jej majątku i dochodów nie są okolicznościami uzasadniającymi nieprzekazanie informacji. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu między innymi o stosowanie art. 23, art. 27 i art. 87 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – (por. M. Sychowicz, w: H. Ciepła, B. Czech, T. Domińczyk, S. Kalus, K. Piasecki, M. Sychowicz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Stąd też, również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb założonej przez nich rodziny (dira necessitas), co wpływa na indywidualną sytuację majątkową jej członków. Przy czym koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2010 r., sygn. akt I OZ 819/10). Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, referendarz sądowy wskazuje, ze postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF i dodatkowo złożonych, w wyniku wezwania, dokumentów, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Decydując o przyznaniu prawa pomocy ma na uwadze to, że oświadczenia skarżącego o stanie majątkowym zostały złożone pod groźbą odpowiedzialności karnej (rubryka 13 formularza) i tak będą weryfikowane z urzędu ze skutkiem wyrażonym w art. 249 u.p.p.s.a., niezależnie już od odpowiedzialności karnej. Dlatego należy przyjąć oświadczenia skarżącego o braku wolnych środków – na tym etapie postępowania - za prawdziwe. Zarazem referendarz sądowy uwzględnia udział obowiązkowy udział żony strony w zabezpieczaniu potrzeb rodziny, jednak nie w zakresie większym niż strona. Oceniając poziom życia strony urzędnik sądowy uwzględnia nie tylko informacje zawarte w aktach administracyjnych sprawy (dołączone do akt sądowych), ale także ogólnie dostępne informacje wynikające z gogle street view. Wszystkie te zmienne są przyczyna uznania przez urzędnika sądowego o zdolności ponoszenia kosztów postępowania przez stronę w kwocie 1000 zł w miejsce poglądu o wypełnieniu przez stronę przesłanek do odmowy przyznania prawa pomocy , jako utrwalonego następstwa niepełnego wykonania wezwania Sądu, o czym była mowa powyżej. Wobec przywołanych okoliczności nie sposób zatem zaprzeczyć, że przyznania prawa pomocy w sprawie w zakresie (zakresowego) zwolnienia od wpisu od skargi, czyli wykonywania prawa, nie można uznać za bezprawie (exsecutio iuris non habet iniuriam), jakkolwiek byłaby to okoliczność niekorzystna dla budżetu państwa. Zarazem, odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec przedstawionych przez referendarza faktów (obowiązki informacyjne Sądu, brak przymusu adwokackiego, brak obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie, możliwość składania pism procesowych, prowadzenie – onegdaj - działalności doradczej przez stronę i in), argumenty strony (dotyczących wykazania/niewykazania sytuacji majątkowej) nie mogą mieć mocy sprawczej (contra facta non valent argumenta). 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.