III SA/Wa 4049/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi PUH P. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku P. Spółki jawnej z siedzibą w W. (zwanej dalej: "Skarżącą") na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r., obejmującego podatek od towarów i usług za kwiecień 2009r. w kwocie należności głównej 62.019 zł, zaś podstawę prawną wystawienia przedmiotowego tytułu stanowi orzeczenie z dnia [...] marca 2014r. nr [...]. W celu realizacji należności objętych ww. tytułem wykonawczym wskazany organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych, które skierował do central 8 banków w Polsce. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej w dniu 27 maja 2014r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 z późn. zm.) – zwanej dalej: "k.p.a." W odpowiedzi na dokonane zajęcia dłużnicy zajętych wierzytelności, tj. [...] Bank, [...] Bank [...] S.A. oraz [...] Bank [...] S.A., poinformowali o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji. Pozostałe banki poinformowały, że nie prowadzą rachunku bankowego dla ww. dłużnika. Następnie w pismach z 7 lipca 2014r., pełnomocnik Skarżącej złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego oraz wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotowy wniosek jest składany z ostrożności procesowej w związku z tym, że wspólnicy reprezentujący Skarżącą nie otrzymali przedmiotowego tytułu wykonawczego. Podkreślił, że o toczącym się postępowaniu dowiedzieli się oni w trakcie próby przeprowadzenia czynności egzekucyjnej. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014r. Dyrektor Izby Celnej w W.odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała, iż w sprawie zaistniały przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca ponownie powołała się na okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, tj. iż wspólnicy reprezentujący Skarżącą nie otrzymali tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014r., zauważając jednocześnie, że niemniej jednak na mocy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących doręczeń, powstał skutek prawny, co dawało organowi egzekucyjnemu prawo skutecznego przeprowadzenia egzekucji. Powyższe nie jest jednak zdaniem Skarżącej jednoznaczne z tym, że nie dołożyła ona należytej staranności przy zachowaniu terminów, gdyż o biegu tychże terminów nie wiedziała. Skarżąca wskazała również, że złożyła reklamację usług Poczty Polskiej, z powodu nie otrzymania należytej informacji w postaci awiza kierowanej do niej przesyłki pocztowej, na dowód czego załączyła do zażalenia dokument reklamacji. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] listopada 2014r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu na wstępie wskazał, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie powołane przez pełnomocnika Skarżącej przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: "O.p." Powołując się następnie na treść art. 58 § 1 k.p.a. organ zauważył, że skuteczność złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest uzależniona od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z powołanego przepisu, zaś o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów można mówić tylko wtedy gdy termin ten rozpoczął swój bieg, co oznacza że w przypadku tytułu wykonawczego doręczanego stronie, termin do wniesienia zarzutów biegnie od daty prawidłowego doręczenia tego tytułu. Dokonując następnie oceny kwestii skuteczności doręczenia Skarżącej przesyłki pocztowej zawierającej odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego, organ wskazał, że jego zdaniem doręczenie to zostało dokonane w prawidłowy sposób w trybie określonym w art. 44 k.p.a., wobec stwierdzenia braku możliwości doręczenia tej przesyłki w trybie określonym w art. 42 i art. 43 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że wskazana przesyłka została w dniu 7 maja 2014r. przesłana na adres siedziby Skarżącej, jednakże z powodu niemożności doręczenia pierwszy raz awizowano ją w dniu 13 maja 2014r., a powtórne awizo nastąpiło w dniu 21 maja 2014r. Z adnotacji umieszczonej przez pracownika poczty wynika, że wskazana przesyłka pocztowa została pozostawiona w UP - 4 Filia w dniu 13 maja 2014r., a informację o powyższym umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Następnie w związku z niepodjęciem przez Skarżącą przechowywanej przesyłki w placówce pocztowej w terminie 14 dni, nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy w dniu 28 maja 2014r., z adnotacją "zwrot po upływie terminu podjęcia". Organ zauważył również, że informacja otrzymana od Poczty Polskiej w piśmie z dnia 10 września 2014r. nie potwierdza podnoszonej przez Skarżącą okoliczności, iż nie otrzymała ona awiza przedmiotowej przesyłki pocztowej. Natomiast dokonując analizy kwestii spełnienia przez Skarżącą przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. organ wskazał, że na Skarżącej ciąży obowiązek zorganizowania swojej działalności w taki sposób, aby w godzinach pracy można było jej doręczyć korespondencję w lokalu jej siedziby, a także aby odbiór tej korespondencji był pokwitowany w imieniu Skarżącej przez upoważnioną osobę. Ponadto fakt, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony Skarżącej w formie doręczenia zastępczego, nie może zdaniem organu sam w sobie stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu z tego powodu, że Skarżąca nie wiedziała o dokonanym w tym trybie doręczeniu. Tym samym okoliczności związane z brakiem wiedzy o dokonanym doręczeniu, a nawet o toczącym się postępowaniu nie wskazują na brak winy w nieterminowym podejmowaniu czynności procesowych, o ile tylko w sposób prawidłowy zastosowano przepis art. 44 k.p.a. dopuszczający doręczenie zastępcze. Skarżąca zaskarżyła następnie powyższe postanowienie wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 45 i art. 44 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, zgodnie z którym w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane dla doręczenia zastępczego określone w art. 44 § 1 - 4 k.p.a., oraz że Skarżąca nie wykazała, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło bez jej winy. Skarżąca podkreśliła też, że nie otrzymała stosownych zawiadomień (awiza) przedmiotowej przesyłki pocztowej, co było przyczyną złożenia przez nią reklamacji do Poczty Polskiej S.A. Skarżąca powołała się przy tym na pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 września 2014r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Możliwość przywrócenia terminu procesowego, a do takich należy termin na wniesienie zarzutów, przewidziana została w art. 58 k.p.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przepisy powyższe mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że badanie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji uzasadnione jest w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, iż termin ten został uchybiony. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy powinien zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Termin ten jest liczony od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Podstawową okolicznością, jaką powinien ustalić organ egzekucyjny, do którego wpłynął wniosek o przywrócenie terminu, jest więc to, czy i kiedy odpis tytułu wykonawczego został doręczony prawidłowo, tj. w taki sposób, aby termin do zgłoszenia zarzutów rozpoczął swój bieg (i następnie upłynął bezskutecznie). Skarżąca cokolwiek niekonsekwentnie z jednej strony podnosiła, że nie otrzymała informacji (tzw. awizo) o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w placówce pocztowej, z drugiej zaś twierdziła, iż powstał skutek w postaci doręczenia, co uprawniało organ egzekucyjny do prowadzenia egzekucji. Sąd zauważa, że niepozostawienie awizo w miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a. oznacza, że doręczenie jest wadliwe, a tym samym nie może być uznane za skuteczne. Gdyby więc przyjąć, iż doszło do takiego naruszenia przepisów o doręczaniu korespondencji przez organ egzekucyjny, konsekwentnie należałoby uznać, że nie doszło do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na zgłoszenie zarzutów egzekucyjnych. W takiej zaś sytuacji wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do ich złożenia byłby bezprzedmiotowy. Jednakże w rozpoznanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, ponieważ prawidłowo został zastosowany tryb doręczenia zastępczego, przewidziany w art. 44 k.p.a., co uprawniało organ egzekucyjny do uznania, że odpis tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014r. nr [...] został Skarżącej skutecznie doręczony. Przepis art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe, przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Jeżeli przesyłka nie zostanie podjęta w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W aktach rozpoznanej sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki nadanej na adres Skarżącej 7 maja 2014r., na którym to potwierdzeniu odnotowano, że jej zawartość stanowią "tytuły + zajęcia", przy czym podano numery tytułów wykonawczych, w tym numer tytułu wykonawczego, stanowiącego postawę egzekucji, co do której prowadzenia Skarżąca złożyła przedmiotowe zarzuty. Na potwierdzeniu odbioru przesyłki odnotowano, że była ona dwukrotnie awizowana (13 i 21 maja 2014r.), a awizo z informacją o złożeniu przesyłki na okres 14 dni w UP-4 Filia, pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. Adnotacje o dwukrotnym awizowaniu przesyłki znajdują się również na kopercie, na której odnotowano także zwrot przesyłki nadawcy po upływie terminu jej podjęcia. Zdaniem Sądu, organy orzekające zasadnie przyjęły, że Skarżąca nie podważyła prawidłowości doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego, w szczególności zaś nie wykazała, iż awizo dotyczące przesyłki zawierającej tenże odpis, nie zostało pozostawione w miejscu wskazanym na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które prawdopodobnym czyniłyby jej twierdzenia w tym zakresie. Reklamację na sposób doręczenia przesyłki złożyła dopiero pismem z 14 sierpnia 2014r., sporządzonym tego samego dnia, co zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, doręczone jej 12 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi na reklamację, udzielonej pismem z 10 września 2014r. Poczta Polska S.A. potwierdziła, że przesyłka była awizowana dwukrotnie, a zawiadomienie o jej nadejściu i pozostawieniu do odbioru w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce oddawczej adresata. Akcentowane przez Skarżącą stwierdzenie Poczty Polskiej S.A., że szczegółowe zbadanie losów zawiadomienia (awizo) jest niemożliwe, nie ma znaczenia w sytuacji, gdy zawiadomienia z oczywistych względów pozostawiane są bez uzyskiwania potwierdzenia ich odbioru. Gdyby możliwe było uzyskanie od adresata potwierdzenia odbioru awizo, możliwe byłoby również doręczenie mu przesyłki, co zbędnym czyniłoby pozostawianie awizo. Przede wszystkim jednakże, jak już Sąd wskazał, Poczta Polska S.A. potwierdziła pozostawienie zawiadomień (awizo) w sposób wymagany przepisami o doręczeniach. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki oraz odpowiedź Poczty Polskiej S.A. stanowiąca efekt przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, uznawane są za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 k.p.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1648/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 października 2013r., sygn. akt I SA/Łd 974/13; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z dokumentami urzędowymi wiąże się natomiast domniemanie, że stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Wprawdzie możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.), ale strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić. Skarżąca nie podważyła wynikającej z potwierdzenia odbioru przesyłki oraz z odpowiedzi na reklamację okoliczności faktycznej, że doręczyciel powiadomił ją o przesyłce zawierającej odpis tytułu wykonawczego, umieszczając zawiadomienia o tym (awiza) w skrzynce oddawczej. Twierdzenie Skarżącej, że nie otrzymała tych powiadomień jest gołosłowne. Na etapie postępowania administracyjnego Skarżąca podnosiła, że reprezentujący ją wspólnicy nie otrzymali tytułu wykonawczego, a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedzieli się w trakcie próby przeprowadzenia czynności egzekucyjnej, jaka miała miejsce 2 lipca 2014r. Organy orzekające prawidłowo wyjaśniły, że zobowiązanym z tytułu należności dochodzonej na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego (podatku od towarów i usług) jest Skarżąca – spółka jawna, a nie jej wspólnicy. Zważywszy zaś, że spółka jawna jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a., zgodne z tym przepisem było wysłanie odpisu tytułu wykonawczego na adres jej siedziby. Sąd stwierdza zatem, że Skarżącej skutecznie doręczono odpis tytułu wykonawczego, aczkolwiek nastąpiło to w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, że nie mogła ona w terminie złożyć zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, iż uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej. Ponownie podkreślić należy, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż awiza pozostawiono w skrzynce oddawczej. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która świadczyłaby o tym, że nie mogła się z tymi powiadomieniami zapoznać oraz odebrać przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, a w rezultacie – w terminie złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Instytucja przywrócenia terminu, której zastosowania domagała się Skarżąca, na charakter wyjątkowy. Ustawodawca wymaga, aby wnioskodawca uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu, co sprowadza się do wskazania okoliczności, które – oceniając je obiektywnie – stanowiły przeszkodę w dochowaniu terminu, niemożliwą do przezwyciężenia. Skarżąca tego nie uczyniła. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).