III SA/Wa 3880/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. J. D. ("Strona", "Skarżący") jest właścicielem nieruchomości położonej w C. Potwierdzeniem prawa własności nieruchomości jest prawomocne z postanowienie Sądu Rejonowego w C. Wydział I Cywilny z dnia [...] lutego 2008 r. oraz dane zawarte w księgach wieczystych i w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w C. W toku postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. - wszczętego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. J. D. złożył do Prezydenta Miasta C. wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Prezydent Miasta C., postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że rozstrzygnięcia organów sprawiedliwości dotyczące stosowania prawa i bezczynności w sprawie zapewnienia dostępu do przedmiotowej nieruchomości nie są przesłanką do zawieszenia postępowania podatkowego za 2017 rok, a organ podatkowy może zawiesić postępowanie podatkowe na podstawie art. 201 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, ze żadna z przesłanek o których mówią powyższe przepisy nie zachodzi - wniosek o zawieszenie uznano za bezprzedmiotowy. W dniu 23 czerwca Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie wnioskując o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o zawieszenie postępowania ma charakter funkcjonalny, chodzi bowiem o zmaterializowanie okoliczności, w których będzie możliwe usunięcie wszelkich wątpliwości co do danych o podstawie opodatkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. ("Organ II instancji", "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia nie uwzględniło zarzutów w nim zawartych i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, wskazując w uzasadnieniu, że należy zgodzić się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta C., że wskazane przez podatnika okoliczności zawieszenia postępowania: "w związku ze stosownymi wystąpieniami do organów wymiaru sprawiedliwości w przedmiocie niekonstytucyjności stosowania prawa i bezczynności w sprawie wprowadzenia w posiadanie przysądzonej własności nieruchomości przy ul. [...] w C." nie stanowią żadnej z przesłanki wskazanej w art. 201 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji wskazał ponadto, że ustalenie obowiązków komornika sądowego w przedmiocie zapewnienia dostępu do nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w toczącym się postępowaniu podatkowym, jak również nie stanowi takiego zagadnienia wyjaśnienie wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania podatkowego. Na postanowienie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2017 r. J. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), jak również uchylenie odpowiednio postanowienia Organu I Instancji (Prezydenta Miasta C.) oraz związanie organu podatkowego stosownym zarządzeniem o obowiązku zapewnienia w toku postępowania podatkowego obiektywnych i zupełnych czynności dowodowych na gruncie art. 187 § 1 i § 2 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił Kolegium brak uwzględnienia faktu, iż wnioskował o zmianę treści ewidencji gruntów i budynków do Starostwa Powiatowego w C. oraz o dowód z oględzin nieruchomości z udziałem komornika sądowego, a także brak wprowadzenia przez komornika sądowego w posiadanie nieruchomości, oględzin bez możliwości wejścia na grunt, co uniemożliwiło zweryfikowanie zgodność danych ewidencyjnych i dokumentacyjnych ze stanem faktycznym. Ponadto Skarżący zarzucił, że Kolegium godzi się z faktem, że Organ podatkowy I Instancji nie podejmie czynności zmierzających do zobiektywizowania danych traktowanych jako podstawa opodatkowania i wskazuje, że mogły nastąpić zmiany całkowicie różniące stan faktyczny "na dziś" ze stanem ewidencyjnym i dokumentacyjnym jaki istniał w dniu rozpoczynania przez komornika sądowego egzekucji z nieruchomości. Ponadto Skarżący wskazał, że Organ II instancji bezkrytycznie przyjmuje ewentualną wizję oględzin, zarysowaną przez Organ I Instancji, a zatem "oględzin - bez oględzin", bez możliwości wejścia na grunt, zweryfikowania granic działek, składników kubaturowych stanowiących przedmiot przysądzonej masy w ramach przeniesienia własności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w świetle przywołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności odmowy zawieszenia postępowania podatkowego przez organy obu instancji w kontekście przesłanki zagadnienia wstępnego. Zdaniem Skarżącego, w sprawie zasadne było zawieszenie toczącego się postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017r. z uwagi, w szczególności, na fakt, iż "wnioskował o zmianę treści ewidencji gruntów i budynków do Starostwa Powiatowego w C. oraz o dowód z oględzin nieruchomości z udziałem komornika sądowego(...)", co w konsekwencji "uniemożliwi zweryfikowanie zgodności danych ewidencyjnych i dokumentacyjnych ze stanem faktycznym", a także z powodu tego, iż "komornik sądowy nie wykonał postanowienia sądu o obowiązku wprowadzenia skarżącego w posiadanie nieruchomości (...)". Przy tak zakreślonych granicach skargi oraz zaprezentowanej argumentacji przytoczonych zarzutów, Sąd podziela stanowisko Organu, iż przytoczone przez Skarżącego okoliczności nie wyczerpują przesłanek stanowiących zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. ani też przepisu art. 204 O.p. Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W powszechnie akceptowanym orzecznictwie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" - zwane też kwestią wstępną lub prejudycjalną - dotyczy sytuacji kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania, uzależnione jest, od wcześniejszego zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone (por. dla przykładu: postanowienie NSA z dnia 21 listopada 1996 r. sygn. akt I SA/Kr 519/96). Ustawodawca w analizowanym przepisie użył sformułowania "jest uzależnione", co oznacza, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zachodzi "zależność" tego rodzaju, że nie ma możliwości rozpatrzenia sprawy i wydanie decyzji. Owa zależność winna wynikać z prawa, być przewidziana prawem. W konsekwencji wymóg obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. ma miejsce tylko wówczas, gdy organ rozpatrujący i orzekający w sprawie nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania głównego. Przy czym zagadnienie wstępne ma charakter materialnoprawny, a przedmiotem takiego zagadnienia nie mogą być ustalenia faktyczne (zob. np. wyroki NSA: z 21 stycznia 2016 r., II FSK 3042/13; z 22 lutego 2013 r., I FSK 524/12, CBOSA, M, Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el., 2014, C. Kosikowski, E. Etel, J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013). Jak słusznie zauważyło SKO, związek pomiędzy rozpatrywaną w postępowaniu podatkowych sprawą a kwestią będącą przedmiotem postępowania, które możemy nazwać prejudycjalnym, powinien więc polegać na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu prejudycjalnym stanowi obligatoryjną podstawę załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W realiach rozstrzyganej sprawy takiego funkcjonalnego związku nie ma, gdyż ani przytoczone w skardze zarzuty, ani podniesione wcześniej (na etapie postępowania odwoławczego okoliczności "wystąpienia do organów wymiaru sprawiedliwości w przedmiocie niekonstytucyjności stosowania prawa i bezczynności w sprawie wprowadzenia w posiadanie przysądzonej własności nieruchomości (...)" nie stanowią żadnej ze przesłanek przepisu art. 201§ 1 pkt 2 O.p. W ocenie Sądu, analiza zarzutów skargi upoważnia do stwierdzenia, że mają one charakter ściśle procesowy, nakierowany na wykazanie naruszeń organów podatkowych w procesie gromadzenia i oceny materiału dowodowego w toczącym się postępowaniu podatkowym, tj. w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, danych z oględzin nieruchomości oraz innych dowodów zgromadzonych przez organ I instancji w sprawie, a także ustalenia obowiązków komornika sądowego w przedmiocie zapewnienia dostępu do nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że powyższe zarzuty mogą być przez podatnika podnoszone w toku postępowania podatkowego, jednak nie stanowią one podstaw uzasadniających zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., jak chce tego Skarżący, gdyż w świetle tego przepisu nie stanowią zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie wymagane jest przez inny organ lub sąd. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.