III SA/Wa 3988/06

WyrokWSA w Warszawie2007-02-02

Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Marta Waksmundzka-Karasińska, Alojzy Skrodzki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochód ze sprzedaży akcji spółki powstałej w wyniku połączenia dwóch innych spółek, które zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r. w ofercie publicznej, podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe nieprawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące zwolnienia z opodatkowania dochodów ze sprzedaży papierów wartościowych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że w wyniku połączenia spółek doszło do nabycia akcji nowej spółki w 2004 r., co wykluczało zastosowanie zwolnienia przewidzianego dla akcji nabytych przed 1 stycznia 2004 r. Ponadto, sąd uznał, że nawet przy założeniu nabycia akcji w 1998 r., oferta nie miała charakteru publicznego w rozumieniu przepisów. Niemniej jednak, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania przez organy, w szczególności niezastosowanie art. 24 ust. 8 updof, który przesuwa opodatkowanie dochodu z połączenia spółek na moment zbycia akcji spółki przejmującej.
Stan faktyczny
Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży akcji w 2004 r. Twierdziła, że akcje te zostały nabyte w 1998 r. w ofercie publicznej i powinny korzystać ze zwolnienia podatkowego. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że akcje zostały nabyte w 2004 r. w wyniku połączenia spółek, a oferta nie miała charakteru publicznego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1558 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1558 zł ( tysiąc pięćset pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 25 maja 2005 r. M. S. (zwana dalej Skarżącą), wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w 2004 r. oraz o zwrot nadpłaconej kwoty podatku w wysokości 8 938,90 zł, wskazując że uzasadnienie jej żądania zawarła w piśmie z dnia 13 kwietnia 2005 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w P. W tym ostatnim piśmie Skarżąca wyjaśniła, że w 1998 r. jako członek Stowarzyszenia P. S.A. nabyła akcje tej spółki. W 2004 roku P. S.A. połączył się ze spółką akcyjną M.. Skutkiem połączenia było wydanie akcjonariuszom P. S.A. akcji nowej spółki P. S.A. W opinii Skarżącej, ponieważ akcje zostały nabyte w 1998 r. w ofercie publicznej, a ich sprzedaż nie była przedmiotem działalności gospodarczej, dochód z ich odpłatnego zbycia w 2004 r. podlegał zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 202, poz. 1956; dalej "ustawa zmieniająca updof’) w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej "updof"), pod warunkiem że papiery te zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. – działając na podstawie art. 72 § 1, art. 75 § 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60; dalej "Op") oraz art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 30b, art. 52 ust. 1 pkt 1 lit. b), art. 45 updof - odmówił Skarżącej stwierdzenia żądanej nadpłaty. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że dochód ze zbycia papierów wartościowych był wolny od opodatkowania na podstawie art. 19 ustawy zmieniającej updof jeśli przedmiotem zbycia były akcje dopuszczone do obrotu publicznego oraz nabyte na podstawie oferty publicznej. Organ uznał, iż oferta zakupu akcji w 1998 r. P. S.A. została skierowana do określonej grupy pracowników (członków stowarzyszenia P. S.A.) zatem nie miały one charakteru oferty publicznej. Organ podatkowy stwierdził, że oferta jest publiczna, o ile została skierowana do bliżej nieokreślonych osób w sposób, który umożliwia zapoznanie się z jej warunkami kręgu niezidentyfikowanych odbiorców. W konsekwencji zaś uznał, że dochód ze sprzedaży akcji nie podlegał zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Jego zdaniem podatek wynikający ze złożonego w dniu 22 kwietnia 2005 r. zeznania PIT-38 jest podatkiem należnym, brak więc było podstaw do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W złożonym odwołaniu Skarżąca wskazała, że organ I instancji nie podważył jej argumentacji, że akcje, których dotyczył wniosek zostały przez nią nabyte przed 1 stycznia 2004 r. Dodatkowo podniosła, że argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji zawarła w zażaleniu od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie interpretacji podatkowej dotyczącej opodatkowania w 2004 r. sprzedaży nabytych akcji. Stwierdziła przy tym, iż akcje nabyła w ofercie publicznej. Decyzją z [...] października 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej (DIS) w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zwolnienie określone w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof ma zastosowanie do dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, jeżeli nabycie zbywanych akcji zostało dokonane przed 1 stycznia 2004 roku i nastąpiło w sposób określony w art. 52 ust. 1 pkt 1 lit. b updof. Organ II instancji zwrócił uwagę, że nabycie akcji P. nastąpiło w 2004 r. w związku z czym nie ma zastosowania art. 52 pkt 1 lit. b w związku z art. 19 ust 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof. W konsekwencji organ stwierdził, że dochód uzyskany w 2004 r. ze sprzedaży nabytych w tym samym roku akcji spółki P. nie był zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy z zmieniającej updof. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 19 ustawy zmieniającej updof poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wynikające z art. 52 pkt 1 lit. b updof zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych nie ma zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym; - art. 72 § 1 pkt 1 i pkt 2 Op poprzez odmowę stwierdzenia istniejącej nadpłaty. Ponadto wskazała, że organy podatkowe obu instancji naruszyły: - art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnych zasad równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawa; - art. 120, art. 121 § 1 Op ze względu na sposób prowadzenia postępowania; - art. 210 § 1 pkt 6 Op ze względu na brak przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego wyjaśniającego brak uwzględnienia przy kwalifikacji podatkowej okoliczności uzyskania akcji w związku z wolą ich uzyskania przez akcjonariusza oraz - art. 122 Op w związku z zarzutem naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 Op. W uzasadnieniu skargi Skarżąca argumentowała, że istota sporu sprowadza się do wykładni dwóch przepisów prawa, z których wynikają dwie przesłanki pozytywne i jedna negatywna warunkujące skorzystanie z przedmiotowego zwolnienia. W ocenie Skarżącej, analizując wynikające z tych przepisów przesłanki zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych należy zauważyć, iż sprzedaż akcji nie była przedmiotem działalności gospodarczej, a jedynie incydentalnymi transakcjami sprzedaży zawartymi przez właścicieli akcji. Oznacza to wykluczenie przesłanki negatywnej - uniemożliwiającej zastosowanie zwolnienia podatkowego. Spełniona jest także przesłanka nabycia akcji w sposób określony w art. 52 pkt 1 lit. b updof, tj. nabycia akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie publicznej oferty. Okoliczność ta wynika wprost z Prospektu emisyjnego. Sam nagłówek Prospektu (str. 2) stanowi o "wprowadzeniu do publicznego obrotu i oferowaniu" akcji serii F - czyli akcji, których sprzedaży dotyczył wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Na str. 28 Prospektu mowa jest o "wprowadzeniu (akcji serii F) do publicznego obrotu", zaś na str. 56 tego dokumentu stwierdza się, że akcje serii F są "oferowane w Ofercie Publicznej". Decyzja KPWiG wprowadzająca akcje serii F do publicznego obrotu została powołana na str. 57 Prospektu (decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r. nr[...]). Powyższe przesądza, że spełnione są zatem wymogi odnośnie charakteru zbywanych akcji. Wreszcie spełniona jest również przesłanka terminowa - dotycząca nabycia akcji. Nabycie ma charakter podmiotowy i wymaga określonego działania nabywcy (zawarcia umowy, przyjęcia prawa własności, zapłaty ceny). Wszystkich tych czynności Skarżąca dokonała przed dniem 1 stycznia 2004 r. Skarżąca konkludowała, że przyjęcie odmiennej interpretacji przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia prowadziłoby do pokrzywdzenia tych akcjonariuszy, którzy z przyczyn od siebie niezależnych otrzymali w miejsce akcji spółki przejmowanej akcje spółki przejmującej po dniu 1 stycznia 2004 r., w stosunku do akcjonariuszy, po których stronie takie okoliczności nie wystąpiły, a tym samym do naruszenia art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP. W kontekście przedstawionych rozważań organy podatkowe odmawiając zastosowania do opisanego stanu faktycznego regulacji art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof oraz art. 52 pkt 1 lit. b updof dokonały zawężającej interpretacji i tym samym naruszyły powołany przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof. Uznając, że w przedmiotowym stanie faktycznym brak podstaw do stwierdzenia nadpłaty naruszyły art. 72 § 1 pkt 1 i pkt 2 Op. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że w 1998 r. oferta dotycząca akcji skierowana była do ogółu pracowników P. S.A., a w 2004 r. dotyczyła wyłącznie stowarzyszenia byłych pracowników. Niezależnie od powyższego przedłożył załącznik do protokołu, stanowiący uzupełnienie skargi. W piśmie tym podniósł zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 210 § 1 pkt 4 Op i art. 121 § 2 Op wobec nie powołania podstawy prawnej w zakresie przepisów prawa materialnego; - art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op wobec sporządzenia uzasadnienia, w którym przyczyny utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wzajemnie się wykluczają oraz w związku z brakiem uzasadnienia czy Skarżąca nabyła część akcji od Stowarzyszenia P. S.A., a część bezpośrednio od tej Spółki. W ocenie pełnomocnika Skarżącej organ błędnie przyjął, że nabycie akcji nastąpiło na podstawie oferty wyłącznie skierowanej do członków Stowarzyszenia. Z ostrożności procesowej, podniesiono również, że jeżeli przyjąć, że organ odwoławczy ustalił, że akcje będące przedmiotem sprzedaży były akcjami nabytymi po 1 stycznia 2004 r., to organ odwoławczy naruszył art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof w zw. z art. 492 i 494 § 4 Ksh. W niniejszej sprawie przejęcie spółki P. S.A. spowodowało konieczność wydania stronie nowych akcji wyemitowanych przez P. S.A., w innym przypadku pozostałyby ona w posiadaniu akcji podmiotu już nieistniejącego, gdy tymczasem podatnik stał się akcjonariuszem spółki przejmującej i winien posiadać udział w jej majątku, skoro przejęła ona majątek poprzedniej spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej "ppsa"), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Rozpoznając sprawę Sąd ma na uwadze również art. 134 § 1 ppsa. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji, może uwzględnić skargę nawet, gdy strona nie podniesie zarzutów, które uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdy przesłanki te istnieją. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie tylko z powodu zarzutów w niej podniesionych. Ustalony pomiędzy stronami stan faktyczny wskazuje, że Skarżąca zbyła w 2004 r. akcje spółki P. S.A., powstałej w tym samym roku w wyniku połączenia P. S.A. i M. S.A. Na skutek połączenia wymienionych osób prawnych akcjonariuszom P. S.A. w zamian za posiadane akcje tej spółki, wydano (wg ustalonego parytetu) akcje spółki powstałej w następstwie połączenia tj. P. S.A. W związku z uzyskaniem dochodu na transakcji zbycia akcji, Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe i zapłaciła podatek w kwocie 8 938,90 zł. Ponieważ uznała, że przedmiotem sprzedaży były nabyte w 1998 r. akcje P. S.A. powołując art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof, wystąpiła do organu podatkowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym i zwrot zapłaconej kwoty. Pomimo przeprowadzenia postępowania podatkowego, pomiędzy stronami istnieje spór w zakresie odmiennej interpretacji wymienionego art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej updof, który stanowi, że przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b updof w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem, że papiery te zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 roku. Powołany przepis uzależniał zwolnienie z opodatkowania dochodu ze zbycia papierów wartościowych, od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek tj.: 1) nabycia papierów wartościowych przed 1 stycznia 2004 r.; 2) nabycia ich w ofercie publicznej. Ustalenie prawidłowej normy prawnej, wymagało zatem zbadania i określenia, czy i w jaki sposób połączenie dwóch spółek kapitałowych oddziaływało na zasady opodatkowania dochodu z tytułu zbycia papierów wartościowych przez akcjonariusza jednej ze spółek łączonych. Stosownie do art. 492 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz.1037 ze zm.; dalej "Ksh") połączenie może być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie) albo przez zawiązanie spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek za udziały lub akcje nowej spółki (łączenie się przez zawiązanie nowej spółki). W trakcie połączenia dochodzi do wydania udziałów lub akcji wspólnikom spółki przejmowanej lub wspólnikom spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, gdyż od dnia połączenia staną się oni wspólnikami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcjonariuszami spółki akcyjnej, natomiast spółka przejęta lub spółki łączące się przez zawiązanie nowej spółki ulegają rozwiązaniu bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Jednym z podstawowych skutków połączenia jest rozwiązanie, a więc zakończenie bytu prawnego spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Podkreślenia wymaga fakt, że spółka przejmująca i spółka przejmowana, jak również spółki łączące się i spółka nowo zawiązana nie są tymi samymi podmiotami. W przypadku łączenia się spółek nie mamy zatem do czynienia z zasadą "kontynuacji", a w wyniku połączenia powstają "nowe" osoby prawne. W związku z powyższym zauważyć należy, że zgodnie z wolą akcjonariuszy M. S.A., którą wyrazili w uchwale Walnego Zgromadzenia w dniu 7 stycznia 2004 r. oraz akcjonariuszy P. S.A., którzy podjęli stosowną uchwałę 29 stycznia 2004 r., doszło do połączenia tych Spółek. W wyniku połączenia powstała nowa spółka tj. P. S.A., której to akcje Strona skarżąca otrzymała w zamian za akcje P. S.A. Tym samym, w opinii Sądu, nie jest zasadne stanowisko strony, która zauważa tożsamość akcji P. S.A. oraz akcji P. S.A. Zdaniem Sądu, Skarżąca nabyła w 2004 r. akcje spółki powstałej w wyniku połączenia w tym samym roku, a następnie, również w 2004 r. akcje tej spółki sprzedała. Na okoliczność, że w momencie objęcia akcji spółki przejmującej dochodzi do nabycia akcji wskazuje tak treść art. 494 Ksh, który przewiduje możliwość dopłat, zarówno ze strony spółki przejmującej jak i akcjonariusza spółki przejmowanej, jak i art. 24 ust. 8 updof. Żaden przepis ustawy nie pozwala na stwierdzenie, że nastąpiła kontynuacja zwolnienia podatkowego, przy spełnieniu pozostałych warunków o czym dalej, z akcji poprzedniego podmiotu (P. S.A.) na akcje zupełnie nowego podmiotu (P. S.A.). Podsumowując powyższe rozważania, orzec należy, że konsekwencją nabycia akcji w 2004 r. jest obowiązek rozliczenia transakcji zbycia papierów wartościowych na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2004 r. Powyższe oznacza, że zwolnienie przedmiotowe, o którym stanowi art. 19 ustawy zmieniającej updof w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania. Zwolnienie z opodatkowania wymienionych w tym przepisie kategorii dochodu, ustawodawca uzależnił od łącznego wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 19 ustawy zmieniającej updof, w konsekwencji wobec przyjęcia, że będące przedmiotem obrotu papiery wartościowe nabyto w 2004 r., bez znaczenia dla sprawy pozostaje interpretacja drugiej przesłanki tj. warunek nabycia papierów wartościowych w ofercie publicznej. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że nabycie akcji nastąpiło w 1998 r. tak jak chce tego strona skarżąca a z czym Sąd się nie zgadza, należy zauważyć, że nabycie akcji nie nastąpiło w ofercie publicznej. Uzasadniając powyższe należy zauważyć, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 2007 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.o.p.w.", obecnie zastąpionej ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538 ze zm.),. publicznym obrotem papierami wartościowymi, jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata z wyjątkiem wydania akcji akcjonariuszom w przypadku łączenia się spółek w trybie art. 492 k.s.h., gdy połączenie dotyczy spółek innych niż określone w art. 4 pkt 9 (czyli spółek publicznych). Stosownie zaś do art. 4 pkt 9 p.p.o.p.w. spółką publiczną jest spółka, której akcje co najmniej z jednej emisji są dopuszczone do publicznego obrotu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 p.p.o.p.w. w zakresie publicznego obrotu centralnym organem administracji rządowej jest Komisja Papierów Wartościowych i Giełd. Stosownie zaś do art. 4 pkt 3 p.p.o.p.w. przez dopuszczenie papierów wartościowych do publicznego obrotu rozumie się wyrażenie przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd zgody na ich wprowadzenie do publicznego obrotu, otrzymanie dokumentu, o którym mowa w art. 62 a) ust. 1 pkt 3, albo złożenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 62 b) lub art. 63 cyt. ustawy. Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt, że emisja akcji oraz ich wydanie nastąpiło na Giełdzie Papierów Wartościowych, decyzją Komisji z dnia 30 czerwca 2004 r. o dopuszczeniu do publicznego obrotu. Organy zakwestionowały stanowisko strony, zgodnie z którym akcje zostały nabyte na podstawie publicznej oferty. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe akcje oferowane były oznaczonemu adresatowi. Ich nabywcami byli bowiem akcjonariusze P. S.A., czyli członkowie Stowarzyszenia [...] S.A. Skarżąca podnosiła, że z twierdzeń prospektu emisyjnego wynika, iż akcje oferowane są na podstawie oferty publicznej. W zakresie dotyczącym nabycia akcji w drodze "publicznej oferty" wskazać należy, że Ustawa p.p.o.p.w. nie podaje jednoznacznej definicji publicznej oferty, definiuje bowiem tylko pojęcie "pierwszej oferty publicznej". Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 8 p.p.o.p.w. przez pierwszą ofertę publiczną rozumie się proponowanie po raz pierwszy przez wprowadzającego lub subemitenta usługowego, w sposób określony w art. 2, nabycia emitowanych w serii papierów wartościowych. Definicji "oferty publicznej" nie zawiera także u.p.d.o.f. Przedmiotowej definicji nie należy, zdaniem Sądu, wywodzić lub odnosić do definicji "obrotu publicznego" zawartej w art. 2 p.p.o.p.w., czy też definicji "pierwszej oferty pblicznej". Pojęcie oferty określone zostało w prawie cywilnym – art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego i należy je rozumieć jako stanowczą propozycję zawarcia umowy skierowana do drugiej strony. W ustawie podatkowej mówi się, że wcześniejsze nabycie akcji w publicznej ofercie umożliwia w konsekwencji skorzystanie przez podatnika z przywileju opisanego w art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. Zważyć należy, że oferta nie jest jeszcze obrotem, a zaledwie propozycją zawarcia umowy. Również oferta publiczna nie może być określoną postacią obrotu publicznego. Definicje zawarte w p.p.o.p.w. dotyczą konsekwentnie obrotu i pierwszej oferty publicznej. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest utworzenie definicji "oferty publicznej’ polegające na dokonaniu wyboru jednego lub kilku parametrów opisujących powyższe pojęcia z uwagi na dowolność takiego zabiegu. Trudno bowiem przyjąć pogląd, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób (większej niż 300) nabiera – tylko ze względu na to – charakteru publicznego. Pojęcie "publiczny" rozumieć należy jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony dostępny dla wszystkich. Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być bowiem utożsamiony z powszechną, niczym nie limitowaną dostępnością do propozycji oferenta. Przyjąć należy, uwzględniając także wnioski płynące z wykładni systemowej i celowościowej, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2005 r. FSK 2626/04). Dodatkowo należy zaznaczyć, że dopuszczenie akcji do publicznego obrotu, czy też brak sprzeciwu Komisji Papierów Wartościowych i Giełd wobec wprowadzenia akcji do obrotu publicznego - nie mogą przesądzać o spełnieniu drugiej z przesłanek art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. Sąd podziela jednocześnie stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2004 r. (FSK 259/04 oraz FSK 262/04), zgodnie z którymi brak legalnej definicji pojęcia "oferta publiczna" w aktach normatywnych w pełni uzasadnia posłużenie się przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia dyrektywami wykładni językowej. Dyrektywy te upoważniają zaś do wniosku, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. Zdaniem składu rozpoznającego niniejszą sprawę, należy pamiętać o tym, że rozpoznawany spór dotyczy zwolnienia od podatku dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji. Przedstawione rozważania okazują się zatem szczególnie istotne, zwłaszcza w świetle zasady powszechności i równości opodatkowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej (powszechności i równości opodatkowania) – zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1994 r. sygn. SA/Po 1598/93. Zaprzeczeniem idei powszechności opodatkowania są wszelkiego rodzaju przywileje podatkowe, dlatego też przepisy będące podstawą do korzystania z ulg i odliczeń należy stosować ściśle. Podsumowując powyższe rozważania Sąd uznał, że i ta przesłanka, dotycząca nabycia akcji na podstawie oferty publicznej, nie została spełniona, przy założeniu nabycia akcji w 1998 r., z czym Sąd się nie zgadza. Przechodząc do dalszych rozważań, Sąd stwierdza, że organ podatkowy w zaskarżonej decyzji prawidłowo zatem orzekł o braku przesłanek do zastosowania wobec M. S. zwolnienia z opodatkowania obrotu papierami wartościowymi. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że zaskarżony akt administracyjny obarczony jest wadami, które eliminują możliwość jego pozostawienia w obrocie prawnym. Organ podatkowy bowiem, prawidłowo wnioskując o zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy obowiązującej od 1 stycznia 2004r., nie przeprowadził prawidłowego postępowania podatkowego. Zaznaczyć należy, iż organy podatkowe, koncentrując się na treści art. 19 ustawy o zmianie updof, w zasadzie pominęły wskazaną okoliczność, że w 2004 r. doszło do połączenia dwóch spółek, na podstawie art. 492 Ksh i nie przeanalizowały, jakie znaczenie ten fakt miał dla akcjonariuszy spółek łączonych, a w konsekwencji również na zasadność wniosku Strony skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym z tytułu obrotu papierami wartościowymi. Skutki podatkowe przekształceń spółek – z punktu widzenia ich akcjonariuszy regulują przepisy art. 24 ust. 8 updof. Wynika z nich, że w przypadku połączenia lub podziału spółek kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 5 pkt 7, dochód (przychód) akcjonariusza spółki przejmowanej lub dzielonej, stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością nominalną akcji przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną, a wydatkami na nabycie (objęcie) akcji w spółce przejmowanej lub dzielonej nie podlega opodatkowaniu w momencie połączenia lub podziału spółek. Ustawodawca postanowił więc przesunąć opodatkowanie tego dochodu na moment, gdy dojdzie do odpłatnego zbycia akcji spółki powstałej w wyniku połączenia. Stosując powołany przepis art. 24 ust. 8 updof do ustalonego stanu faktycznego, stwierdzić należy, że Skarżąca otrzymując w zamian za akcje spółki przejmowanej, akcje spółki przejmującej powinna rozliczyć wynik takich operacji w momencie zbycia nabytych akcji spółki przejmującej. Wtedy też powinna wykazać uzyskany przychód oraz koszt jego uzyskania, który stosownie do powołanego przepisu art. 24 ust. 8 updof należy określić na podstawie art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 updof. W niniejszej sprawie organy, odmawiając uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nie określiły wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu dokonanej transakcji, nie przeprowadziły analizy powołanego przepisu art. 24 ust.8 updof w zestawieniu z ustalonym stanem faktycznym, nie przeprowadziły również postępowania w celu określenia przychodu z dokonanej transakcji a w szczególności kosztów poniesionych na jego uzyskanie. W związku z powołanym przepisem art. 24 ust. 8 updof zwrócić uwagę należy, iż ustawa ta określa różne metody ustalenia kosztów podatkowych, uzależniając ich wyliczenie od sposobu uzyskania papierów wartościowych, których zbycie może skutkować powstaniem zobowiązania podatkowego. Zauważyć należy, że ani organ I instancji ani też organ odwoławczy nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia sposobu nabycia papierów wartościowych, a ustalenie tych okoliczności jest niezbędne w procesie określania kosztów podatkowych a w efekcie wysokości zobowiązania podatkowego. Reasumując, organ podatkowy dopuścił się naruszenia zarówno prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 24 ust. 8 updof, jak również naruszył przepisy postępowania tj. art. 120 Op, art. 122 Op oraz art. 210 Op, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na rozpoznanie sprawy. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit. a) i lit. c, art. 152 i art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło