III SA/Wa 3641/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do czerwca 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca M. B. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł uiszczoną tytułem opłaty od skargi. Podkreśliła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Obecnie jedynym żywicielem rodziny jest mama, która uzyskuje dochód z umowy o pracę w wysokości 1.360 zł. Na jej utrzymaniu jest również brat Skarżącej. Posiadane rachunki bankowe są zajęte, podobnie jak samochody osobowe. Skarżąca przedstawiła stan swoich rachunków oraz wierzytelności, do której zaliczyła pożyczkę na kwotę 68.500 euro wymagalną od kwietnia 2017 r. Wśród wydatków wymieniła czynsz najmu (1.850 zł), opłaty za media (300 zł), wyżywienie (1.650 zł). Przedłożyła m. in. wyciągi bankowe, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, umowę o pracę, umowę najmu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że z dniem 21 lipca 2016 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Jej brat zatrudniony jest na podstawie umowy zlecenia wykonania prac porządkowych z wynagrodzeniem 7.500 zł (za całość prac). Wysokość wydatków określiła na kwotę 3.800 zł i wskazała, że źródłem finansowania różnicy między dochodem a tymi wydatkami jest odszkodowanie i zadośćuczynienie wypłacone jej bratu w grudniu 2015 r. oraz pomoc dalszej rodziny wspierającej ją drobnymi darowiznami. Matka Skarżącej nie posiada rachunku bankowego. Powtórzyła, że termin zwrotu pożyczki ustalony został na dzień [...] kwietnia 2017 r. i do tego czasu nie ma ona możliwości dysponowania swoją wierzytelnością. Skarżąca przedstawiła m. in. zeznania podatkowe, wydruk z CEIDG, dokumenty obrazujące wydatki, pismo PZU, wyciągi bankowe, protokół zajęcia ruchomości, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zaświadczenie o rachunku. Na wniosek Skarżącej zarządzeniem z 17 lutego 2017 r. przedłużono jej termin do złożenia dokumentów źródłowych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Oznacza to, że to wnioskodawca powinien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2017 r., II FZ 918/16). Co prawda w niniejszej sprawie Skarżąca przedłożyła szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura nie daje odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie jakie jest źródło finansowania bieżących wydatków. Nie sposób bowiem nie zauważyć (zresztą Skarżąca tego nie neguje), iż kwota tych wydatków określona na 3.800 zł nie koreluje z zadeklarowanym miesięcznym dochodem na poziomie 1.360 zł. Jakkolwiek jako źródło pokrycia tej różnicy Skarżąca wskazała przyznane jej bratu odszkodowanie i zadośćuczynienie, niemniej okoliczności tej (mimo wyraźnego wezwania) nie udokumentowała. Dokumentem takim niewątpliwie nie jest przedłożone przez nią pismo PZU z 2 grudnia 2015 r. informujące o przyznaniu odszkodowania w wysokości 23.852 zł. Z pisma tego nie wynika bowiem, iż kwotą tą (a przynajmniej jej częścią) nadal dysponuje. Faktu tego nie potwierdzają również wyciągi z należącego do brata Skarżącej rachunku bankowego. Przeciwnie na dzień 15 stycznia 2017 r. na rachunku tym widniało saldo wynoszące 98,50 zł. Co ciekawe w okresie od 15 września 2016 r. do 15 stycznia 2017 r. na rachunek ten wpłynęła gotówka w łącznej wysokości 9.600 zł. Źródeł pochodzenia tych środków Skarżąca nie ujawniła. Trudno jednocześnie uznać, by była to wskazywana przez nią "pomoc dalszych członków rodziny", skoro ich pomoc – jak sama wyjaśniła – ma przybierać formę "drobnych darowizn". Wykazane nieścisłości uniemożliwiają zatem uznanie, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Zwłaszcza, że wątpliwości referendarza sądowego budzi też fakt stosunkowo niskiego wynagradzania matki Skarżącej, będącej obecnie – jak sama podkreśliła – jedynym żywicielem rodziny. Z umowy o pracę wynika bowiem, że jest ona zatrudniona w H. sp. z o.o., w której pełni również funkcję p. . Trudno zatem uwierzyć, by z racji wykonywanych obowiązków otrzymywała jedynie 1.360 zł netto miesięcznie. Poza tym nie sposób nie zauważyć, że Skarżąca posiada wierzytelność w kwocie 68.500 euro z tytułu umowy pożyczki, której termin zwrotu przypada na dzień 3 kwietnia 2017 r. Referendarz sądowy nie dopatrzył się natomiast żadnych obiektywnych przesłanek (nie wskazała ich bynajmniej Skarżąca) stojących na przeszkodzie ku temu, aby ze środków tych sfinansować udział w niniejszym postępowaniu. Z tych wszystkich względów nie ma powodu, aby na tym etapie koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Wobec tego na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.