III SA/Wa 3832/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę 1. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "DIAS" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. po rozpatrzeniu zażalenia K.K. (dalej także: "Skarżący", "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej także: "organ I instancji", "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z dnia 10 sierpnia 2017 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie zawiadomienia z dnia 22 czerwca 2017 r. [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: 2. Naczelnik US wszczął wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej także: "wierzyciel") tytułów wykonawczych z dnia 21 kwietnia 2017 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. i 2013 r. oraz z tytułu nie uiszczonych odsetek za zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w łącznej kwocie należności głównej 60.699 zł plus odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności, organ egzekucyjny zawiadomieniami z 22 czerwca 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w [...]. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 30 czerwca 2017 r., natomiast ww. zawiadomienie o zajęciu otrzymał Bank w dniu 22 czerwca 2017 r. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Ognivo. Bank poinformował o braku rachunku bankowego Skarżącego. 3. Pismem z dnia 5 lipca 2017 r. Skarżący wniósł skargę na dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie zawiadomienia z dnia 22 czerwca 2017 r. Postawił przy tym zarzut naruszenia art. 80 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu Strona wskazała, że środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu podlegającym umorzeniu na skutek zarzutów wniesionych pismami z 5 lipca 2017 r. Zdaniem Zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w ww. tytułach wykonawczych wskazał błędną kwotę zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Naliczając odsetki, organ nie uwzględnił okresów przerw wynikających z art. 54 § 1 pkt 3 i 7 Ordynacji podatkowej. Ponadto podniósł zarzut, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie nieprawomocnych decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G., tj. nr [...] z dnia 27 marca 2017 r. oraz nr [...] z dnia 28 lutego 2017 r. Powyższe decyzje zostały zaskarżone do WSA w Gdańsku. Skarżący wystąpił o uchylenie zastosowanego środka oraz wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. Z uwagi na zgłoszenie zarzutów organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów oraz wstrzymał realizację zajęć wierzytelności. 4. Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w [...] na podstawie zawiadomienia z dnia 22 czerwca 2017 r. 5. W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, Skarżący postawił zarzuty naruszenia: art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 54 § 1 i § 5, art. 80 § 1-3 art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ egzekucyjny do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. 6. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] października 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US, gdyż nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu. W uzasadnieniu przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że zastosowany przez Naczelnika US środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w [...] został wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a. Zdaniem DIS wszystkie wymogi formalne z art. 80 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Naczelnik US zmierzając do zastosowania tego środka egzekucyjnego przesłał przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Ognivo zawiadomienie z 22 czerwca 2017 r. do Banku [...] w [...]. W treści zawiadomienia organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez jego zgody nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zawiadomieniem organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia powiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty lub nieprowadzeniu rachunków bankowych zobowiązanego. Organ zawiadomił Zobowiązanego, że bez jego zgody nie wolno mu dokonywać wypłat zajętej kwoty z rachunku bankowego. Zajęcie Bank otrzymał 22 czerwca 2017 r. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do Banku [...] w [...], Naczelnik US poinformował Skarżącego o dokonaniu zajęcia. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych z 21 kwietnia 2017 r. doręczono Zobowiązanemu 30 czerwca 2017 r. DIS wskazał, że zajęcie z 22 czerwca 2017 r. zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. tj.: oznaczenie Zobowiązanego – Skarżącego, Wierzyciela - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., organu egzekucyjnego – Naczelnik US i dłużnika zajętej wierzytelności – Bank [...] w [...]. W ocenie DIS zawiadomienie zawiera prawidłowo określoną podstawy prawną, tj. art. 80 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji z rachunku bankowego. Nadto zawiadomienie zawiera prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia tj. Nr od [...] do [...]. Wskazana kwota dochodzonych należności i okres, za który należności zostały ustalone, odpowiada wartości określonej w tytułach wykonawczych. W zawiadomieniu o zajęciu organ egzekucyjny określił rodzaj i stawkę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się stwierdzenia Zobowiązanego, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie nieprawomocnych decyzji, które zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, organ nadzoru wyjaśnił, iż decyzje: Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...], będące podstawą wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytułów wykonawczych z dnia 21 kwietnia 2017 r. są ostateczne (nie przysługują od nich odwołania w administracyjnym toku instancji). Dopóki zatem decyzje nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego, egzekucja na ich podstawie jest możliwa, a obowiązkiem wierzyciela jest jej wszczęcie. Wniesienie przez Skarżącego skargi na decyzje podatkową do sądu administracyjnego, nie wstrzymuje obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego i możliwości jego prowadzenia. Podobnie, za niezasadne uznał twierdzenia Skarżącego, że w przypadku uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej konieczne będzie uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne. Odwołując się do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w skardze na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego można bowiem podnosić jedynie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. W tym postępowaniu bada się zatem zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności, w ocenie organu odwoławczego pozostają zatem bez wpływu na prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej. Zarzuty zażalenia DIAS uznał za nieuzasadnione. 7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Skarżący postawił zarzuty naruszenia: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy zarzuty i argumenty zawarte w zażaleniu świadczyły o konieczności jego uchylenia w całości i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia; art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 5 i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ egzekucyjny do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu skargi, Skarżący powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację o wadliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jak i pozostawania wyniku niniejszej sprawy w związku ze sposobem rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 8. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 9. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2014, poz. 1647 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. 10. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne zostały zaś wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Wśród nich egzekucję z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a.). Zaskarżoną czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w [...]. Przede wszystkim należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie bada się wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się również prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W konsekwencji kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest do tych kwestii, które podlegały ocenie organu na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną. 11. W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego dokonano m.in. czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu rachunku bankowego, tj. wymienioną w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a. W zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 22 czerwca 2017 r. wskazano tytuły wykonawcze o numerach w od [...] do [...], okresy których tytuły te dotyczą (2012 r. i 2013 r.) oraz kwoty dochodzonych należności (należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych). W tytule wykonawczym nr [...] jako podstawę prawną obowiązku wskazano orzeczenie, jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku numer [...], datę wydania orzeczenia: 27 marca 2017 r., okres, którego dotyczy dochodzona należność pieniężna: od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. W pozostałych tytułach wykonawczych, o których wyżej mowa jako podstawę prawną obowiązku wskazano orzeczenie, jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku numer [...], datę wydania orzeczenia: 28 lutego 2016 r., okresy, których dotyczą dochodzone należności obejmują poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia zostało Skarżącemu doręczone wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 30 czerwca 2016 r. Bank zawiadomienie o zajęciu otrzymał w dniu 22 czerwca 2017 r. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Ognivo. Wskazane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiera prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, oraz zostało opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, a następnie przesłane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Ognivo do Banku [...] w [...]. 12. Nie ulega zatem wątpliwości, iż czynność egzekucyjna, o której mowa, dotyczyła należności pieniężnych. Zastosowany środek egzekucyjny został wymieniony w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego, przedmiotowe zajęcie nastąpiło z naruszeniem art. 80 § 1-3 u.p.e.a., gdyż prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu wskutek wniesionych przez Skarżącego zarzutów egzekucyjnych. Zostało nadto nieprawidłowo wszczęte, a zatem dokonana czynność egzekucyjna jest niezgodna z prawem. Także wystawione tytuły wykonawcze wystawione na podstawie decyzji wymiarowych z dnia 27 marca 2017 r. oraz 28 lutego 2017 r. są wadliwe, gdyż zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i są "nieprawomocne". Wbrew twierdzeniom Skarżącego, Organ słusznie wskazuje, że ww. decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w G. będące podstawą wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na rzecz Skarżącego tytułów wykonawczych z dnia 21 kwietnia 2017 r., są ostateczne i dopóki nie zostaną wyeliminowana z obrotu prawnego, egzekucja na ich podstawie jest możliwa. 13. Nie jest też zasadny zarzut, że środek egzekucyjny został zastosowany wadliwie, albowiem zastosowano go w postępowaniu egzekucyjnym podlegającym umorzeniu na skutek wniesionych zarzutów. Okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, nie podlegają rozpatrzeniu w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest bowiem środkiem konkurencyjnym ani w stosunku do zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., ani w stosunku do odwołania od decyzji wymiarowej, czy w stosunku do skargi do sądu na decyzję wymiarową. Takie stanowisko jest zgodne z poglądami prawnymi zaprezentowanymi w wyroku NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, w świetle których zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne winna być zatem rozpatrywana niezależnie od ewentualnego postępowania w trybie art. 33 u.p.e.a., a także niezależnie od postępowania wymiarowego dotyczącego zobowiązania podatkowego. Podzielając w całości te poglądy NSA stwierdzić należy, że – jak wynika z samej skargi oraz z treści zaskarżonego postanowienia - Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do wniesienia zarzutów. Kwestia oceny zasadności zarzutów leży poza zakresem niniejszej sprawy. 14. Wobec powyższego, niezasadne są zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art 54 § 1 i § 5 i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organy obydwu instancji do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. 15. Reasumując, w ocenie Sądu zarzuty i argumentacja Skarżącego wskazująca na wadliwość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie o zgodności z prawem zastosowanego środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania, to jest czynności egzekucyjnej. Środek egzekucyjny zastosowany w niniejszej sprawie został przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a., został też zachowany tryb przewidziany do jego zastosowania (art. 80 § 1 – 3 u.p.e.a.). Zarzucane w skardze uchybienia zdaniem Sądu zatem nie wystąpiły. Tym samym bezzasadny był zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Zarazem, Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Dlatego po rozpoznaniu, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.