III SA/Wa 378/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (Organ pierwszej instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. K. (Skarżąca, Strona, Zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 6 maja 2020 r. o numerze obejmującego należność z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2015 r. do lutego 2019 r. w kwocie należności głównej 1.324,90 zł wraz z należnymi odsetkami. Celem wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym z dnia 6 maja 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2020 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Urzędzie Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na zajęcie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o niemożności realizacji zajęcia z uwagi rozwiązanie umowy o pracę z A. K.. 2. Pismem z dnia 22 czerwca 2020 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne" A. K. wniosła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. 3. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oddalił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia. 4. Pismem z dnia 24 lipca 2020 r. A. K. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2020 r. podnosząc, że organ egzekucyjny wskazał na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powołując przepis art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1458 ze zm., dalej także "u.p.e.a"), w którym określa siedmiodniowy okres na wniesienie zarzutów, tymczasem w opinii Zobowiązanej termin ten nie został przekroczony, bowiem zarzuty zostały wniesione w ósmym dniu od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. 5. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (Dyrektor, Organ drugiej instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2020 r. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w sposób prawidłowy podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy uwzględnienia złożonych zarzutów w sytuacji gdy stwierdził, że zostały one wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu do ich wniesienia. Biorąc pod uwagę, że odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego z dnia 6 maja 2020 r. został doręczony Zobowiązanej w dniu 15 czerwca 2020 r., co zostało stwierdzone podpisem A. K. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, to termin do wniesienia zarzutów, liczony zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 dalej także "k.p.a."), upłynął 22 czerwca 2020 r. Pismo stanowiące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało złożone za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 23 czerwca 2020 r., co zostało stwierdzone pieczęcią placówki Poczty Polskiej, a więc wniesione zostało po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdza, że za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające uwzględnienia zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 maja 2020 r. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. 6. Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2020 r. pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. wniosła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu A. K. zarzuciła, że postępowanie prowadzone było w sposób niebudzący zaufania do organów państwa. W toku postępowania doszło do naruszenia prawa, tj. przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., jak również art. 8 k.p.a. Ponadto Strona wskazała na naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., bowiem Organ Pierwszej i Drugiej Instancji mimo ustawowego zobowiązania do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podjął czynności, uznając roszczenie Wierzyciela za zasadne, mimo że nie zostało ono udowodnione, a Skarżąca nie otrzymała informacji o podjęciu postępowania - tu naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu A. K. wskazała, że kwestionuje w całości roszczenie Wierzyciela – P. S.A. wskazując, że należność nie istnieje, bowiem Skarżąca nie podpisywała nigdy z Pocztą Polską umowy na usługi abonamentowe. Ponadto zdaniem Strony nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że z dniem 31 marca 2020 r. terminy procesowe w sprawach administracyjnych uległy zawieszeniu lub wstrzymaniu na czas epidemii, na skutek wejścia w żywcie nowelizacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), dlatego też przedmiotowe postępowanie nie powinno się toczyć, a tym bardziej nie powinna być prowadzona egzekucja administracyjna. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu na okoliczność potwierdzenia przez operatora publicznego - Poczta Polska, że zostało wysłane do zobowiązanej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dla odbiornika, z tytułu posiadania którego Poczta Polska dochodzi należności abonamentowych (dowód nadania listu z nadaniem tego numeru i książeczką opłat), zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, uwzględnienie nieistnienia obowiązku płacenia opłaty abonamentowej, z uwagi na fakt, że Skarżąca we wskazanym tytule wykonawczym czasookresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 listopada 2019 r. nie posiadała odbiornika z możliwością natychmiastowego odbioru programu telewizyjnego lub radiowego oraz o rozpatrzenie czy organy administracji publicznej we właściwy sposób prowadziły postępowanie i swym działaniem nie doprowadzają do spowodowania szkody w majątku Skarżącej. 7. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 8. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie (w realiach niniejszej sprawy postanowienie) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. 9. Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa w sposób istotny. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] listopada 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2020r. w przedmiocie oddalenia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. 10. Podnieść należy, że dłużnik może kwestionować działania organu egzekucyjnego poprzez wniesienie zarzutu. Jego celem jest podważenie zasadności prowadzenia egzekucji z powodu nieistnienia, wcześniejszego uregulowania, przedawnienia czy rozłożenia na raty dochodzonej należności. Na podstawie nowelizacji u.p.e.a. dokonanej poprzez przyjęcie ustawy z dnia 29 października 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2070) dokonano rozróżnienia terminów do wniesienia zarzutów ze względu na wejście w życie poszczególnych przepisów ustawy. W stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. zobowiązany może wnieść zarzuty w terminie 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego. Termin ten jest tzw. terminem prekluzyjnym. Uchybienie 7-dniowemu terminowi na wniesienie zarzutów powoduje, że nie może on zostać rozpatrzony przez organ egzekucyjny, chyba że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zobowiązanego. W stanie prawnym obowiązującym od 30 lipca 2020 r. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Obecnie nie ma już 7-dniowego terminu prekluzyjnego na wniesienie zarzutów od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Ustawodawca nie przewidział zdarzenia początkowego, od którego liczony byłby termin na wniesienie zarzutów. Przewidział wyłącznie terminy końcowe na wniesienie zarzutów. Oznacza to, że zarzuty można wnieść w dowolnym czasie trwania postępowania egzekucyjnego. Obecnie termin, w którym zarzuty zostaną wniesione, ma znaczenie wyłącznie dla skutku w postaci zawieszenia lub braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji Podstawy zarzutów sformułowane zostały w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany może podnieść, gdy 1) obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej nie istnieje; 2) obowiązek podlegający egzekucji został w tytule wykonawczym określony odmiennie od zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę prawną określenia tego obowiązku; 3) w tytule wykonawczym jako zobowiązanego wskazano podmiot, który faktycznie nie jest zobowiązanym; 4) nie doręczono przed wystawieniem tytułu wykonawczego zobowiązanemu upomnienia, a obowiązek taki nie został uchylony na podstawie przepisów prawa; 5) nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ obowiązek wygasł w całości lub w części; 6) nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ obowiązek nie jest wymagalny. Powyższe przesłanki zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią katalog zamknięty, co oznacza, że tylko one stanowić mogą podstawę zarzutów. Zważywszy powyższe ze względu na doręczenie tytułu egzekucyjnego w dniu 15 czerwca 2020 r. wszczynającego de facto postępowanie egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie właściwe są przepisy u.p.e.a. obowiązujące przed 29 lipca 2020 r. wymagające m.in. 7 dniowego terminu na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 11. Odnosząc powyższe przepisy prawa do niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, co oznacza, że tylko terminowe ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i podjęcia rozstrzygnięcia. Natomiast, konsekwencją wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu jest brak możliwości rozpoznania ich merytorycznie. Z akt sprawy wynikało, że zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2020r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Urzędzie Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejsze zawiadomienie wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone Zobowiązanej w dniu 15 czerwca 2020r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 05 czerwca 2020r. W odpowiedzi na zajęcie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o niemożności realizacji zajęcia z uwagi rozwiązanie umowy o pracę ze Skarżącą. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącej w dniu 15 czerwca 2020 r. Z akt sprawy bezspornie wynika, że pismem z dnia 22 czerwca 2020r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne", nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego dniu 23 czerwca 2020r., Skarżąca wniosła m.in. zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 maja 2020 r. Warte odnotowania jest to, że Strona sama podkreśla, że wniosła zarzuty w ósmym dniu od otrzymania tytułu egzekucyjnego. Jak wskazano powyżej, prawo do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest obwarowane siedmiodniowym terminem, określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Biorąc pod uwagę, że odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony Stronie w dniu 15 czerwca 2020r., co zostało stwierdzone podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, to termin do wniesienia zarzutów, liczony zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., upłynął 22 czerwca 2020r. Pismo stanowiące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało złożone za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 23 czerwca 2020r., co zostało stwierdzone pieczęcią placówki Poczty Polskiej, a więc wniesione zostało po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. 12. Skutkiem uchybienia terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., jest bezskuteczność środka zaskarżenia wniesionego w trybie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Termin do wniesienia zarzutu jest bowiem terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. W takim przypadku nie ma podstaw do inicjowania czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Organ egzekucyjny nie mógł zatem odnieść się do zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego i związanej z nimi argumentacji zawartej w spóźnionym piśmie procesowym Strony. 13. Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego przez Skarżącą, że powyższe postępowanie nie powinno się toczyć, a tym bardziej nie powinna być prowadzona egzekucja administracyjna ze względu na zawieszenie od 31 marca 2020r. terminów procesowych w sprawach administracyjnych i egzekucyjnych, wskazać należy, iż zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 - dalej również jako "ustawa o zapobieganiu COVID- 19"), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych został wstrzymany, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Natomiast w dniu 16 maja 2020r. weszła w życie ustawa z dnia 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozpowszechnianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz, U, poz. 875), na mocy której, w art. 46 pkt 20 został uchylony art. 15zzr i art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374). Powyższe oznacza zatem, iż w okresie od dnia 1.04.2020 r. do dnia 23.05.2020r. został wstrzymany bądź zawieszony wyłącznie bieg terminów procesowych. Zatem od dnia 16 maja 2020 r. organy administracji, w tym organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie dokonywały czynności w terminach jak przed pandemią. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż odpis ww. tytułu wykonawczego został doręczony Zobowiązanej w dniu 15 czerwca 2020r., w związku z czym zarzut dotyczący braku podstaw prawnych do rozpatrywania wniosku Strony jak również do prowadzania egzekucji administracyjnej ze względu na zawieszenie terminów procesowych w sprawach administracyjnych i egzekucyjnych, należało uznać za niezasadny. 14. Odnosząc się do formy załatwienia pisma procesowego zawierającego spóźnione zarzuty wskazać należy, że w piśmiennictwie istnieje niejednolite stanowisko w zakresie tego, jaki ma być skutek procesowy wniesienia zarzutów po terminie (czy należy oddalić zarzuty, pozostawić zarzuty bez rozpoznania, umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów czy też należy odmówić w ogóle wszczęcia postępowania w zakresie wniesionych zarzutów). Niektóre sądy przyjmują, że w przypadku złożenia zarzutów po terminie należy je oddalić (WSA Białystok, wyrok z 15 stycznia 2005 r., I SA/Bk 361/08), inne uznają, że zarzuty należy pozostawić bez rozpoznania (WSA Poznań wyrok z 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), także są wyroki, w których sądy administracyjne wskazują aby umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (bądź nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po terminie (NSA wyrok z 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98, WSA Łódź wyrok z 24 kwietnia 2008r., III SA/Łd 19/08). Dominującym poglądem jest orzecznictwie taki aby uznać, że w takich sprawach na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić brak podstaw do wszczęcia określonego postępowania m.in. z powodu złożenia żądania nie podlegającego rozstrzygnięciu merytorycznemu. Sąd dostrzegając wadliwość przyjętego przez organy egzekucyjnego rozstrzygnięcia uznał, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że wyjaśniono Skarżącej wszystkie aspekty sprawy, w jasnym uzasadnieniu. 15. Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego przez Zobowiązaną dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że w doktrynie, jak i orzecznictwie wskazuje się, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu egzekucyjnym w ogóle nie znajduje zastosowania lub jest znacznie ograniczona (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA 3483/03). Zastosowanie art. 10 k.p.a. do każdej czynności w praktyce uniemożliwiłoby wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia. W orzecznictwie wskazuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w zakresie zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem orzeczenia, jest natomiast zobowiązany do respektowania praw strony w zakresie wyznaczonym treścią art. 73 k.p.a. ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2017 r., Sygn. akt ISA/Po 1129/16). 16. Abstrahując od meritum sprawy Sąd zwraca uwagę, że trudno mówić o skutecznym przerwaniu biegu terminu przedawnienia polegającym na zajęciu pensji u pracodawcy u którego zobowiązana od co najmniej roku nie jest zatrudniona. Z uwagi na nie dotrzymanie terminu do wniesienia zarzutów kwestia ta pozostaje poza oceną WSA w rozpoznawanej sprawie. 17. Uznając jednakże, ze zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.