III SA/Wa 3535/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca do grudnia 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący R.Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, iż wskutek przewlekłego prowadzenia sprawy stracił cały majątek i dobre imię. Obecnie jest bezrobotny na utrzymaniu syna. Do majątku zaliczył mieszkanie. Skarżący powołał się nadto na fakt wypowiedzenia umowy kredytowej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie jest osobą bezrobotną, gdyż nadal prowadzi działalność gospodarczą. Utrzymuje się dzięki pomocy syna, który co miesiąc przekazuje mu na życie drobne kwoty rzędu 300-500 zł. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Zastrzegł, iż wyciągów bankowych nie prześle, gdyż wszystkie konta są zablokowane przez komornika. Skarżący przedstawił wypowiedzenie umowy kredytu, pismo w sprawie zajęcia, zeznanie podatkowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał pismo, które zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Otóż w formularzu PPF oświadczył on, że jest bezrobotny na utrzymaniu syna. Wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających status osoby bezrobotnej oraz fakt zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej wyjaśnił z kolei, że "nie jest osobą bezrobotną" i "nadal prowadzi działalność gospodarczą". Dodał przy tym, iż utrzymuje się dzięki pomocy syna, który co miesiąc przekazuje mu na życie drobne kwoty rzędu 300-500 zł Tymczasem z tak lakonicznych wyjaśnień nie sposób wywnioskować, czy z prowadzonej w dalszym ciągu działalności gospodarczej Skarżący uzyskuje dochód (jeśli tak, to w jakiej wysokości), czy też ponosi zeń stratę i dlatego w utrzymaniu pomaga mu finansowo syn, ewentualnie czy działalność ta jest jedynie formalnie zarejestrowana, zaś Skarżący nie osiąga z tego tytułu żadnego przychodu i utrzymuje się dzięki pomocy syna. Jego oświadczenia dotyczące tej pomocy brzmią zresztą równie lakonicznie. Na jej temat wiadomo bowiem jedynie, że przybiera postać drobnych kwot na życie w wysokości ok. 300-500 zł. Poza oświadczeniem Skarżącego nie ma dowodu (choćby kopii przelewu), który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Nie wynika z niego także, że syn pomocy takiej rzeczywiście jest w stanie udzielić. Nic nie wiadomo bowiem na temat jego sytuacji majątkowej. Z powyższego nie wynika również, że wspomniana wyżej kwota wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem Skarżącego i pozostającego z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małoletniego syna. W tej sytuacji oświadczenie Skarżącego o pomocy finansowej syna jawi się jako gołosłowne. Skoro nie przedstawił on w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa, referendarz sądowy miał pełne podstawy ocenić jego wniosek jako niezasadny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.