III SA/Wa 3962/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. oraz miesiące od marca do grudnia 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – W.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z teściową. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 2.661 zł netto, a jego teściowa – z tytułu emerytury w wysokości 1.756 zł netto. Skarżący oświadczył, że miesięczne opłaty wynoszą: 448 zł czynsz, 97 zł energia elektryczna, 105 zł gaz, 32 zł telefon stacjonarny, 12 zł TV, 49 zł karta [...], 87 zł i 25 zł telefony komórkowe. Ponadto teściowa skarżącego wydaje ok. 210 zł, a skarżący 145 zł miesięcznie na lekarstwa. Pozostała kwota tj. 3.207 zł przeznaczana jest na: wyżywienie ok. 1.364 zł, środki czystości, artykuły gospodarstwa domowego, odzież. Skarżący oświadczył ponadto, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Mieszkanie, w którym mieszka, jest własnością jego teściowej. Do wniosku skarżący załączył kopie faktur za media, informację o wysokości opłat za lokal, odcinek renty, decyzję o waloryzacji emerytury. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Przy czym łącznie, w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 3962/14 do III SA/Wa 3965/14, skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisów w wysokości 2.000 zł (4 x 500 zł). Oceniając, aktualną sytuację finansową skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że powyższa kwota nie przekracza jego możliwości finansowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z teściową. Ich miesięczne dochody netto wynoszą 4.417 zł. Po odliczeniu wydatków na czynsz, media, wyżywienie i lekarstwa, w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje kwota ponad 1.800 zł. Oczywiście, poza odliczonymi wydatkami, pojawiają się również inne, chociażby na środki czystości, odzież, czy też artykuły gospodarstwa domowego, niemniej jednak, świadomość ciążących na skarżącym kosztów sądowych obliguje go do poczynienia oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnego minimum. W ocenie referendarza sądowego, dochód gospodarstwa domowego skarżącego, pozwala już na przestrzeni dwóch miesięcy na zgromadzenie środków zarówno na pokrycie kosztów sądowych jaki i chociażby częściowe opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika. W tym miejscu zauważyć należy, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Niewątpliwie skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania brak jest przesłanek do pozytywnego rozpoznania wniosku tj. zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.