III SA/Wa 3776/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, powołując się na takie okoliczności jak: brak oszczędności, zły stan zdrowia, konieczność spłaty kredytu (debetu na karcie), wypowiedzenie pełnomocnictwa przez dotychczasowego pełnomocnika. Wskazał, że aktualne dochody z tytułu wynagrodzeń pozwalają jedynie na zapłatę bieżących wydatków. Po ich odliczeniu zostaje średnio 400 zł miesięcznie. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, posiada mieszkanie o powierzchni 36,60 m² oraz samochód osobowy, zaś żona działkę rolną o powierzchni 1,08 ha. Skarżący z tytułu zatrudnienia za granicą otrzymuje wynagrodzenie ponad 1.328 euro (5.600 zł), a jego żona wynagrodzenie 1.530 zł. Do miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył spłatę kredytów i pożyczek – 1.291 zł, czynsz za mieszkanie – 450 zł, czynsz za mieszkanie wynajmowane w W. -1.900 zł, media – 300 zł, energia – 200 zł, polisa – 236 zł, polisa za samochód – 70 zł, dojazdy – 400 zł oraz wyżywienie 2.000 zł. Ponadto Skarżący posiada debet oraz zadłużenie na karcie kredytowej. Skarżący nadesłał m. in. wyciągi bankowe, zaświadczenia o zarobkach, rachunki miesięcznych opłat, zaświadczenie o zaleganiu w opłatach za mieszkanie, paski płacowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z 2 sierpnia 2013 r., II FZ 612/13 i powołana tam literatura). Jej udzielenie w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Co ciekawe jego sytuacja materialna była już przedmiotem analizy zarówno referendarza sądowego, jak i Sądu. W wyniku tej analizy wniosek Skarżącego załatwiono odmownie. Ocenę tę referendarz sądowy rozpoznający obecny wniosek w pełni podziela. Skarżący oraz jego żona dysponują stałym dochodem na poziomie [...] zł. Faktem jest, że ponoszą oni wysokie koszty utrzymania, w tym wydatki na spłatę kredytów, jednakże nie może to stanowić okoliczności przesądzającej o przyznaniu prawa pomocy. Jak trafnie zwrócono uwagę w postanowieniu z 28 lutego 2018 r. koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Nie sposób także nie zauważyć, że rachunek bankowy żony Skarżącego w dalszym ciągu zasilają systematyczne wpłaty. Przykładowo w marcu i kwietniu 2018 r. wpłacono łącznie 6.000 zł, zaś w maju 2018 r. 4.000 zł. Co prawda w sprzeciwie Skarżący tłumaczył, że są to środki pochodzące z wynagrodzeń wypłacanych w formie gotówki w siedzibie pracodawcy, niemniej nie wynika to z nadesłanych pasków płacowych. Przeciwnie paski dotyczące Skarżącego wskazują, iż jedynie wypłaty za marzec 2018 r. dokonano w gotówce. W tej sytuacji uznać należało, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 postanowiono jak w sentencji.