III SA/Wa 3519/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 i 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. Sp. z o.o. złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych motywując to trudną sytuacją finansową. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że toczą się wobec niej liczne postępowania za zaległości publiczne i prywatne. Jej zdaniem odmowa zwolnienia od kosztów sądowych spowoduje odrzucenie skargi, co w konsekwencji wpłynie na utratę możliwości regulowania zobowiązań, a w dalszej perspektywie może skutkować przerwaniem działalności gospodarczej i całkowitą niewypłacalnością. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej nadesłał pismo, w którym wyjaśnił, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie osiąga żadnych przychodów. Nie dysponuje również żadnym majątkiem ruchomym lub nieruchomym. Zarząd Spółki nie otrzymuje wynagrodzenia. Z uwagi na brak środków Skarżąca nie może złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości. W stosunku do Skarżącej Dyrektor Izby Celnej prowadzi postępowania egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 lutego 2012 r. pełnomocnik Skarżącej złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Podniósł, iż Skarżąca nie była w stanie sprostać obowiązkowi prowadzenia rzetelnej dokumentacji finansowej tj. sporządzania bilansów finansowych oraz składania deklaracji podatkowych z powodu braków środków finansowych spowodowanych kontrolą skarbową oraz zajęciami egzekucyjnymi rachunków bankowych Skarżącej. W ocenie pełnomocnika nie może być zatem mowy o zaniechaniu w przygotowaniu dokumentacji finansowej. Skarżąca nie uchyla się od współpracy z Sądem, w obecnej chwili nie posiada żądanej dokumentacji i w związku z tym nie mogła jej przedstawić. Pełnomocnik podkreślił, że dowód w sprawie powinny stanowić przede wszystkim obszerne wyjaśnienia złożone przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie złożonym w toku postępowania. Ponadto referendarz sądowy mógł wystąpić do organów podatkowych w celu ustalenia sytuacji finansowej Skarżącej i dążyć do alternatywnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 3 tej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Z powyższych przepisów wynika, iż to na Stronie ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To zatem w jej interesie leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd po dokonaniu analizy danych zawartych w formularzu PPPr i w pozostałych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy uznał, że Skarżąca nie wykazała w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem sprawy sądowej. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie Strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz lub budzi wątpliwości, Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie, lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Z uwagi na niewykonanie wezwania referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowej dokumentacji Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącej. Skarżąca nie nadesłała zeznania podatkowego za 2010 r., zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., deklaracji VAT-7, nie zawarła również informacji jakoby ich nie składała. Pełnomocnik podnosi jedynie w piśmie, że Skarżąca nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej i z tej przyczyny nie generuje obrotu i nie osiąga żadnych przychodów. Skarżąca nie ujawniła także czy posiada wierzytelności, a o jej zobowiązaniach wiadomo tylko tyle, że istnieją i są egzekwowane przez Dyrektora Izby Celnej. Wbrew wezwaniu Skarżąca nie przesłała żadnego dokumentu potwierdzającego fakt prowadzenia wobec niej postępowań egzekucyjnych. Ponadto nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, jak również informacji o wypłaconym na rzecz pełnomocnika wynagrodzeniu. Podnieść należy, że uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 p.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy o sytuacji strony. Niezastosowanie się strony do wezwania odnosi ten skutek, że w sytuacji braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy Sąd musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08). Zdaniem Sądu, Skarżąca nie wykazała w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem sprawy sądowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.