III SA/Wa 3631/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Aneta Trochim – Tuchorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w O. (zwane dalej: "SKO") postanowieniem z [...] września 2016r. stwierdziło uchybienie przez B. S. (zwana dalej: "Skarżącą") terminu do wniesienia odwołania z 12 lipca 2016r. od decyzji Wójta Gminy R. (zwany dalej: "Wójtem") z [...] kwietnia 2016r. dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016r. W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że we wstępnej kontroli środka zaskarżenia obowiązane było ustalić m.in. czy odwołanie wniesiono w 14-dniowym terminie od doręczenia decyzji stronie - stosownie do art. 223 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., zwana dalej: "O.p."). Ww. decyzję Wójta doręczono Skarżącej 10 maja 2016r. w trybie określonym w art. 150 § 2 O.p., co ma potwierdzenie w aktach sprawy. Przesyłkę zawierającą ww. decyzję nadano listem poleconym ekonomicznym FUP M.), awizując ją 26 kwietnia 2016r. i pozostawiając informację o tym i zawiadamiając, że przesyłkę należy odebrać w Urzędzie Pocztowym Nr 1 w O., począwszy od 15.20. Ponowne awizo wystawiono 5 maja 2016r. i wobec nieodebrania przesyłki, podjęto 11 maja 2016r. decyzję o jej zwrocie do nadawcy, a 12 maja 2016r. Urząd Pocztowy w M. zwrócił ww. przesyłkę Wójtowi. Dowodem takiego trybu doręczenia jest potwierdzenia odbioru decyzji oraz wydruk komputerowy ze strony http://emonitoring.poczta-polska.pl/. Zdaniem SKO skoro decyzja Wójta została Skarżącej doręczona 10 maja 2016r., zgodnie z art. 150 O.p., termin do wniesienia odwołania upłynął 24 maja 2016r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Wójta (pismo datowane 12 lipca 2016r.) 12 lipca 2016r. (data stempla pocztowego), z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego dla jego wniesienia. Skarżąca była prawidłowo pouczona w decyzji Wójta o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Takie ustalenie, w ocenie SKO, w sposób wystarczający uzasadniało prawną skuteczność doręczenia Skarżącej decyzji Wójta 10 maja 2016r. Skarżąca uchybiła więc terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem SKO skoro doręczenie zastępcze jest równoważne z doręczeniem osobistym stronie, nie można ponownie doręczyć przesyłki, bo terminy procesowe, jakie wiążą się z doręczeniem rozpoczęły już swój bieg. Przesyłkę można skutecznie doręczyć tylko raz. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie ww. postanowienia SKO i stwierdzenie, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zarzucają naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 O.p. i błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy. SKO, zdaniem Skarżącej, w sposób błędny i pozbawiony uzasadnienia faktycznego twierdzi, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wójta w trybie zastępczym. SKO pominęło, że Skarżąca pomimo przebywania na urlopie poza miejscem zamieszkania odebrała w międzyczasie inne pismo z tego organu podatkowego. Nieprawdopodobne jest, że będąc w tej samej placówce pocztowej Skarżącej nie doręczono również decyzji Wójta. SKO nie wyjaśniło tej okoliczności, choć była to okoliczność istotna, wbrew art. 122 i art. 121 § 1 O.p., bezkrytycznie przyjmując fikcję prawną doręczenia. Skarżąca wskazała, że organ podatkowy posiada dowód osobistego odebrania przez Skarżącą innego listu poleconego w toku biegu terminów do odebrania ww. decyzji Wójta, z tej samej placówki pocztowej. SKO powinno wyjaśnić tą okoliczność ponad wszelką wątpliwość. Uchybiono zatem procedurze doręczania pism, bo nie jest możliwe, aby Skarżąca aby w sposób wybiórczy podejmowała przesyłki kierowane do niej od tego samego nadawcy. 3. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Na wstępie należy wskazać, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego, od 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie SKO spełnia ww. warunki. Sąd zauważa ponadto, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a. Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd, badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. 3. Sąd, rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, stwierdza, że nie zaszły przesłanki wskazane w ww. przepisach, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie SKO nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie czy odwołanie Skarżącej z 12 lipca 2016r. od decyzji Wójta z [...] kwietnia 2016r. zostało wniesione w ustawowym terminie, czy też z uchybieniem ww. terminu, w związku z tym, że Skarżąca uznaje, że SKO z naruszeniem przepisów art. 122 i art. 121 § 1 O.p. nie zbadało kwestii odbierania korespondencji kierowanej do Skarżącej przez Wójta, w toku, gdy biegł termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta. Sąd podkreśla, że na mocy art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż decyzja Wójta z [...] kwietnia 2016r. została wysłana przez organ pierwszej instancji do Skarżącego za pośrednictwem urzędu pocztowego – 22 kwietnia 2016r. Przesyłka zawierająca ww. decyzję została skierowana na wskazany przez Skarżącą adres. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy Skarżąca nie poinformowała Wójta o możliwości przebywania na urlopie i nie wskazała pod, jaki inny adres korespondencja powinna być kierowana, skutek doręczenia wywołuje przesłanie pism na adres widniejący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, jak również w samej decyzji. Z treści art. 148 § 1 O.p. wynika, że organ podatkowy doręcza korespondencję osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Tym samym zwolniony jest z obowiązku poszukiwania innych adresów, szczególnie, gdy Skarżąca nie powiadomiła organu podatkowego prowadzącego wobec niej postępowanie o adresie do korespondencji, stosownie do art. 146 O.p. Przepis art. 150 § 1 O.p. w kwietniu 2016r. stanowił, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Przepis art. 150 § 2 O.p. w kwietniu 2016r. stanowił, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych potwierdzenia odbioru ww. decyzji Wójta bezsprzecznie wynika, że przesyłkę tę nadano 22 kwietnia 2016r. doręczyciel podjął próbę dostarczenia korespondencji do adresata – Skarżącej – 26 kwietnia 2016r. jednakże z powodu niemożności doręczenia (adresatowi lub pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy) w oddawczej skrzynce pocztowej adresata umieścił zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni do dyspozycji adresata. Ze wskazanego druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika także, że z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie 5 maja 2016r. Natomiast 11 maja 2016r. przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Powyższe informacje potwierdzają daty na stemplach poczty umieszczone na kopercie. Tym samym należało uznać, że powyższe potwierdza wypełnienie przesłanek z art. 150 § 2 O.p. Skoro Skarżąca nie podjęła ww. przesyłki – zawierającej ww. decyzję Wójta - w ciągu 14 dni od dnia pierwszego awizowania i 11 maja 2016r. zwrócono ją nadawcy – prawidłowe było przyjęcie przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że termin doręczenia zastępczego Skarżącej ww. przesyłki, określony w art. 150 § 4 O.p. upływał 10 maja 2016r. Dodatkowo wskazać należy, że skoro w ww. decyzji Wójta zawarto prawidłowe pouczenie o środku odwoławczym oraz terminie i trybie jego wnoszenia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 210 § 1 pkt 7 O.p. (k. 9-10 akt administracyjnych), 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta, określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., upłynął 24 maja 2016r. (wtorek). Skarżąca złożyła natomiast odwołanie osobiście w siedzibie Wójta 15 lipca 2016r. (k. 10 akt administracyjnych – zielona teczka). W związku z tym prawidłowe było przyjęcie przez SKO – bez naruszenia przepisu art. 122 i art. 121 O.p., że Skarżąca wniosła odwołanie po upływie terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Przyjęty za podstawę zaskarżonego postanowienia stan faktyczny ustalono w sposób prawidłowy, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Stosownie do ww. przepisu art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sytuacja taka w świetle akt sprawy nie miała miejsca. Już zestawienie dat zastępczego doręczenia decyzji (10 maja 2016r.), z datą wniesienia odwołania przez Skarżącą (15 lipca 2016r.) wskazuje, że Skarżąca nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania, co uzasadniało zastosowanie ww. przepisu. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia ww. terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2010r. sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866). W rezultacie każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Obowiązek organu odwoławczego do działania w sposób określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 O.p. Skoro bowiem upłynął termin na wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z ww. zasadą decyzja ta jest ostateczna i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, nie zaś w zwykłym trybie odwoławczym. Stwierdzenie zatem przez SKO, na mocy art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że środek odwoławczy wniesiono z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. spowodowało, że ww. decyzja Wójta nie mogła podlegać kontroli instancyjnej i zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia. Nie można było więc podzielić stanowiska wyrażonego w skardze o naruszeniu przez SKO przepisów art. 122 i art. 121 § 1 O.p., gdyż SKO zbadało wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne i dało temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Trafne było przede wszystkim wskazanie przez SKO, że prawnie skuteczne było doręczenie Skarżącej w trybie zastępczym ww. decyzji Wójta - 10 maja 2016r., jak również i to, że Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Skoro bowiem doręczenie zastępcze jest równoważne z doręczeniem osobiście stronie, nie możliwe było ponowne doręczenie przesyłki zawierającej ww. decyzję, bo terminy procesowe, jakie wiążą się z doręczeniem rozpoczęły już swój bieg. Przesyłkę zawierającą ww. decyzję Wójta można było skutecznie doręczyć tylko raz – 10 kwietnia 2016r. Wręczenie Skarżącej w terminie późniejszym - 7 lipca 2016r. - ww. decyzji nie wywoływało skutków prawnych i nie umożliwiało terminowego wniesienia odwołania. Powyższe stwierdzenia SKO były wystarczające do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. SKO stwierdzając uchybienie terminowi do wniesienia nie miało też obowiązku czynienia ustaleń co do odbioru innych pism przez Skarżącą w tym samym urzędzie pocztowym, tym bardziej, że okoliczności doręczenia ww. decyzji Wójta zostały ustalone w sposób wystarczający, w świetle akt sprawy, przy uwzględnieniu treści art. 212, art. 223 § 2 pkt 1 O.p., art. 150 § 1 i 2 O.p. w związku z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. 4. Sąd, mając powyższe na uwadze oddalił skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.