III SA/Wa 3872/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A.C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, iż źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę oraz działalność gospodarcza. Łączny dochód wynosi 6.308 zł. Wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synem i córką. Do majątku zaliczyła działkę rolną, samochód osobowy i mieszkanie stanowiące współwłasność z dziećmi. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała dokumenty źródłowe, w tym m. in. wyciągi bankowe, zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zaświadczenia o dochodach, faktury dokumentujące wydatki. Oświadczyła, iż konta bankowe prywatne i firmowe są zajęte przez urząd skarbowy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy poczynić uwagę natury ogólnej. Jakkolwiek w formularzu PPF Skarżąca nie wypełniła rubryki 4, to jednak referendarz sądowy uznał, iż wiążący dla niego jest zakres żądania wytyczony w skardze. W skardze tej wniosła ona mianowicie o udzielenie prawa pomocy "poprzez zwolnienie od kosztów sądowych". Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca przesłanki tej nie spełnia. Istotne w sprawie jest to, iż osiąga ona dochody z dwóch źródeł, tj. wynagrodzenia za pracę oraz działalności gospodarczej. Wysokość tych dochodów określiła na kwotę 6.308 zł miesięcznie. Skalę prowadzonej działalności obrazują przedłożone dokumenty źródłowe. Wynika z nich, że w 2015 r. przychód wyniósł 714.129 zł, zaś koszty jego uzyskania 574.368,16 zł. W 2016 r. wielkości te kształtowały się na poziomie odpowiednio 115.432 zł i 37.426,19 zł. Z deklaracji VAT-7K wynika natomiast, że w III i IV kwartale 2016 r. obroty ze sprzedaży wyniosły 30.650-33.867 zł, zaś środki angażowane na nabycie towarów i usług 3.270-3.713 zł. W świetle powyższego nie można uznać, że Skarżąca nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Zwłaszcza, że na obecnym jego etapie koszty te wynoszą 400 zł i składają się na nie wpisy od czterech skarg. Ocenę tę potwierdza analiza operacji na rachunkach bankowych Skarżącej. Przykładowo na rachunek w banku [...] w okresie od października do grudnia 2016 r. wpłynęło łącznie 30.135 zł. Co istotne taki poziom dochodów umożliwia Skarżącej spłatę zaciągniętych kredytów, których raty miesięczne określiła na kwotę 5.023 zł. Nie można przy tym zapominać, iż koszty spłacanych systematycznie rat kredytów nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, w tym przed kosztami sądowymi. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2016 r., II FZ 647/16). W tej sytuacji trudno podzielić zapatrywanie Skarżącej, że nie jest ona w stanie uiścić należnych opłat, jakimi są wpisy od czterech skarg w łącznej wysokości 400 zł. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika bowiem jakoby Skarżąca – obiektywnie rzecz biorąc – była osobą ubogą, u której zapłata wspomnianej kwoty miała spowodować zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W sprawie nie może mieć również decydującego znaczenia fakt toczącego się postępowania zabezpieczającego czy egzekucyjnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Końcowo zauważyć należy, iż analogicznie możliwości płatnicze Skarżącej ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (zob. postanowienia z 31 maja 2016 r., I SA/Kr 254-257/16). Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.