III SA/Wa 396/13
WyrokWSA w Warszawie2013-06-18
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Krystyna Kleiber, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w stanie prawnym obowiązującym w 2006 roku, różnice kursowe powstałe w związku z otrzymaniem i spłatą kredytu (pożyczki) w walucie obcej stanowiły przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2006 roku, różnice kursowe powstałe w związku z otrzymaniem i spłatą kredytu (pożyczki) w walucie obcej nie stanowiły przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2007 roku) nie pozwalały na uwzględnianie takich różnic w rachunku podatkowym, ponieważ nie miały one samoistnego charakteru, a były związane ze zdarzeniem (otrzymaniem lub spłatą pożyczki/kredytu), które samo w sobie nie stanowiło przychodu ani kosztu podatkowego.Stan faktyczny
Spółka złożyła korektę zeznania CIT-8 za 2006 r., zmniejszając przychody o kwotę dodatnich różnic kursowych z tytułu spłaty kredytu w walucie obcej. Organ podatkowy uznał te różnice za przychód podatkowy, co skutkowało określeniem zobowiązania podatkowego. Spółka kwestionowała to stanowisko, argumentując, że w stanie prawnym obowiązującym w 2006 r. brak było podstaw do rozpoznawania takich różnic, a ponadto spłata kredytu została dokonana przez podmiot trzeci (bank), a nie przez Spółkę. Po utrzymaniu decyzji przez organ odwoławczy, Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością W. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością W. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. kwotę 103 001 zł (słownie: sto trzy tysiące jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 20 marca 2007 r. C. spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością W. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W.
(dawniej W. Sp. z o. o. poprzednik W. Sp. z o. o.) zwane dalej: Skarżąca lub Spółką, złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. zeznanie roczne
CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika
podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od 1 stycznia 2006 r. do
31 grudnia 2006 r. w którym wykazała m.in. kwotę nadpłaty w wysokości 440.008,00
zł. Kwota ta została uregulowana .
W wyniku połączenia W. Sp. z o. o. z C. Sp. z o. o. (w skrócie: "C. Sp. z o.o." obecnie W. Sp. z o.o.) w trybie art. 515 i art. 516 w zw. z art. 492 § 1
pkt 1 ustawy z dnia 1 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych doszło do
przeniesienia całego majątku W. Sp. z o. o. na W. Sp. z o. o.
Następnie w dniu 20 czerwca 2011 r. Spółka złożyła korektę zeznania CIT-8
za 2006 r., w której dokonała zmniejszenia przychodów o kwotę 50.412.435,03 zł
wykazując nadpłatę w wysokości 10.018.371,00 zł
W/w korekta deklaracji CIT-8 za 2006 r. została załączona do wniosku
Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za
2006 r. w wysokości 9.578.363,00 zl (10.018.371,00 zł - 440.008,00 zł).
W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, że w deklaracji rocznej CIT-8 za 2006 r.
nieprawidłowo uwzględniła w przychodach dodatnie różnice kursowe w kwocie
50.412.435,03 zł z tytułu spłaty w badanym okresie kredytu w walucie obcej na
podstawie jego refinansowania nowym kredytem, o które zmniejszyła aktualnie
wykazane przychody. Skorygowane przez Spółkę zeznanie organ I instancji uznał za
skutecznie złożone.
W związku z wątpliwościami co do zasadności złożonego wniosku o
stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą zeznania rocznego CIT-8 za 2006 r. organ I
instancji wszczął kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń Skarżącej z
budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1
stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r.
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości, mające
wpływ na wysokość zobowiązania Skarżącej w podatku dochodowym od osób
prawnych za 2006 r., tj.:
zaniżenie przychodów o kwotę 50.412.435,03 zl poprzez
nieuwzględnienie w złożonej korekcie dodatnich różnic kursowych z tytułu spłaty
kredytu w walucie obcej,
zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 1.595.242,86 zł z
tytułu opłat za użytkowanie wieczyste gruntu za lata 2002-2005 poniesione w
badanym okresie.
W toku kontroli podatkowej na podstawie art. 193 w zw. z art. 290 § 5 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze
zm" dalej: "O.p.") organ podatkowy przeprowadził badanie ksiąg podatkowych Spółki,
w wyniku którego uznał, że księgi podatkowe Skarżącej za 2006 r. w części
dotyczącej stanu faktycznego opisanego w zakresie zaniżenia w/w przychodów
podatkowych oraz zawyżenia w/w kosztów podatkowych są nierzetelne i wadliwe, a
zatem nie mogą one stanowić dowodu, tego co wynika z zawartych w nich zapisów.
Następnie Naczelnik postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. wszczął z
urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania
podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy od 1
stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w toku postępowania
podatkowego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. w wysokości 9.917.000,00 zł, tj. w kwocie wynikającej ze złożonego przez Spółkę w dniu 20.03.2007 r. zeznania CIT-8 za 2006 r. W zaskarżonej decyzji organ I instancji podtrzymał wyłącznie zarzut zaniżenia przez Spółkę przychodów o kwotę 50.412.435,03 zł w związku z nieuwzględnieniem w skorygowanym zeznaniu po stronie przychodów zrealizowanych dodatnich różnic kursowych z tytułu spłaty kredytu w walucie obcej.
Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie
wynikające z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (w
brzmieniu obowiązującym w 2006 r.) przesłanki skutkujące obowiązkiem wykazania
przez Spółkę w przychodach dodatnich różnic kursowych, gdyż Skarżąca
- zaciągnęła kredyt w walucie obcej (USD) i otrzymała środki pieniężne w
USD,
- spłata zobowiązania kredytowego nastąpiła również w USD w 2006 r.,
- pomiędzy dniem otrzymania środków pieniężnych w walucie obcej, a
dniem spłaty zobowiązania kredytowego wystąpiły różne kursy walut.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. nie
zgodził się ze stanowiskiem Spółki, że zapłata jej zobowiązania kredytowego nie
nastąpiła, gdyż nie mogła swobodnie dysponować rachunkiem. Według Organu
podpisanie z Bank A. umowy o refinansowanie kredytów oraz wystawianie
zawiadomień o wypłacie, świadczą o woli dokonania spłaty przez kredytobiorcę
pierwotnie zaciągniętych kredytów, czego efektem było dokonanie jego spłaty w dniu
5 maja 2006 r. W ocenie Organu spłaty kredytu w walucie obcej dokonano ze
środków udostępnionych Spółce przez Bank A., co wynika z zawartej przez
strony umowy refinansowania.
W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. stwierdził, iż zmniejszenie przez Skarżącą w skorygowanym zeznaniu przychodów o kwotę 50.412.435,03 zł, stanowiącą pierwotnie do nich zaliczone dodatnie różnice kursowe naliczone przy spłacie kredytu na podstawie umowy refinansowania, dokonane w korekcie CIT-8 z dnia 20.06.2011 r. skutkowało naruszeniem art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2a ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm, dalej: "u.p.d.o.p.").
W przedmiocie zaliczenia przez Skarżącą do kosztów uzyskania przychodów
kwoty stanowiącej opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu za lata 2002-2005
uiszczone w 2006 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w
W., powołując się na art. 15 ust. 1 i ust. 4 u.p.d.o.p. stwierdził, że wydatki te
są kosztem, którego nie można w żaden sposób powiązać z przychodami
osiągniętymi w konkretnym roku podatkowym, w tym także w badanym okresie.
Jednakże, w ocenie Organu, przedmiotowe opłaty stanowią koszt, którego
poniesienie warunkowało możliwość prawidłowego funkcjonowania Podatnika, w tym
osiągania przychodów z działalności gospodarczej, w której nieruchomość jest
wykorzystywana, pomimo, że ich poniesienie nie wpływa w bezpośredni sposób na
wysokość przychodów (osiąganych dzięki poniesieniu innych, bezpośrednio
związanych z przychodami kosztów).
Organ podzielił stanowisko Spółki, że koszt ten stanowiłby koszt podatkowy
nawet wówczas gdyby Spółka nie osiągała żadnych przychodów, gdyż jest on
nieodzownie związany z posiadanym przez Spółkę majątkiem. Ponadto, opłaty za
użytkowanie wieczyste jako koszty nie odnoszące się bezpośrednio do przychodów
Spółki są jednak kosztami, do których poniesienia Podatnik będzie zobowiązany
niezależnie od tego czy będą generowały przychody podatkowe, czy też nie.
W konsekwencji Naczelnik uznał, że przedmiotowe opłaty winny być zaliczone
do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich faktycznego poniesienia, co
wynika również z orzecznictwa sądów administracyjnych.
W związku z powyższym, zdaniem Organu Skarżąca zasadnie zaliczyła do
kosztów uzyskania przychodów wykazaną w korekcie zeznania kwotę 1.595.242,86
zł stanowiącą opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu za lata 2002-2005 poniesione
w badanym okresie, wobec czego księgi w tym zakresie uznał za sporządzone w
sposób rzetelny i niewadliwy.
Pismem z dnia 11 lipca 2012 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej
decyzji organu I instancji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej
organ uznał, że kwota 50.412.435,03 zł stanowiąca dodatnie różnice kursowe
naliczone przy spłacie kredytów podlega zaliczeniu do przychodów podatkowych
2006 r., oraz określenie Spółce kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku
dochodowego od osób prawnych za 2006 r. w kwocie 338.637,00 zł, tj. zgodnie z
wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
a) naruszenie art. 12 ust. I pkt 1, ust. 2a, ust. 3 oraz art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że fakt spłaty zobowiązań Spółki przez
podmiot trzeci oznacza, że dla celów podatku dochodowego nastąpiła realizacja
różnic kursowych,
b) wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia:
- art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w
sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,
- art. 124 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez brak przedstawienia w uzasadnieniu
decyzji przekonywujących motywów, w oparciu o które Naczelnik uznał
przedstawione przez Spółkę wyjaśnienia i argumenty za niewiarygodne,
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez ustalenie stanu
faktycznego sprawy z pominięciem niektórych dowodów zgromadzonych w sprawie,
a przez co rozstrzygnięcie sprawy w odniesieniu do stanu faktycznego odmiennego
niż wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż stanowisko Organu o zastosowaniu w
stanie faktycznym przedmiotowej sprawy przepisów ustawy o podatku dochodowym
od osób prawnych nakładających obowiązek wykazania w przychodach dodatnich
różnic kursowych jest nieprawidłowe. Podniosła, iż aby można było mówić o
powstaniu różnic kursowych dla celów podatkowych musi dojść do faktycznej zapłaty
zobowiązania lub faktycznego otrzymania należności. Według Spółki w
przedmiotowej sprawie nie doszło do faktycznych płatności (kasowych rozliczeń)
dokonanych przez kredytobiorcę na rzecz jej wierzycieli, gdyż transfer kapitału został
dokonany bezpośrednio z konta technicznego banku na konto wierzycieli Spółki, co
wyklucza wygaśnięcie zobowiązania w drodze zapłaty dokonanej przez Podatnika.
Prawidłowe ujęcie w kalkulacji podatku dochodowego od osób prawnych za
2006 r. dodatnich różnic kursowych powstałych w związku ze spłatą uprzednio
zaciągniętych kredytów zależy, zdaniem Skarżącej, od ustalenia czy Spółka miała
swobodny dostęp do rachunków bankowych otwartych przez Bank A. w związku
z podpisaniem Umowy refinansowania oraz w konsekwencji, czy przedmiotowe
środki pieniężne zostały jej fizycznie udostępnione.
W opinii Spółki na mocy umowy refinansowania środki pieniężne zostały
postawione Podatnikowi do dyspozycji, którymi nie mógł swobodnie dysponować (np.
samodzielnie dokonać przelewu), gdyż nie miał swobodnego dostępu do rachunku,
na którym Bank A. uruchamiał kolejne transze kredytu i z którego dokonywał
spłaty zobowiązań Spółki na rzecz jej dotychczasowych wierzycieli. Strona wyjaśnia,
że rachunek, z którego nastąpiła spłata zobowiązań Spółki, zgodnie z jego definicją
zawartą w umowie refinansowania, został otwarty wyłącznie w celu zapisywania
transakcji dotyczących kredytu, a więc nie pełnił on typowej roli dla rachunku
bankowego, co dodatkowo potwierdza warunek uzależniający dokonywanie wypłat
transz kredytu od uzupełnienia przez Spółkę "Zawiadomienia o wypłacie". Powyższe
wynika, zdaniem Spółki, z pisma Banku A. z dnia 25 lutego 2011 r.
Podkreśliła, że procedura, zgodnie z którą w umowie kredytowej strony
dokładnie określają w jaki sposób zostaną wykorzystane środki finansowe
pochodzące z kredytu a uruchamianie środków finansowych następuje na podstawie
poleceń kredytobiorcy, nie prowadzi do zapłaty w rozumieniu omawianej ustawy. W
przypadku umów refinansowych uruchamianie kredytu następuje dopiero na zlecenie
kredytobiorcy, który nie może pozostawionymi mu do dyspozycji środkami swobodnie
dysponować (brak fizycznego przekazania środków). Pozostawienie środków do
dyspozycji kredytobiorcy oznacza ich przelanie przez kredytodawcę na rzecz
wierzycieli kredytobiorcy, zgodnie z jego poleceniem, co tożsame jest z dokonaniem
zapłaty przez podmiot trzeci na polecenie dłużnika.
Zdaniem Skarżącej z treści umowy refinansowania i zawiadomień o wypłacie
wynika, że to Bank A., a nie Spółka faktycznie dokonywał przelewów ze
spornego rachunku, którego pismo z dnia 25 lutego 2011 r. pominął organ I instancji
przy ocenie przedmiotowej sprawy.
Zdaniem Skarżącej refinansowanie zobowiązań Spółki z tytułu kredytu w
związku z płatnością dokonaną przez podmiot trzeci na polecenie Spółki, nie jest
objęte zakresem pojęcia zapłaty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p, z którym to
ustawa wiąże prawo do rozpoznania różnic kursowych. Tym samym omawiany
sposób wygaśnięcia zobowiązania Spółki nie spowodował realizacji dodatnich różnic
kursowych mających wpływ na wysokość podstawy opodatkowania.
Wobec powyższego Naczelnik niewłaściwie zastosował w sprawie powołane
przepisy art. 12 ust. 1 pkt I, ust. 2a, ust. 3 oraz art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez
uznanie, że Spółka osiągnęła przychód z tytułu różnic kursowych w związku ze
spłaceniem zobowiązań wobec pierwotnych wierzycieli.
Zdaniem Skarżącej organ I instancji nie odniósł się do przedłożonego przez
Spółkę pisma Banku A. z dnia 25 lutego 2011 r. na dowód potwierdzający:
techniczny charakter rachunku kredytobiorcy, z którego dokonano spłaty kredytów na
rzecz pierwotnych wierzycieli Spółki oraz faktyczny brak dysponowania przez Spółkę
przedmiotowym rachunkiem. Organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał również
dlaczego pominął ten dowód w postępowaniu i dlaczego ustalił stan faktyczny sprawy
niezgodnie z podniesionymi w tym piśmie okolicznościami, w szczególności nie
wyjaśnił czy uznał ten dokument za niewiarygodny i z jakiej przyczyny, albo też z
jakich przyczyn oświadczenie Banku A. nie zmieniło ustaleń organu w zakresie
uznania, że Spółka miała swobodny dostęp do rachunków, co stoi w oczywistej
sprzeczności z treścią tego pisma, cyt: "kredytobiorcy nie mieli swobodnego dostępu
do rachunków kredytowych". Podkreśliła, że samo włączenie do akt sprawy
dowodów i uwzględnienie ich w wyliczeniu dowodów zebranych w sprawie nie
wypełnia zasady zupełności postępowania dowodowego, jeśli ocena stanu
faktycznego została dokonana z pominięciem niektórych z nich i przemilczeniem tego
faktu w uzasadnieniu decyzji, przez co ustalony w sprawie stan faktyczny nie stanowi
spójnej i logicznej całości z całokształtem tego materiału dowodowego. Takie
działanie organu I instancji, według Skarżącej prowadzi do odmowy oceny w sprawie
w świetle zaistniałego stanu faktycznego i pominięcia istotnych dla sprawy
okoliczności faktycznych, a w konsekwencji do naruszenia zasady prawdy
obiektywnej oraz dyrektywy zupełności postępowania dowodowego, wyrażonych w
art. 122 i art. 187 § I i art. 191 O.p. Powyższe naruszenia przepisów postępowania
skutkują wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędną
decyzją, wydaną w odniesieniu do stanu faktycznego niezgodnego z wynikającym ze
zgromadzonych w sprawie dowodów. W konsekwencji stwierdziła, że zaskarżona
decyzja wydana została z naruszeniem podstawowych zasad dotyczących
prowadzenia postępowania podatkowego, co powinno skutkować jej uchyleniem.
Skarżąca pismem z dnia 7 listopada 2012 r uzupełniła złożone odwołanie, w
którym, poza podtrzymaniem zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, przedstawiła
dodatkowe, nowe argumenty w sprawie, na okoliczność których przedłożyła wydruk
interpretacji indywidualnych Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz wyroki sądów administracyjnych dotyczących różnic kursowych w stanie prawnym obowiązującym w 2006 r., a także swoje stanowisko dotyczące uzasadnienia projektu ustawy o zmianie z dniem 1 stycznia 2007 r. ustawy
o podatku dochodowym od osób prawnych w przedmiocie różnic kursowych.
Zwróciła uwagę na aktualne stanowisko sądów administracyjnych, wskazując, że na
gruncie omawianej ustawy w stanie prawnym obowiązującym do końca 2006 r. nie
było podstawy prawnej do rozliczania różnic kursowych w związku z otrzymaniem i
spłatą pożyczek (kredytów) w walutach obcych, która, jej zdaniem, została
wprowadzona do ustawy dopiero z dniem 1 stycznia 2007 r. Zatem, w ocenie
Skarżącej, w stanie prawnym dotyczącym badanego okresu nie było podstaw do
rozpoznawania różnic kursowych od kredytów i pożyczek, co stanowi wystarczającą
podstawę do uchylenia skarżonej decyzji. Na potwierdzenie prezentowanego
stanowiska powołała orzecznictwo sądów administracyjnych wyrok NSA z dnia 20
maja 2010 II FSK 2064/08, wyrok WSA w Gliwicach z 27 lipca 2010 r. I SA/IGI
361/10).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.
utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż analizowana sprawa dotyczy stanu prawnego
obowiązującego do dnia 31 grudnia 2006 r., do której zastosowanie mają przepisy
ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dotyczące różnic kursowych
sprzed ich nowelizacji dokonanej w 2007 r. ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o
zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 217,
poz. 1589, zwaną dalej "ustawą zmieniającą"). Zatem za punkt wyjścia do
rozpatrzenia przedmiotowej sprawy należało przyjąć stan prawny przepisów
dotyczących różnic kursowych obowiązujący w 2006 r. W ocenie Dyrektora Izby
Skarbowej w Warszawie problematyka różnic kursowych od kredytów (pożyczek) w
walucie obcej była, wbrew twierdzeniom Strony, przedmiotem regulacji ustawy o
podatku dochodowym od osób prawnych w stanie prawnym obowiązującym do dnia
31 grudnia 2006 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. zajął stanowisko, iż z zestawienia
przepisów art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. (przychodami z zastrzeżeniem ust. 4 są w
szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym różnice kursowe), art.
12 ust. 4 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) u.p.d.o.p. (z wyjątkiem skapitalizowanych
odsetek) oraz a contario art. 16 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p. (kosztami nie są różnice
kursowe od kredytów (pożyczek) wyłącznie zwiększających koszty inwestycji w
okresie ich realizacji) należy wywieść obowiązującą w okresie przedmiotowym dla
sprawy normę prawną, zgodnie z którą różnice kursowe od kredytów (pożyczek)
powstałe w związku ze spłatą rat kapitałowych stanowią przychody i koszty
uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób
prawnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r.
Mając na uwadze powyższe przepisy, różnice kursowe - zdaniem organu
odwoławczego - należy na gruncie prawa podatkowego traktować jako kategorię
przychodową i kosztową, której przedmiotowy zakres również określały przepisy
ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym do
końca 2006 r. Zaznaczył, iż za stanowiskiem, iż różnice kursowe winny być
elementem rozliczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych
opowiadały się sądy administracyjne.
W ocenie Organu interpretacja Spółki, stawiająca różnice kursowe od
kredytów (pożyczek) poza zakresem ustawy o podatku dochodowym od osób
prawnych w stanie prawnym obowiązującym w 2006 r. podważa sens regulacji art.
12 ust. 4 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) u.p.d.o.p., która wyłącza z przychodów i
kosztów podatkowych wyłącznie otrzymane lub zwrócone kredyty oraz wydatki na
spłatę kredytów a nie różnice kursowe związane z kredytami, nie wyjaśnia dlaczego
art. 16 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p. wyłącza z kosztów uzyskania przychodów różnice
kursowe związane jedynie z kredytem inwestycyjnym w okresie realizacji inwestycji,
a także podważa zasadność wprowadzenia do systemu prawa podatkowego art. 12
ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., pomimo jego wyraźnego brzmienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że ustawodawca z dniem 1
stycznia 2007 r. na mocy ustawy zmieniającej z dnia 16 listopada 2006 r. m.in.
wykreślił art. 12 ust. 2a oraz art. 15 ust. 1a oraz wprowadził nowy art. 15a, który
kompleksowo uregulował problematykę związaną z różnicami kursowymi. Regulacje
tam zawarte stanowią wyczerpujący zestaw reguł, które są niezbędne do wyliczenia
dodatnich oraz ujemnych różnic kursowych. Zmiany w tym zakresie miały bowiem na
celu zlikwidowanie dotychczasowych problemów przy rozliczaniu różnic kursowych.
Zaznaczył, iż nowelizacja przepisów dot. różnic kursowych pomimo, że
wprowadziła przede wszystkim rezygnację z klasyfikacji różnic kursowych w
zależności od ich wpływu na przychody bądź koszty podatkowe rozróżniając je na
dodatnie i ujemne, umożliwiła podatnikowi wybór zasad rozliczania różnic kursowych
według zasad podatkowych albo rachunkowych, dopuściła zmianę kursów, według
których przelicza się waluty, jednoznacznie zapewniła możliwość rozpoznawania
różnic kursowych na skutek regulowania zobowiązań również w innych niż zaplata
formach, to w porównaniu z przepisami obowiązującymi do końca 2006 r. w ocenie
organu odwoławczego nie wprowadziła wcześniej nie znanej ustawie podatkowej
kategorii różnic kursowych od kredytów (pożyczek). Analizując całościowo
dotychczasowe przepisy dotyczące różnic kursowych, które obowiązywały do końca
2006 r. organ odwoławczy uznał, że obejmowały one również różnice kursowe od
kredytów (pożyczek) w walutach obcych oraz dopuszczały ich rozliczanie, co
szczegółowo wykazano w niniejszej decyzji.
W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa nowelizacja ustawy
wprowadziła nowe zasady ustalania różnic kursowych, tj. enumeratywnie
wyspecyfikowała sytuacje, w których powstają oraz zmieniła uregulowania
podatkowe wcześniej ogólnie ujęte w ustawie podatkowej dot. m in. różnic kursowych
od kredytów. Za nieprawidłową uznał argumentację Spółki, że dopiero
znowelizowana z dniem 01.01.2007 r. ustawa o podatku dochodowym od osób
prawnych w art. 15a u.p.d.o.p. wprowadziła nową kategorię różnic kursowych, a
mianowicie związanych z udzieleniem lub otrzymaniem kredytu (pożyczki) w walucie
obcej, która nie występowała w ramach obowiązujących regulacji prawa
podatkowego przed 2007 r.
Konkludując powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że w
świetle powołanych w niniejszej decyzji przepisów ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. istniała
podstawa prawna do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych
różnic kursowych związanych z otrzymaniem i spłatą kapitału kredytu w związku z
wahaniami kursów walut obcych. Wystarczającą podstawę prawną, zdaniem organu
odwoławczego, stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Podniósł, iż stanowisko
Dyrektora Izby Skarbowej w W. w kwestii rozliczania różnic kursowych od
kredytów (pożyczek) w walutach obcych w stanie prawnym obowiązującym do 31
grudnia 2006 r. prezentowały również sądy administracyjne w większości wyroków
zapadłych w dacie również po zmianach podatkowych w 2007 r.
Odnosząc się zaś do przytoczonych przez Spółkę orzeczeń w zakresie
rozpoznawania różnic kursowych w stanie prawnym obowiązującym w 2006 Dyrektor
Izby Skarbowej w W. zauważył, że nieprawomocne lub uchylone wyroki
WSA w Gliwicach nawiązują wprost do tez zawartych przez NSA w Warszawie w
wyroku z dnia 20.05.2010 r. o sygn. akt II FSK 2064/08, z którymi w niniejszej decyzji
polemizuje organ odwoławczy. Ocena NSA zawarta w przedmiotowym wyroku co do
braku możliwości zaliczenia różnic kursowych powstałych w związku z otrzymaniem
lub spłatą kredytu (pożyczki) odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania
przychodów była konsekwencją przyjęcia przez Sąd założenia, że różnice kursowe
jako związane z kredytem powinny być oceniane przez pryzmat zdarzenia, z którym
są związane. Jednakże, w ocenie organu odwoławczego, takie założenie nic jest
wystarczająco przekonywujące przede wszystkim w świetle zasad spójności systemu
prawa i racjonalności ustawodawcy, gdyż skutki podatkowe odsetek lub prowizji
bankowych związanych również z kredytem (pożyczką) nie są oceniane z punktu
widzenia zdarzenia, z którym się wiążą, tj. mogą stanowić przychód albo koszt
uzyskania przychodów. Ponadto NSA nie wyjaśnia w wyroku dlaczego prawodawca
w art. 16 ust. I pkt 12 updop wprowadził do ustawy podatkowej kategorię różnic
kursowych od kredytów (pożyczek) zwiększających koszty inwestycji w okresie ich
realizacji w sytuacji, gdy jak stwierdził Sąd, w ustawie tej brak jest jednoznacznych
przepisów regulujących różnice kursowe od kredytów (pożyczek). Z powyższych
względów, a także z uwagi na fakt istnienia odmiennych wyroków w podobnych
sprawach, o których mowa w przedmiotowej decyzji, organ uznał, iż rozstrzygnięcia
powołane przez Spółkę nie stanowią jednoznacznego i ukształtowanego stanowiska
sądów administracyjnych w przedmiocie opodatkowania różnic kursowych w stanie
prawnym obowiązującym w 2006 r.
W kontekście powyższych okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej w W.
stwierdził, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki do
rozpoznania dodatnich różnic kursowych, w szczególności nastąpiła faktyczna
zapłata zobowiązania Spółki na rzecz jej wcześniejszych kredytodawców. Ze
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że proces spłaty kredytu
przez Spółkę związany z przedmiotowymi różnicami kursowymi przebiegał z
wykorzystaniem otwartego dla Spółki rachunku kredytowego przez Bank A.
C. AG. W ocenie Organu zapłata ta nastąpiła w drodze faktycznego
transferu środków pieniężnych należących do Spółki za pośrednictwem banku, na
podstawie jej dyspozycji w tym zakresie. W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby
Skarbowej w Warszawie podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym
Spółka dokonała spłaty swoich zaciągniętych w walucie obcej zobowiązań
kredytowych, za pośrednictwem banku, ze środków w walucie obcej postawionych do
jej dyspozycji na ten cel, a pomiędzy dniem otrzymania środków pieniężnych w
walucie obcej, a dniem spłaty zobowiązań kredytowych wystąpiły różne kursy walut.
Zdaniem Organu z tych wszystkich względów w niniejszej sprawie doszło faktycznie
do zrealizowania różnic kursowych, podlegających zaliczeniu do przychodów, które
miały wpływ na podstawę opodatkowania Spółki w stanie prawnym obowiązującym w
2006 r.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie w części, w
jakiej Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, że kwota 50.412.435,03 zł
stanowiąca dodatnie różnice kursowe naliczone przy spłacie kredytów Spółki podlega
zaliczeniu do przychodów podatkowych 2006 r. oraz o zasądzenie kosztów
postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik
sprawy, tj.:
- błędną wykładnię przepisów wskazanych jako podstawa prawna decyzji, tj. art.
12 ust. 1 pkt 1, ust. 2a, ust. 4 pkt 1 oraz art. 15 ust. 1 i ust. 4, art. 16 ust. 1 pkt 10a
oraz art. 16 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że z ww. przepisów ustawy
wynikała podstawa prawna dla podatkowego rozliczania w 2006 r. różnic kursowych
w związku z otrzymaniem i spłatą pożyczek (kredytów) w walutach obcych;
- błędną wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. i niewłaściwe zastosowanie w
sprawie art. 12 ust. 1 pkt 1, ust. 2a oraz art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że
dla celów podatku dochodowego Spółki za 2006 r. nastąpiła realizacja dodatnich
różnic kursowych w związku ze spłatą jej zobowiązań wobec wierzycieli, mimo, że
Spółka nie otrzymała środków z kredytu refinansowego na jej rachunek a spłata
kredytu terminowego została dokonana przez podmiot trzeci;
b) wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia przepisów postępowania
podatkowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 191, a przez to także art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez
przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, uznanie za nieistotne przy
ustalaniu i ocenie stanu faktycznego sprawy okoliczności wynikających ze
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwe
ustalenie stanu faktycznego poprzez stwierdzenie, że w sprawie nie doszło do spłaty
zobowiązań Spółki przez podmiot trzeci;
- art. 121 § 1, art. 124 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez brak przedstawienia w
uzasadnieniu decyzji przekonywujących motywów, w oparciu o które Dyrektor uznał
przedstawione przez Skarżącą wyjaśnienia i dowody za niewiarygodne, a argumenty
za niezasadne, co nie może przekonać Skarżącej o słuszności utrzymania w mocy
decyzji organu pierwszej instancji
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż w stanie prawnym obowiązującym do
końca 2006 r. ustawodawca odstąpił od uznania za przychód lub koszt jego
uzyskania kwot pożyczek (kredytów) i to niezależnie od ich waluty, z wyjątkiem
skapitalizowanych odsetek, od tych pożyczek (kredytów). Skoro w stanie prawnym
obowiązującym do końca 2006 r. brak było wyraźnej podstawy prawnej dla uznania
różnic kursowych powstających w związku z otrzymaniem i spłatą kredytów za
samodzielną kategorię przychodów/ kosztów podatkowych, to w przypadku takich
różnic należało je oceniać według zasad podatkowej oceny zdarzenia, z którym były
związane (tj. otrzymania/ spłaty pożyczki/ kredytu, które w świetle u.p.d.o.p. nie
powodowały powstania przychodu/ kosztu uzyskania przychodu). Powstanie
podatkowych różnic kursowych do końca 2006 r. było ściśle związane z faktycznym
uzyskaniem przychodu lub poniesieniem kosztu uzyskania przychodu, korygując
wyłącznie wielkości podatkowych kategorii przychodów i kosztów ich uzyskania.
Ponadto, zdaniem Skarżącej, nie można argumentować, , że w art. 12 ust. 4 pkt 1
u.p.d.o.p. ustawodawca wyłączył z przychodów Jedynie otrzymane lub zwrócone
kredyty (pożyczki)", a w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a u.p.d.o.p. "tylko wydatki na spłatę
kredytów (pożyczek)", natomiast różnice kursowe nie mieszczą się w pojęciu spłaty
kwoty głównej (kapitału) pożyczki (kredytu), bowiem nie można ich "spłacać".
Zdaniem Skarżącej taka interpretacja jest zbyt daleko idąca, wprowadzając sztuczny
podział części kapitałowej spłacanej pożyczki/ kredytu i nie ma podstaw we
wskazanych przepisach prawa. W ocenie Skarżącej w ww. ustawowych pojęciach
należy ująć wszystkie konieczne wydatki prowadzące do całkowitego zaspokojenia
wierzyciela w zakresie części kapitałowej spłacanej pożyczki / kredytu (z wyjątkiem
skapitalizowanych odsetek, które jako wyjątek zostały wprost wskazane), a więc
także różnice kursowe, jeśli takowe się pojawią. Nie można bowiem uznać, że jakaś
część kwoty przeznaczonej na spłatę kapitału pożyczki jest wydatkiem innym niż
wydatek na spłatę kredytu/ pożyczki (ma inny cel niż zaspokojenie wierzyciela w
zakresie części kapitałowej pożyczki/ kredytu).
Skarżąca uznała dokonaną przez Organ wykładnię art. 16 ust. 1 pkt 12
u.p.d.o.p. za rozszerzającą i naruszającą konstytucyjną zasadę określoności podatku
w ustawie podatkowej. W ocenie Skarżącej z brzmienia ww. przepisu nie można
wywieść podstawy do podatkowego rozpoznawania różnic kursowych od kredytów
(pożyczek) odpowiednio do przychodów lub kosztów ich uzyskania, na co powołuje
orzecznictwo sądowe. Zdaniem Skarżącej przepis art. 16 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p.
należy traktować jako wyjątek od zasady neutralności różnic kursowych związanych
z otrzymaniem i spłatą pożyczki (kredytu) w walucie obcej, co nie powoduje
zbędności tej regulacji. Wskazała na normatywne znaczenie i charakter nowelizacji
ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadzonej z dniem 1 stycznia
2007 r. w przedmiocie różnic kursowych. W ocenie Skarżącej organ odwoławczy
zawężył od 2007 r. katalog zdarzeń powodujących obowiązek podatkowego
rozpoznawania różnic kursowych, podczas gdy znowelizowane przepisy wprowadziły
pięć kategorii różnic w stosunku do poprzednich dwóch. Podniosła, że tylko jeden z
wyroków sądów administracyjnych powołanych w uzasadnieniu decyzji potwierdza
stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, podczas gdy w późniejszym
orzeczeniu Sąd ten zmienił swoje stanowisko w przedmiocie rozpoznania różnic
kursowych w celach podatkowych na zgodne z prezentowanym przez NSA w
Warszawie w wyrokach powoływanych przez Skarżącą. W zakresie pozostałych
orzeczeń wskazanych przez organ odwoławczy podniosła, że nie stanowią one
utrwalonej i jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, potwierdzającej
prawidłowość uwzględniania w 2006 r. w rachunku podatkowym różnic kursowych od
kredytów (pożyczek).
Z ostrożności procesowej Pełnomocnik zarzuciła błędną wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie do okoliczności faktycznych sprawy art. 12 ust. 1 pkt 1.
ust. 2a oraz art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż Spółka nie otrzymała żadnego
przysporzenia, które można by rozpatrywać w kategorii przychodów podatkowych w
związku z wpływem środków z kredytu relmansowego na jej rachunek, a splata
zobowiązań Spółki wobec jej pierwotnych wierzycieli dokonana została bez
faktycznych płatności (kasowych rozliczeń) po Jej stronie na rzecz wierzycieli, w
szczególności bez użycia rachunków bankowych Skarżącej, w stosunku do których
miałaby swobodę dysponowania zdeponowanymi na nich środkami. Zdaniem
Skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, zgodnie z
którym otrzymanie i splata pożyczki (kredytu) w walucie obcej prowadziły do realizacji
podatkowych różnic kursowych. Ponadto nie można przyjąć, iż podstawą faktyczną i
momentem ich rozpoznania w przychodach podatkowych było "otrzymanie", tj. wpływ
środków na rachunek podatnika, tj. środków pieniężnych w walucie obcej
pochodzących z kredytu (pożyczki). Oznaczałoby to, w opinii Skarżącej konieczność
opodatkowania ewentualnych przychodów "z góry", gdyż w momencie wpływu
środków z kredytu (pożyczki) na rachunek podatnika nie wiadomo jeszcze czy
późniejsza spłata spowoduje powstanie różnic kursowych czy będą one dodatnie czy
ujemne. Po drugie Pełnomocnik podnosi, że w sytuacji ograniczenia i braku swobody
dysponowania otrzymanymi środkami nie można mówić (jak wskazał organ) o "
otrzymaniu " czy "przekazaniu na własność". W pojęciach tych mieszczą się
natomiast warunki swobodnego dostępu i dysponowania środkami zdeponowanymi
na rachunku. Podkreśliła, że prawidłowe ujęcie w kalkulacji podatku dochodowego
od osób prawnych za 2006 r. dodatnich różnic kursowych powstałych w związku ze
spłatą uprzednio zaciągniętych kredytów zależało od tego czy Spółka miała
swobodny dostęp do rachunków bankowych otwartych przez Bank A.. W
przypadku kredytu refinansowanego kredytodawca dokonuje spłaty na podstawie
dyspozycji przelewu bez faktycznych płatności za pośrednictwem konta
kredytobiorcy, czego nie można interpretować jako przekazania środków do jego
dyspozycji (przekazania na własność).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Skarbowej w W. wniósł o jej
oddaleni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd
administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności
administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W konsekwencji sąd
administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu
administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania, co
oznacza, że kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z
punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami
prawa procesowego.
Oceniając skargę w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że jest ona
zasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie, w jej zasadniczej części, sprowadza się do
rozstrzygnięcia, czy na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób
prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2006r. różnice kursowe powstałe w
związku z otrzymaniem i spłatą kredytu (pożyczki) w walutach obcych stanowią
przychody mające wpływ na wysokość opodatkowania. Skarżąca dowodziła że w
stanie prawnym obowiązującym w sprawie brak było podstaw prawnych do
uwzględniania w rachunku podatkowym dodatnich różnic kursowych powstałych z
uwagi na różne kursy waluty obowiązujące w dniu otrzymania kredytu (pożyczki)
oraz w dniu ich spłaty. Strona podnosiła także, że w przedmiotowej sprawie nie
wystąpiły dodatnie zrealizowane różnice kursowe, gdyż faktycznej spłaty kredytu w
walucie obcej dokonał podmiot trzeci (bank) a nie Spółka.
Z kolei zdaniem organów podatkowych różnice kursowe powstałe na skutek
zmiany kursu waluty pomiędzy dniem zaciągnięcia kredytu walutowego a dniem
jego spłaty, stanowiły przychód podatkowy w rozumieniu ustawy podatku
dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2006r).
Sąd w tej sprawie podzielił pogląd Skarżącej.
W ocenie składu orzekającego wykładnia przepisów ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych, w szczególności art. 12 ust.1 pkt, art. 12 ust. 2a,
art. 12 ust.4 pkt 1, art. 16 ust.1 pkt 10, odnoszących się do stanu sprzed 1.01.2007r.
nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że różnice kursowe od kapitału pożyczek
(kredytów) powstające z uwagi na różne kursy waluty obowiązujące w dniu
otrzymania pożyczki (kredytu), w dniu ich spłaty powinny zostać uwzględnione dla
celów rozliczenia z tytułu p.d.o.p.
Różnice kursowe powstałe w związku ze spłatą zadłużenia z tytułu kredytu
(pożyczki) nie należały do żadnej z dwóch kategorii różnić:
- od własnych środków lub wartości pieniężnych w walutach obcych (art. 12
ust.2a u.p.d.o.p.)
- faktycznie i prawnie związanych z wyrażonymi w walutach obcych przychodami
( art. 12 ust.3 u.p.d.o.p ).
Sąd orzekający akceptuje wyrażony przez Skarżąca pogląd, poparty zresztą
orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że różnice kursowe nie mają samoistnego
charakteru, gdyż są zawsze związane z innym zdarzeniem gospodarczym. W
konsekwencji również skutki podatkowe powstałych różnic kursowych powinny być
oceniane przez pryzmat zdarzenia, z którym owe różnice są związane. Uzyskanie i
zwrot pożyczki nie jest przychodem, a jej spłata nie jest kosztem podatkowym.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p., do przychodów podatkowych nie zalicza się
bowiem otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem otrzymanych
skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów). Spłaty pożyczki dokonane
na rzecz Spółki w 2006 roku nie stanowią więc dla niej przychodów podatkowych.
W konsekwencji nie można uznać, że Strona otrzymała przychody wyrażone w
walutach obcych, a więc nie mogła rozpoznać różnic kursowych zdefiniowanych w
art. 12 ust. 3 zd. drugie u.p.d.o.p. Literalne brzmienie ww. przepisu wskazuje wprost
na kategorię "przychodu wyrażonego w walucie obcej".
Poza tym dla celów wyliczenia różnic kursowych ustawodawca wskazuje na kurs
waluty z dnia "faktycznego otrzymania przychodu" oraz z dnia "uzyskania
przychodu". Różnice kursowe w rozumieniu ww. regulacji powstają więc tylko w
przypadku otrzymania/uzyskania przychodu.
Skoro otrzymana lub zwrócona pożyczka nie jest przychodem, nie mogą być więc
przychodem różnice kursowe powstałe w sytuacji kiedy środki przekazane tytułem
pożyczki wyrażone zostały w walucie obcej. Przychodem Spółki są bowiem tylko
skapitalizowane odsetki od tej pożyczki.
Przedstawione wyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie
sądów administracyjnych ( wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 302/06, wyrok NSA z
dnia 20 maja 2010r. II FSK 2064/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25
października 2012r. III SA/Wa 73/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca
2013r. III SA/Wa 2136/12, wyrok WSA w Gliwicach I SA/GI 816/12 z dnia 30
października 2012r.)
Wniosków powyższych nie zmienia treść przepisu art. 16 ust. 1 pkt 12
u.p.d.o.p., zgodnie z którym nie uważa się za koszt uzyskania przychodu odsetek,
prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji
w okresie realizacji tych inwestycji. Obowiązku podatkowego nie można
domniemywać, musi on wynikać jednoznacznie z przepisów obowiązującego prawa,
stanowionego w drodze ustaw, co wynika z art.84 i art. 217 Konstytucji RP. W ocenie
Sądu z brzmieniu komentowanego przepisu nie można wyciągać ogólnej zasady
stanowiącej o możliwości zaliczania różnic kursowych powstałych w związku z
otrzymaniem lub spłatą kredytu (pożyczki) odpowiednio do przychodów lub kosztów
jego uzyskania. Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający w pełni aprobuje
pogląd wyrażony w wyroku NSA II FSK 2064/08, że w stanie prawnym sprzed 1
stycznia 2007 r. trudno wskazać przepis, który dawałby wyraźną podstawę do
rozliczenia w podatku dochodowym od osób prawnych różnic kursowych powstałych
w związku z otrzymaniem i spłatą kredytu (pożyczki). Taką podstawą, zdaniem NSA,
nie jest przepis art. 16 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p., wyłączający z kosztów uzyskania
przychodów odsetki, prowizje i różnice kursowe od pożyczek (kredytów)
zwiększających koszty inwestycji w okresie ich realizacji. Ta regulacja prawna ma
charakter szczególny, ponieważ odnosi się tylko do podlegającej amortyzacji
podatkowej inwestycji. Nie można z niej wyciągnąć ogólnej zasady, mówiącej o
możliwości zaliczania dodatnich i ujemnych różnic kursowych, powstałych w związku
z otrzymaniem lub spłatą kredytu (pożyczki), odpowiednio do przychodów lub
kosztów ich uzyskania.
Dopiero od 1 stycznia 2007 r., poprzez wprowadzenie do przepisów u.p.d.o.p.
nowego art. 15a, ustawodawca dał wyraźną ku temu podstawę prawną. Sąd podzielił
przy tym stanowisko Skarżącej, zgodnie z którym zmiana ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych, polegająca na wprowadzeniu do ustawy
wskazanego wyżej przepisu art. 15a , dodanego przez ustawę z dnia 16 listopada
2006 r. (Dz.U. Nr 217, poz. 1589), nie miała charakteru porządkującego, lecz
normatywny. Na taki charakter zmiany wskazuje również treść uzasadnienia projektu
przedmiotowej nowelizacji, w którym podano, że" podatkowe różnice kursowe zostały
uregulowane w odrębnym art. 15a u.p.d.o.p. według nowej formuły, zgodnie z którą,,
dodatnie" różnice kursowe (ekonomicznie korzystne dla podatnika) wpływają na
przychody, a ujemne (ekonomicznie niekorzystne) na koszty podatkowe. W
uzasadnieniu w/w. projektu nowelizacji podkreślono także, że "dotychczasowe
przepisy dotyczące różnic kursowych związanych z poszczególnymi zdarzeniami
gospodarczymi, nie pozwalały podatnikom na pełne zastosowanie przepisów
podatkowych" Powyższe wskazuje na normatywny charakter wprowadzonych zmian.
Pogląd taki jest również prezentowany w orzecznictwie sadów administracyjnych (
wyrok NSA II FSK 1543/09, wyrok WSA w warszawie z dnia 5 marca 2013r. III
SA/Wa 2136/12.).
Przesądzenie kwestii braku podstaw prawnych do rozpoznawania w rachunku
podatkowym różnic kursowych od pożyczek (kredytów) w związku z otrzymaniem i
spłatą pożyczek (kredytów) w walutach obcych, w stanie prawnym obowiązującym
do 31 grudnia 2006r. czyni zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia prawa materialnego, należało uchylić
zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Na podstawie art.
152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonalności uchylonej decyzji, a w przedmiocie
kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło