III SA/Wa 4045/17
WyrokWSA w Warszawie2018-10-19
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Beata Sobocha, Agnieszka Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochody uczelni (podatnika podatku dochodowego od osób prawnych) lokowane w nabycie praw uczestnictwa w alternatywnej spółce inwestycyjnej (ASI) oraz dochody uzyskane z takiej inwestycji, podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e i 1f ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeśli są przeznaczone na cele statutowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że alternatywna spółka inwestycyjna (ASI) jest funduszem inwestycyjnym w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (u.o.f.). W związku z tym, dochody uczelni lokowane w nabycie praw uczestnictwa w ASI, a także dochody uzyskane z takiej inwestycji, podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p., pod warunkiem, że są one przeznaczone na cele statutowe uczelni.Stan faktyczny
Uczelnia (skarżąca) wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie opodatkowania dochodów z działalności statutowej, które zamierzała ulokować w nabycie praw uczestnictwa w alternatywnej spółce inwestycyjnej (ASI). Uczelnia argumentowała, że dochody te powinny korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e i 1f ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko uczelni za nieprawidłowe, twierdząc, że ASI nie jest funduszem inwestycyjnym w rozumieniu u.o.f. i tym samym lokowanie dochodów w ASI nie podlega zwolnieniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia del. S.O. Agnieszka Baran, Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 września 2017 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.166.2017.2 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz [...] z siedzibą w W. kwotę 467 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Na podstawie przedłożonych akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny: [...] (dalej: "Skarżąca", "Uczelnia") wnioskiem z dnia 30 czerwca 2017 r., uzupełnionym pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. We wniosku wskazała, że do statutowych celów Uczelni należy w szczególności kształcenie studentów w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy oraz umiejętności niezbędnych w pracy zawodowej, prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych, świadczenie usług badawczych oraz opiniodawczych i eksperckich (w tym działalności diagnostycznej, terapeutycznej i poradniczej) oraz działanie na rzecz społeczności lokalnych i regionalnych. Skarżąca rozważa lokowanie dochodów z działalności w nabycie praw uczestnictwa (udziałów, akcji lub innych praw udziałowych) w alternatywnej spółce inwestycyjnej (dalej: [...]) w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy z 19 października 2016 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 1896 ze zm., dalej: "u.o.f."). Uczelnia zaznaczyła, że łączna wartość aktywów wchodzących w skład portfela inwestycyjnego ASI nie przekroczy w początkowym okresie (przekroczenie może nastąpić w okresie późniejszym) wyrażonej w złotych równowartości 100 000 000 EUR. Jak podkreśliła, dochód osiągnięty z inwestycji w ww. prawa uczestnictwa w ASI, przeznaczy na cele statutowe. Zaznaczyła, że uczelnia nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego.
W piśmie uzupełniającym z dnia 10 sierpnia 2017 r. wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w formie najmu pomieszczeń. Udział dochodów z działalności gospodarczej w całej puli dochodów, Uczelni jest jednak niewielki (większość stanowią dochody z działalności statutowej). Wskazała, że co do zasady dochody jakie zostaną ulokowane w nabycie praw uczestnictwa w [...] będą pochodziły z działalności statutowej. Wydatkowane środki będą pochodzić ze wspólnej puli dochodów (z działalności statutowej i z działalności gospodarczej), przez co nie można wykluczyć, że także i dochody uzyskane z działalności gospodarczej będą przeznaczane na nabywanie jednostek uczestnictwa w [...].
2. Mając powyższe na uwadze Skarżąca zadała dwa pytania, czy dochód z działalności Uczelni lokowany w nabycie praw uczestnictwa w [...] będzie podlegał zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e oraz 1f ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1888 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p.") oraz czy dochód Uczelni uzyskany z inwestycji w [...] będzie podlegał zwolnieniu z opodatkowania na podstawie ww. przepisów?
Odnośnie pytania pierwszego, zdaniem Skarżącej [...] stanowi fundusz inwestycyjny, działający na podstawie u.o.f., o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p., zatem dochody Uczelni przeznaczone na nabycie praw uczestnictwa w [...] będą podlegać zwolnieniu u.p.d.o.p. Skoro [...] stanowi alternatywny fundusz inwestycyjny działający na podstawie u.o.f., to przynależy do funduszu inwestycyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p. Wedle Skarżącej, sformułowanie "jednostki uczestnictwa" użyte w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p. powinno obejmować swoim zakresem znaczeniowym wszelkie formy partycypacji w funduszach inwestycyjnych działających na podstawie u.o.f. Tym samym uznała, że w przypadku gdy dokona ulokowania dochodów z działalności w nabycie praw uczestnictwa w [...], realizując przy tym cele statutowe, takie dochody korzystać będą ze zwolnienia podatkowego z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e pkt 3 i 1f u.p.d.o.p.
W zakresie pytania drugiego stwierdziła, że uzyskane dochody finansowe w związku z ulokowaniem dochodu w [...], będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania, pod warunkiem przeznaczenia go na cele statutowe wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p., bądź dalsze lokowanie zgodnie z ust. 1e.
3. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z dnia 28 września 2017 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe w zakresie zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e oraz 1 f u.p.d.o.p. dochodu z działalności Uczelni lokowanego w nabycie praw uczestnictwa w [...] (pytanie nr 1). W zakresie pytania drugiego w części dotyczącej dochodu Uczelni uzyskanego z inwestycji w [...] i przeznaczonego na cele statutowe Uczelni oraz lokowanemu w sposób określony wart. 17ust. 1e u.p.d.o.p. uznano stanowisko Spółki za prawidłowe. Odnośnie dochodu Uczelni uzyskanego z inwestycji w [...] i ponownie lokowanemu w nabycie praw uczestnictwa w [...] wedle organu, stanowisko Spółki było nieprawidłowe.
Organ podkreślił, że z przepisów art. 17 u.p.d.o.p. (w szczególności z art. 17 ust. 1a pkt 2 tej ustawy) ustawy wynika jednoznaczne powiązanie zwolnienia podatkowego z rzeczywistym i bezpośrednim wydatkowaniem dochodu na cele statutowe. Pośrednie etapy alokacji dochodu poza wskazanymi w art. 17 ust. 1e, choćby były obliczone na zwiększenie dochodu i jego przeznaczenie w przyszłości na cele statutowe, nie są w ocenie organu objęte przedmiotowym zwolnieniem od podatku dochodowego, przewidzianym w art. 17 ustawy, w tym również nie są objęte zwolnieniem z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. Zatem lokowanie dochodu w [...] nie podlega zwolnieniu z opodatkowania. Tym samym uznano, że dochód Uczelni uzyskany z inwestycji w [...] i ewentualnie ponownie ulokowany w nabycie praw uczestnictwa w [...], także, w ocenie organu nie podlega zwolnieniu z opodatkowania. Ponadto organ wyjaśnił, że zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające określa art. 1 u.o.f. Z kolei art. 1a tej ustawy określa zasady działania podmiotów zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez podmioty zarządzające alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi mające siedzibę w państwie członkowskim albo w państwie trzecim. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.o.f. fundusz inwestycyjny może prowadzić działalność jako fundusz inwestycyjny otwarty; alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty. Stosownie do treści art. 8a ust. 1 u.o.f. alternatywna spółka inwestycyjna jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, innym niż określony w art. 3 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Zdaniem organu, ustawodawca wyraźnie odróżnia pojęcia funduszu inwestycyjnego oraz alternatywnej spółki inwestycyjnej, a także alternatywnego funduszu inwestycyjnego. Za fundusz inwestycyjny w rozumieniu u.o.f. uważa się jedynie następujące podmioty: fundusz inwestycyjny otwarty, specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty i fundusz inwestycyjny zamknięty - do kręgu tych podmiotów nie zalicza się natomiast alternatywnej spółki inwestycyjnej.
W konsekwencji uznano, że alternatywna spółka inwestycyjna nie jest funduszem inwestycyjnym działającym na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (takimi funduszami oprócz funduszy inwestycyjnych otwartych są tylko dwa enumeratywnie wyżej wymienione typy alternatywnych funduszy inwestycyjnych), co miało przesądzać o braku możliwości skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 e pkt 3 u.p.d.o.p.
Warunkiem skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy jest, aby cele przewidziane w statucie mieściły się w katalogu celów wymienionych w tym przepisie. Z regulacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. wynika wprost, że podstawowym kryterium zastosowania przewidzianego w nim zwolnienia podatkowego jest przeznaczenie przez podatnika osiągniętego przez niego dochodu na ściśle określone w nim cele preferowane, przy czym cele te muszą w sposób niebudzący wątpliwości wynikać z postanowień statutu danego podmiotu. Jednocześnie określenie "cel statutowy" oznacza cel, który został wyraźnie sprecyzowany w statucie danej osoby prawnej. Wydatkowanie dochodu na inne cele niż wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, nie może być objęte przedmiotowo zwolnieniem. Natomiast, że jeśli Wnioskodawca przeznaczy dochód z uczestnictwa w ASI na swoje cele statutowe, które będą zgodne z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. to taki dochód będzie podlegał zwolnieniu przedmiotowemu zawartemu w ww. artykule. Jednakże, jeśli Uczelnia dochód uzyskany z inwestycji w [...] ulokuje w sposób określony w art. 17 ust. 1e u.p.d.o.p. to taki dochód będzie podlegał zwolnieniu z opodatkowania zgodnie z postanowieniami ww. artykułu.
4. Skarżąca, pismem z dnia 30 października 2017 r., wniosła skargę na powyższą interpretację zaskarżając ją w całości. W skardze zarzuciła błędną wykładnię przepisów prawa materialnego: a mianowicie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 1e, ust. 1f u.p.d.o.p. w związku z art. 2 pkt 10a, art. 3 ust 4 pkt 2 oraz art. 8a ust. 1 u.o.f., a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie przez uznanie, że lokowanie przez Skarżącą dochodów przez nabycie praw uczestnictwa w alternatywnych spółkach inwestycyjnych oraz dochodów uzyskanych z inwestycji w [...] - w części ponownie lokowanej w nabycie uczestnictwa w [...], nie podlega zwolnieniu z opodatkowania, gdyż [...] nie stanowią funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.o.f. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 2 w zw. z art. 14h w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm., dalej: "O.p.") przez nie przedstawienie wyczerpującego i lakonicznego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji w sytuacji uznania stanowiska przedstawionego przez Skarżącą jako nieprawidłowe. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w części, dotyczącej braku możliwości objęcia zwolnieniem dochodów lokowanych przez w prawa uczestnictwa w alternatywnych spółkach inwestycyjnych oraz dochodów uzyskanych z inwestycji w [...], w części ponownie lokowanej w nabycie uczestnictwa w [...].
5. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.
6. W piśmie procesowym z dnia 11 października 2018 r. Skarżąca podkreśliła, że katalog funduszy inwestycyjnych nie ogranicza się do funduszy inwestycyjnych otwartych/zamkniętych i specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych obejmuje również alternatywne spółki inwestycyjne (tj. rodzaj alternatywnych funduszy inwestycyjnych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Według zaś art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., określanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Stosownie bowiem do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną. Orzekając w niniejszej sprawie sąd oparł swoje rozstrzygnięcie o stan faktyczny wynikający z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, przyjęty również przez organ interpretacyjny w zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Powyższe wiąże się z tym, że w przypadku wydawania interpretacji organ podatkowy nie przeprowadza postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności i stanowiska prawnego podanych we wniosku. Kontrola interpretacji indywidualnych przez sąd administracyjny zasadniczo sprowadza się do oceny, czy podstawą udzielonej interpretacji podatkowej był stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o wydanie interpretacji, czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa, mające zastosowanie do okoliczności wskazanych we wniosku oraz czy wyczerpująco uzasadnił ocenę stanowiska wnioskodawcy, zwłaszcza negatywną. Realizując powyższe kompetencje. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ poddana kontroli interpretacja indywidualna narusza przepisy prawa materialnego.
8. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30 września 2017 r., dotycząca podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e oraz 1f u.p.d.o.p.
9. Spór pomiędzy Spółką a organem koncentruje się na możliwości objęcia zwolnieniem w podatku dochodowym od osób prawnych dochodów lokowanych przez Skarżącą w prawa uczestnictwa w alternatywnych spółkach inwestycyjnych (ASI) oraz dochodów uzyskanych z inwestycji w takiej spółce, w części ponownie lokowanej w nabycie tegoż uczestnictwa. Zdaniem Spółki, zarówno dochód z jej działalności lokowany w nabycie praw uczestnictwa w [...] jak i dochód Skarżącej uzyskany z inwestycji w [...], będzie podlegał zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1e oraz 1f u.p.d.o.p. Natomiast w ocenie Organu, ASI nie stanowi funduszu inwestycyjnego działającego na podstawie na podstawie u.o.f. W konsekwencji, lokowanie dochodów poprzez nabywanie praw uczestnictwa w [...] wykracza poza ramy zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p. Dochód z działalności Skarżącej lokowany w nabycie praw uczestnictwa w [...] nie będzie podlegał zwolnieniu z opodatkowania. Za nieprawidłowe uznał również stanowisko Skarżącej w zakresie możliwości zastosowania ww. zwolnienia w przypadku ponownego ulokowania dochodu w prawa uczestnictwa w [...].
10. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. wolne od podatku są dochody podatników, z zastrzeżeniem ust. 1c których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego - w części przeznaczonej na te cele. Według art. 17 ust. 1b u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie, ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczony i - bez względu na termin - wydatkowany na cele określone w tym przepisie, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 5a. Z kolei w myśl art. 17 ust. le pkt 3 u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie stosuje się również w przypadku lokowania dochodów poprzez nabycie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Natomiast na podstawie art. 17 ust. 1f u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1e, ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczany i wydatkowany, bez względu na termin, na cele określone w ust. 1.
Wskazać należy, iż przepisy u.p.d.o.p. w zakresie zwolnienia dla dochodów przeznaczanych na cele statutowe i lokowanych w jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych odsyła do "ustawy o funduszach inwestycyjnych". Obecnie w obowiązującym systemie prawnym nie obowiązuje "ustawa o funduszach inwestycyjnych". Zasady tworzenia i zarządzania funduszami inwestycyjnymi reguluje ustawa o funduszach ("u.o.f.").
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.o.f., fundusz inwestycyjny jest osobą prawną której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Natomiast zgodnie z ust. 4 fundusz inwestycyjny może prowadzić działalność jako fundusz inwestycyjny otwarty, alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty. Natomiast ilekroć w u.o.f. mowa jest o alternatywnym funduszu inwestycyjnym rozumie się przez to zgodnie z art. 2 pkt 10a - instytucję wspólnego inwestowania, której przedmiotem działalności, w tym w ramach wydzielonego subfunduszu, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną niebędącą funduszem działającym zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe. Wskazać należy również, że w myśl art. 8a ust. 1 u.o.f. alternatywna spółka inwestycyjna jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym (podkreślenie Sądu), innym niż określony w art, 3 ust. 4 pkt 2. W ustępie 2 wskazano, że alternatywna spółka inwestycyjna może prowadzić działalność w formie spółki kapitałowej, w tym spółki europejskiej, spółki komandytowej albo spółki komandytowo-akcyjnej, w których jedynym komplementariuszem jest spółka kapitałowa, w tym spółka europejska. Zgodnie z art. 8a ust. 3 u.o.f. wyłącznym przedmiotem działalności alternatywnej spółki inwestycyjnej, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną.
11. W drugiej kolejności, istotna jest wykładnia zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1e u.p.d.o.p. W myśl tego przepisu zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie stosuje się również w przypadku lokowania dochodów poprzez nabycie:
1. wyemitowanych po dniu 1 stycznia 1989 r. obligacji Skarbu Państwa lub bonów skarbowych oraz obligacji wyemitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego po dniu 1 stycznia 1997 r.;
2. papierów wartościowych lub niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, o ile nabycie takie nastąpiło w ramach zarządzania portfelem, o którym mowa w art. 75 tej ustawy, również w przypadku gdy zarządzanie portfelem odbywa się na podstawie umowy z towarzystwem funduszy inwestycyjnych, które wykonuje tę działalność na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, pod warunkiem zdeponowania tych papierów wartościowych lub instrumentów finansowych na odrębnym rachunku prowadzonym przez uprawniony podmiot w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3. jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych działających na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych.
Odwołując się do językowego znaczenia słowa "lokować" (od łac. locatio), pojęcie to oznacza tyle co umieszczenie, przeniesienie w inne miejsce. Oznacza to, że dochód lokowany w jednostkach uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, jak i ten wygenerowany w związku z taką inwestycją, będzie korzystać ze zwolnienia podatkowego tylko wówczas, gdy zostanie następnie wydatkowany na cel statutowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. W świetle powyższego dochody podatników, których działalność statutowa nastawiona jest na działalność naukową i oświatową co do zasady podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. Zwolnienie to może być realizowane poprzez przeznaczanie uzyskiwanych dochodów bezpośrednio na cele statutowe jak i poprzez nabywanie określonych praw majątkowych, wymienionych w art. 17 ust. 1e pkt 1-3 u.p.d.o.p. pod warunkiem, że uzyskany z nich dochód - bez względu na termin - zostanie przeznaczony na cele statutowe. Oczywistym jest przy tym, że wydatkowanie przez dochodu na cele inne aniżeli zapisane w statucie oznaczać będzie utratę tego zwolnienia.
W ocenie Sądu, w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p., tj. lokowania dochodu w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, w zakresie pojęcia "fundusz inwestycyjny" należy posiłkować się przepisami "ustawy o funduszach inwestycyjnych", tj. u.o.f. Przepisy ww. ustawy wskazują, że ASI stanowi alternatywny fundusz inwestycyjny niebędący specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym albo funduszem inwestycyjnym zamkniętym. Definicja alternatywnego funduszu inwestycyjnego uregulowana jest w art. 2 pkt 10a u.o.f. i jest ona zbieżna z definicją [...] z art. 8a ust. 3. W konsekwencji uznać należy, że [...] stanowi fundusz inwestycyjny nie tylko "działający", ale także "w rozumieniu" u.o.f., co legalizuje możliwość objęcia zwolnieniem lokowanego w nabycie oferowanych przez [...] praw uczestnictwa.
12. W świetle powyższego za nieprawidłowe uznać należało twierdzenie organu o braku podstaw prawnych pozwalających uznać [...] za fundusz inwestycyjny działający na podstawie u.o.f., a w konsekwencji podstaw do objęcia dochodów lokowanych w prawa uczestnictwa takiej spółki (oraz dochodów z inwestycji ASI ponownie lokowanych w prawa uczestnictwa w [...]) zwolnieniem z u.p.d.o.p. Zdaniem Sądu aby skorzystać z przedmiotowego zwolnienia należy spełnić przesłanki wynikające z treści art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p. w postaci, przeznaczenia dochodów na cele określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p., lokowanie dochodów w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.o.f., oraz przeznaczenie (dalsze "wydatkowanie") dochodów uzyskanych z ww. inwestycji na cele statutowe, bez względu na termin.
13. Zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego, Skarżąca jest podatnikiem, którego działalność statutowa mieści się w zakresie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. Skarżąca prowadzi przede wszystkim działalność naukową i oświatową (kształcenie studentów) w związku z czym jej dochody kwalifikują się do ww. zwolnienia. Jej dochody mogą być ulokowane w nabycie jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.o.f. Możliwość prowadzenia funduszu inwestycyjnego w nowej formie, tj. w formie ASI, pojawiła się w związku z wejściem w życie ustawy z 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustawy, która miała na celu implementowanie przepisów wspólnotowych w postaci Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/91/UE z dnia 23 lipca 2014 r. zmieniającej dyrektywę 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe ([...]) w zakresie funkcji depozytariusza, polityki wynagrodzeń oraz sankcji. Tym samym na podstawie art. 1 pkt. 6 Ustawy zmieniającej do u.o.f. wprowadzono nowe przepisy dotyczące [...]. Obowiązujący od 4 czerwca 2016 r. art. 8a ust. 1 u.o.f. stanowi, że: "alternatywna spółka inwestycyjna jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, innym niż określony wart. 3 ust. 4 pkt 2". Z przepisu tego literalnie zatem wynika, że ustawodawca zdefiniował [...] jako alternatywny fundusz inwestycyjny. Zastrzeżenie, że [...] jest funduszem "innym niż określony wart. 3 ust. 4 pkt 2" należy odczytywać w ten sposób, że [...] jest osobną podkategorią alternatywnego funduszu inwestycyjnego, tj. alternatywnym funduszem inwestycyjnym niebędącym specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym albo funduszem inwestycyjnym zamkniętym. Powyższe potwierdza również treść uzasadnienia do rządowego projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach Inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Druk 69) z 1 grudnia 2015 r. , zgodnie z którym: "dla oznaczenia nowo regulowanych w systemie prawnym funduszy działających w formie wskazanych ustawą spółek handlowych, czyli [...] niebędących [...] ("specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty) lub [...] (fundusz inwestycyjny zamknięty) ani unijnym[...] (alternatywny fundusz inwestycyjny), wprowadza się w projekcie (w dodawanym art. 8a ust. 1 u.o.f.) określenie "alternatywna spółka inwestycyjna".
14. Podzielić należy pogląd Skarżącej, zgodnie z którym powyższe zastrzeżenie wynika z okoliczności, że [...] stanowi nie tyle nowy rodzaj (kategorię) funduszu inwestycyjnego, ale niejako "umożliwia" możliwość prowadzenia alternatywnego funduszu inwestycyjnego w nowej formie prawnej, tzn.; spółki z o.o., spółki akcyjnej, spółki europejskiej, spółki komandytowej, spółki komandytowo-akcyjnej. Zgodnie z art. 2 pkt 10a u.o.f. alternatywny fundusz inwestycyjny to instytucja wspólnego inwestowania, której przedmiotem działalności, w tym w ramach wydzielonego subfunduszu, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. Natomiast na podstawie art. 8a ust. 3 ww. ustawy wyłącznym przedmiotem działalności [...] jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. W świetle powyższego, że zarówno [...] jak i inne alternatywne fundusze inwestycyjne stanowią instytucje wspólnego inwestowania, prowadzą działalność inwestycyjną nakierowaną na osiąganie zysków dla celów własnych jak i swoich partycypantów na podstawie określonej polityki inwestycyjnej oraz mogą inwestować środki pieniężne w nabywanie tych samych praw majątkowych. Definicja alternatywnego funduszu inwestycyjnego obejmuje wszystkie trzy kategorie tej formy inwestowania, w tym także [...]. W analizowanym przypadku zwolnieniem objęte są lokaty w "fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych", przez co uznać należy, że zwolnienie to dotyczy lokat we wszelkie fundusze inwestycyjne, których zasady tworzenia i działania określa u.o.f., a także które stanowią fundusze inwestycyjne w rozumieniu tego aktu. Skoro więc [...] stanowi alternatywny fundusz inwestycyjny działający na podstawie, w rozumieniu u.o.f., to uznać należy, iż stanowi ona fundusz inwestycyjny, o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p.
15. Reasumując, skoro Skarżąca zamierza przeznaczyć uzyskiwane dochody na cele określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p., wskazana przez Skarżącą inwestycja dochodów w nabycie praw uczestnictwa ASI będzie podlegała zwolnieniu z opodatkowania, pod warunkiem późniejszego przeznaczenia dochodów uzyskanych z ww. inwestycji na cele statutowe lub ponowne ulokowanie w prawa majątkowe określone w art. 17 ust. 1e, w tym również w prawa uczestnictwa w [...].
15. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ w zaskarżonej interpretacji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, przez dopuszczenie się błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p. polegającej na uznaniu, iż [...] nie stanowi funduszu inwestycyjnego działającego na podstawie na podstawie u.o.f. na skutek czego lokowanie dochodów poprzez nabywanie praw uczestnictwa w [...] jak i lokowanie uzyskanego dochodu z inwestycji w [...] wykracza poza ramy zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.p.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wykładnię ww. przepisów u.p.d.o.p. oraz u.o.f.
15. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a, uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 4 p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmują wpis w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa w kwocie 240 zł zgodnie z 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U z 2011 r., Nr 31, poz. 153) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło