III SA/Wa 361/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący R. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 3.760 zł. Dochód ten pokrywa bieżące wydatki, wśród których wymienił koszty dojazdów do pracy (paliwo i eksploatacja auta – 1.000 zł), rata kredytu (430 zł), leki (100 zł), utrzymanie domu (500 zł, w sezonie grzewczym 950 zł), opłata za żłobek dziecka (400 zł), alimenty (300 zł), zakupy dla dziecka (300 zł). Skarżący podał, iż mieszka w domu rodziców. Nie posiada żadnego majątku. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie mieszka z żoną, ma z nią rozdzielność majątkową, sprawę w sądzie o alimenty i w niedługim czasie sprawę rozwodową. W tej sytuacji nie jest w stanie uzyskać od żony jakichkolwiek informacji na temat jej majątku i dochodów. Skarżący przedstawił umowę majątkową małżeńską, potwierdzenie przelewu wynagrodzenia i raty kredytu, wyciągi bankowe, umowę dotyczącą przedszkola, wydruk z CEIDG, wezwanie w sprawie o alimenty, postanowienie o zabezpieczeniu, zeznanie podatkowe, oświadczenie dotyczące bieżących wydatków. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał istotnego – z punktu widzenia oceny wystąpienia powyższej przesłanki – faktu wydatkowania miesięcznie kwoty ponad 2.250 zł tytułem pokrycia kosztów dojazdu do pracy (zakup paliwa, eksploatacja pożyczonego auta), kosztów utrzymania zajmowanego wspólnie z rodzicami domu, czy zakupu żywności. Kwoty tych wydatków nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Skarżący oświadczył jedynie, że wydatki te "obliczył z należytą starannością" i "zgodnie ze stanem faktycznym". Bazowanie na samym tylko oświadczeniu jest niewystarczające, by pozytywnie rozpatrzyć wniosek Skarżącego. Przeciwne stanowisko, prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który oświadczy, iż przedstawione przez niego wyliczenie jest zgodne z rzeczywistością powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie udokumentowanie (a przynajmniej uprawdopodobnienie) wspomnianych wyżej kosztów dojazdu czy utrzymania domu ma niebagatelny wpływ na ocenę możliwości płatniczych Skarżącego, gdyż – jak wskazano wyżej - koszty te stanowią znaczącą pozycję w domowym budżecie. Poza tym wbrew twierdzeniom Skarżącego nie można "w łatwy sposób zweryfikować", iż jego miejsce pracy jest oddalone od miejsca zamieszkania 37-40 km. Skarżący nie podał bowiem gdzie konkretnie (w jakiej miejscowości) pracuje. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.