III SA/Wa 3652/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO (del.) Ewa Izabela Fiedorowicz po rozpoznaniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w W. z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2006 r. wskutek wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] marca 2016 r., nr [...] postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nr [...] z [...] marca 2016 r. ZASADNIENIE P. Z. (dalej: skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w W. z [...] sierpnia 2017 r., w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2006 r. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nr [...] z [...] marca 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w przedmiotowej sprawie, ze względu na skalę zobowiązań, które podlegałyby egzekucji administracyjnej od strony postępowania, doszłoby do znacznego utrudnienia w prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji mogłoby dojść do konieczności likwidacji jej przedsiębiorstwa. Skarżący podkreślił, iż wysokość zobowiązania, które miałby spełnić, tj. 234.372,00 zł, powiększony o odsetki od zaległości podatkowych jest znaczna. W ocenie strony egzekucja takiej kwoty najpewniej doprowadziłaby do niemożności regulowania bieżących zobowiązań skarżącego, wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, w szczególności wypłaty wynagrodzeń, opłacania danin publicznych oraz regulowania zobowiązań względem kontrahentów. Skarżący podniósł, iż wskutek wadliwego przyjęcia przez organ, że decyzja została skutecznie doręczona, strona została pozbawiona prawa do kontroli instancyjnej, a także do kontroli sądowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z kolei z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z analizy art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że przesłankami wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z [...] sierpnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w całości po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku Niewątpliwie decyzjom wydanym w wyniku wznowienia postępowania brak cech wykonalności w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a, gdyż nie nadają się one do wykonania, a tym samym nie stwarzają zagrożeń dających podstawę do wstrzymania ich wykonania w rozumieniu powyżej powołanego przepisu. Sąd zauważa, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie powoduje automatycznie wstrzymania wykonalności objętej nim decyzji ostatecznej. W związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego strona może jednak odrębnym wnioskiem, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zażądać wstrzymania wykonania aktu będącego przedmiotem kontroli w jednym z trybów nadzwyczajnych. Użyte w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sformułowania "w graniach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który określa przedmiot sądowej kontroli, a także regulacji art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. wskazujących na zakres tej kontroli. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w graniach sprawy, której dotyczy skarga. Pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zatem zbliżone ramy prawne. Wobec tego przyjąć należy, że zakresem unormowania art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 441/12, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), (por. B. Dauter, B Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 207-208). Oznacza to, że w ramach postępowania zainicjowanego skargą na decyzję w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, skarżący ma prawo wnieść o wstrzymanie kwestionowanej, w trybie nadzwyczajnym, ostatecznej decyzji administracyjnej, a więc jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Tym samym obowiązkiem Sądu było rozstrzygnięcie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] marca 2016 r. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzedzić należy analizą przedstawionego uzasadnienia pod kątem spełnienia przesłanek wskazanych w powołanym powyżej przepisie. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Oznacza to, że wniosek powinien być szczegółowo uzasadniony. Konieczna jest też spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, a w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Sąd administracyjny nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. O spełnieniu przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności można natomiast mówić dopiero wówczas, gdy zostanie wykazane, że wykonanie tego aktu lub czynności spowoduje szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r. GZ 138/04, niepubl.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z natury obowiązku nałożonego z mocy zaskarżonej decyzji (zobowiązanie o charakterze pieniężnym) wynika możliwość restytucji stanu sprzed wykonania decyzji. O ile po rozpoznaniu skargi okaże się, że przeniesienie na skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe było niezasadne, ewentualne wyegzekwowane środki pieniężne będą mogły być mu zwrócone. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał istnienia przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za taką przesłankę nie może być uznane samo zagrożenie egzekucją orzeczonej należności. Zagrożenie to wiąże się bowiem z każdą decyzją ostateczną nakładającą obowiązek uiszczenia podatku. Tymczasem ustawodawca nie uznał za stosowne ustanowienie regulacji wstrzymującej wykonanie każdej zaskarżonej decyzji. Przeciwnie – wskazał przesłanki, których wystąpienie warunkuje wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego. Należy również mieć na uwadze, że prowadząc postępowanie egzekucyjne organy administracji mają obowiązek przestrzegania wielu zasad jak: zasada gospodarczego prowadzenia egzekucji, zasada poszanowania minimum egzystencji, zasada stosowania racjonalnych środków i in. Niewątpliwie egzekwowanie zaległości podatkowych spowoduje dolegliwość w postaci "uszczerbku finansowego", który, ponoszony przez skarżącego przy regulowaniu zobowiązań podatkowych - nawet znacznych - nie jest jednak pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też z pojęciem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu, analiza powołanych przez skarżącego we wniosku okoliczności nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Analizując wniosek Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności uprawdopodobniających możliwość wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku wykonania zaskarżonego aktu. Sąd podejmując rozstrzygnięcie powinien mieć możliwość odniesienia się do pełnego materiału, pozwalającego zająć stanowisko odnośnie wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący zaś w niniejszej sprawie nie złożył jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałaby jego aktualna sytuacja finansowa czy zdolność do pokrywania obciążeń np. deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych. W konsekwencji, ocena sytuacji finansowej strony, wobec nieprzedstawienia wymaganych dokumentów, musiałaby nastąpić tylko na podstawie oświadczeń skarżącego, oświadczenia takie ni są jednak wystarczające do poczynienia ustaleń stanowiących podstawę uwzględnienia wniosku. Skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, nie tylko że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale nawet swojej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W konsekwencji uznać więc należy, że skarżący nie wykazał potrzeby udzielenia mu ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić także należy, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania skarżącego o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.