III SA/Wa 407/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-16

Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Patrycja Joanna Suwaj, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia, jeśli należność została określona w decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej, a koszty egzekucyjne nie zostały precyzyjnie wyliczone w osnowie tej decyzji?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem, nie może wszcząć postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia, jeśli należność została określona w decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej, a koszty egzekucyjne nie zostały precyzyjnie wyliczone w osnowie tej decyzji. Naruszenie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkuje wadliwością tytułu wykonawczego i koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego orzekającej o solidarnej odpowiedzialności T. P. za zaległości podatkowe Spółki. Skarżąca zarzuciła m.in. przedawnienie należności, błąd co do osoby zobowiązanego oraz brak doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając naruszenie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Stwierdził, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz T. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Agata Zdunek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz T. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności T. P. (dalej jako: "Skarżąca") z P. sp. z o.o. oraz S. Z. P., za zaległości podatkowe Spółki z tytułu niewykonania zobowiązań w podatku akcyzowym za luty i kwiecień 2004 r. w łącznej wysokości 5.340,67 zł, w opłacie paliwowej za luty, marzec i kwiecień 2004 r., w łącznej wysokości 3.632,80 zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Decyzja została doręczona Skarżącej w dnu 4 stycznia 2010 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) – dalej jako: "O.p." Następnie, na podstawie tytułów wykonawczych z 2 czerwca 2011 r. o numerach od [...] do [...] Dyrektor Izby Celnej w W. wszczął przeciwko Skarżącej postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniem z 9 czerwca 2011 r. działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego pieniężną wierzytelność Skarżącej u dłużnika -Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.. Zawiadomienie o zajęciu i odpisy tytułów wykonawczych zostały Skarżącej doręczone 27 czerwca 2011 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu odebrał 17 czerwca 2011 r. Pismem z 22 lipca 2011 r. poinformował on o przyjęciu zajęcia wierzytelności i prawa. Pismem z 1 lipca 2011 r. Skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne. Zarzucając tytułom wykonawczym naruszenie art. 33 pkt 1, 4, 7 i 10 u.p.e.a. argumentując, że wskazana decyzja, jako podstawa prawna dochodzonych należności nie zostało wydana wobec jej osoby, ponieważ nie zostało jej doręczona. Wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r., Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej między innymi na podstawie tytułu wykonawczego z 2 czerwca 2011 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych za 2009 r., w kwocie głównej 481,70 zł. Postanowienie odebrała w dniu 22 sierpnia 2011 r. córka Skarżącej. W zażaleniu z 29 sierpnia 2011 r. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego z uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i wstrzymanie prowadzonych postępowań egzekucyjnych. W uzasadnieniu ponownie podniosła, że orzeczenie o odpowiedzialności nie zostało jej doręczone, przez co nie mogło stanowić podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zarzuciła, że dochodzone należności uległy przedawnieniu. Zdaniem Skarżącej, organ egzekucyjny nie dopełnił wymogów określonych art. 34 § 1 u.p.e.a., przez co została ona pozbawiona możliwości złożenia zażalenia. Podniosła, że nie doręczono jej upomnień do zapłaty, wskutek czego tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych art. 27 u.p.e.a. Ponadto zakwestionowała możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych odrębnym tytułem wykonawczym. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu na wstępie wyjaśnił, że zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując prowadzenie tego postępowania, może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Natomiast, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w ich zakresie. W niniejszej zaś sprawie zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot - Dyrektor Izby Celnej w W.. Nie jest więc celowe i dopuszczalne, aby ten sam podmiot, przedstawił sobie swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego możliwości dochodzenia na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przedmiotowe koszty powstały w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do Spółki i zostały określone w decyzji z [...] grudnia 2009 r., a zatem tytuł wykonawczy nr [...] z 2 czerwca 2011 r. został wystawiony na zobowiązanie wynikające z tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Organ ten ma ocenić, czy względem osoby wskazanej w tytule wykonawczym może być prowadzona egzekucja oraz czy dochodzona należność podlega egzekucji administracyjnej. Katalog wyłączeń o charakterze podmiotowym został określony w art. 14 u.p.e.a., natomiast zakres przedmiotowy egzekucji administracyjnej w art. 2 § 1 w związku z art. 3 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. W niniejszej sprawie Zobowiązana nie podlega wyłączeniu w trybie art. 14 ustawy, a egzekwowany obowiązek dotyczy kosztów egzekucyjnych, a więc mieści się w zakresie przedmiotowym egzekucji administracyjnej. Ponadto, w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2009 r., z której wynika obowiązek Skarżącej, podlegający egzekucji administracyjnej. Ponadto podstawą do wszczęcia i prowadzenia egzekucji, a zatem i przesłanką jej dopuszczalności, jest istnienie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie części składowe wymienione w art. 27 u.p.e.a. i został wystawiony zgodnie z wzorem zawartym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Co więcej, dane osobowe wskazane w tym tytule wykonawczym są tożsame z danymi adresata decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu a zatem nie zachodzi błąd, co do osoby zobowiązanej. Odnosząc się kolejno do zarzutu przedawnienia organ wskazał, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika zasada, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z treści zaś art. 70 § 4 O.p. wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Natomiast zgodnie z art. 70 § 3 O.p. bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego. Jak wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wobec Spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku P. S.A. w W.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego Spółka odebrała 25 marca 2005 r. Poza tym w dniu [...] marca 2007 r. postępowanie upadłościowe w stosunku do Spółki zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych sygn. Akt [...] . Postanowienie o ukończeniu postępowania upadłościowego stało się prawomocne z dniem 12 kwietnia 2007 r. W ocenie organu, w świetle przepisów u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne są należnościami budżetu państwa, o charakterze niepodatkowym, do których określenia i poboru uprawnione są organy egzekucyjne. Skoro więc należności z tytułu kosztów egzekucyjnych objęte są zakresem art. 2 § 2 O.p., uzasadnione jest stosowanie do nich przepisów działu III tej ustawy, w tym przepisów o przedawnieniu. Zgodnie zaś z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe na podstawie art. 107, art. 108 i art. 116 O.p. orzekły wobec Skarżącej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania i zaległości podatkowe Spółki. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę art. 118 § 1 O.p. w niniejszej sprawie początkiem biegu terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej był 1 stycznia 2005 r., a jego końcem 31 grudnia 2009 r. tj. ostatni dzień grudnia piątego roku po roku, w którym powstała zaległość. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 33 pkt 7 u.p.e.a. wyjaśnił, że na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w dniu 2 czerwca 2011 r. wystawił przedmiotowy tytuł wykonawczy, wpisując w pozycji 50 podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia. Wskazał, że katalog należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia określa § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Stosownie do treści art. 15 § 1 u.p.e.a. w przypadku wydania decyzji określających zobowiązanie podatkowe podatnika, przy ich następnie przymusowym egzekwowaniu nie jest wymagane przesłanie pisemnego upomnienia podatnikowi. Tylko w sytuacji, gdy zobowiązania podatkowe powstają w wyniku wydania i doręczenia decyzji ustalającej ich wysokość, w celu wystawienia tytułu wykonawczego i następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego niezbędne jest uprzednie i skuteczne doręczenie upomnienia. Ponieważ decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2009 r., orzekająca o solidarnej odpowiedzialności jest orzeczeniem określającym należność pieniężną w rozumieniu § 13 pkt 1 ww. rozporządzenia, organ nie dopuścił się naruszenia prawa, nie wystosowując pisemnego upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Organ nie zgodził się również z zarzutem niedoręczenia Skarżącej orzeczenia z [...] grudnia 2009 r. będącego podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego. Wskazał, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym czy też nie. Organ ten bada wyłącznie istnienie podstawy prawnej sporządzenia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie jest on uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez Zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, a dotyczą postępowania administracyjnego. Ponadto organ odmówił wstrzymania prowadzonych postępowań egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia. Odnosząc się do żądania umorzenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych, stwierdził, że zarzuty podnoszone przez Skarżącą okazały się nieuzasadnione, dlatego brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. W skardze z 5 stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonemu postanowieniu zarzuciła: - naruszenie art. 33 pkt 4 u.p.e.a., bowiem egzekucyjna została skierowana do osoby, która nie jest zobowiązanym; - naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., bowiem egzekucja została skierowana pomimo, iż tytuły egzekucyjne obejmują należności, które uległy przedawnieniu; - nierozpatrzenie wszystkich wniosków zgłoszonych organowi egzekucyjnemu wraz z zarzutami przeciwegzekucyjnymi. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że orzeczenie o odpowiedzialności nie zostało jej doręczone, dlatego też egzekucja została skierowana do osoby, która nie jest zobowiązanym. Zarzuciła, że dochodzone należności uległy przedawnieniu. Ponadto stwierdziła, że brak jest podstaw do obciążenia jej, jako osoby trzeciej jakimikolwiek zobowiązaniami Spółki, gdyż nigdy nie była z nią związana, a jedynie przez pewien czas pełniła funkcję członka zarządu P. sp. z o.o. z siedzibą w W. W jej ocenie brak jest również podstaw do pociągania jej do odpowiedzialności za bliżej nieokreślone koszty egzekucji względem Spółki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych w tym przypadku postanowienia administracyjnego zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152 poz. 1270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." Skarga wniesiona w tej sprawie, oceniana według przytoczonych kryteriów, jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione i w świetle posiadanych kompetencji Sąd stwierdza co następuje. T. P. pełniła funkcję wiceprezesa zarządu W. sp. z o.o. w czasie, w którym Spółka złożyła deklaracje podatkowe wykazujące podatek akcyzowy za luty i kwiecień 2004 r. oraz deklaracje wykazujące opłatę paliwową za luty, marzec i kwiecień 2004 r. Spółka nie wpłaciła wykazanych w deklaracjach podatków, egzekucja okazała się bezskuteczna zaś Sąd Rejonowy dla W., postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. ogłosił upadłość Spółki. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania Spółki, wraz z innym członkiem zarządu - S.P. odpowiedzialność za wskazany podatek akcyzowy, opłatę paliwową, odsetki za zwłokę od podatku akcyzowego, opłaty paliwowej - oraz koszty nieskutecznego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec Spółki. Podstawą odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest przepis art. 116 O.p. Kwoty odsetek od zaległości i kwoty kosztów egzekucyjnych nie zostały sprecyzowane w osnowie decyzji lecz w jej uzasadnieniu, jednakże bez szczegółowego wyliczenia. Decyzja została doręczona T. P. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako "k.p.a.". Skarżąca nie złożyła na tę decyzję odwołania, wobec czego stała się ona ostateczna. Sąd nie podziela oceny Dyrektora Izby Skarbowej, iż doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 O.p. Jest to pogląd błędny bowiem zgodnie z art. 18 u.p.e.a. – jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjny mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże przepis art. 44 k.p.a. jest analogiczny treściowo do przepisu art. 150 O.p. - Sąd traktuje opisane naruszenie jako nie mające znaczenia prawnego. Koperta zawierająca decyzję została awizowana przez pocztę pod adresem Skarżącej w dniu 21 grudnia 2009 r., a powtórnie 28 grudnia 2009 r. Zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a więc 14 - tego dnia od pierwszej awizacji to jest pierwszej próby doręczenia. Doliczenie do 21 grudnia 2009 r. – 14-stu dni, daje datę doręczenia w dniu 4 stycznia 2010 r. Decyzję jednak wydano [...] grudnia 2009 r. W dniu 2 czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej jako organ egzekucyjny i wierzyciel w jednej osobie, wystawił na Skarżącą tytuły wykonawcze na poszczególne zobowiązania podatkowe. Skarżąca na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4, pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. złożyła zarzuty dotyczące przedawnienia albo nieistnienia obowiązku podatkowego; błędu co do osoby zobowiązanego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.; niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzuty zostały oddalone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymane, po zażaleniu Skarżącej, w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Oceniając zasadność złożonych zarzutów Sąd stwierdza, iż w jego ocenie tytuł wykonawczy objęty tę sprawą winien być poprzedzony upomnieniem, o którym mowa w przepisie art. 15 § 1 u.p.e.a. Przepis ten wyraźnie stwierdza, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenie tego upomnienia. Jednakże, co podkreślił Dyrektor Izby Celnej, zgodnie z § 13 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy: 1) należność pieniężna została określona w orzeczeniu, 2) zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, 3) egzekucja dotyczy należności z tytułu: a) grzywien nałożonych w drodze mandatu, karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, b) grzywien wymierzonych mandatem karnym i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym skarbowym, c) kar pieniężnych i kosztów postępowania orzeczonych w sprawach o naruszeni dyscypliny finansów publicznych, d) odszkodowań orzeczonych w sprawach o naprawianie szkód wyrządzonych przez skazanych w mieniu zakładów karnych i aresztów śledczych. e) grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym. 4) egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z zasadą interpretacyjną a ’contrario – zobowiązania ustalane w drodze decyzji, w tym też odsetki od zaległości przekształcane w wymierne zobowiązanie, winny być poprzedzone upomnieniami. Jest to zbieżne z należnościami wymienionymi w art. 3a) u.p.e.a. Identyczne stanowisko zawiera Komentarz do postępowania egzekucyjnego w administracji, pod redakcją R. Hausera i A. Skoczylasa - Wydawnictwo C. H. Beck, wydanie 5 str. 86-87. Ponieważ odpowiedzialność Skarżącej została ustalona decyzją z art. 116 O.p., wydaną w trybie art. 21§1 pkt 2 O.p., wszystkie kwoty przenoszone na nią, a będące zobowiązaniami Spółki wymagały po ustaleniu, powiadomienia Skarżącej jako zobowiązanej o kwotach, która winna uregulować. Obowiązek określenia kosztów egzekucyjnych dotyczących Spółki, a nie Skarżącej, o których mowa w pkt. 4 § 13 Rozporządzenia, wynikał z art. 107 § 2 pkt 2 O.p. Wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji, bez szczegółowego wyliczenia nie usuwa błędu naruszenia przepisu art.15 u.p.e.a. Reasumując - Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. nie wskazał w osnowie decyzji kwoty kosztów egzekucyjnych ustalonych wobec Spółki, a więc kwot których obowiązek zapłaty przenosił na Skarżącą, a w uzasadnieniu decyzji nie wyliczył precyzyjnie poszczególnych pozycji kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Celnej jako wierzyciel nie doręczył Skarżącej upomnienia będącego kontynuacją decyzji, z którego wynikałaby dochodzona od niej kwota tych kosztów. Dyrektor Izby Celnej jako organ egzekucyjny zaakceptował ten stan i wszczął egzekucję na podstawie tytułu egzekucyjnego, naruszającego art. 15 u.p.e.a. Naruszenie wskazanego przepisu skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, gdyż w konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego przez wystawienie wadliwego tytułu wykonawczego. Natomiast Sąd nie podzielił zarzutów skargi o naruszeniu art. 33 pkt 1, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a. Co do zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – w sprawie tej nie doszło do przedawnienia terminu do wydania decyzji o przeniesieniu na Skarżącą odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Z art. 118 O.p., przepisu mającego zastosowanie do Skarżącej wynika, że początek biegu 5 - letniego terminu, o którym mowa w przepisie, powiązano z datą powstania zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 O.p. Biegnie on bowiem od końca roku kalendarzowego, w którym to zdarzenie miało miejsce i trwa nieprzerwanie aż do upływu 5 lat. Zatem w tym przypadku końcem terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich będzie ostatni dzień grudnia piątego roku po roku, w którym powstała zaległość podatkowa Spółki. Biorąc pod uwagę, iż odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny, wydanie decyzji o odpowiedzialności nie będzie możliwe w przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego ciążącego na pierwotnym dłużniku w jakikolwiek ze sposobów wskazanych w art. 59 O.p. Żadna jednak z okoliczności w nim wskazanych w tej sprawie nie miała miejsca, co szczegółowo przedstawił Dyrektor Izby Skarbowej. W ocenie Sądu w komentowanym przepisie przedawnienie powiązano z wydaniem, a nie doręczeniem decyzji, jak to jest np. w przypadku przedawnienia prawa do doręczenia decyzji ustalającej (art. 68 O.p.). Jednak w orzecznictwie spotkać się można również z poglądem, wedle którego pojęcie "wydanie decyzji" - użyte w art. 118 § 1 o.p. - obejmuje również doręczenie decyzji osobie trzeciej przed upływem 5-letniego terminu np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2006 r., II FSK 135/05, (ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 163). Należy jednak zaznaczyć, że w ostatnim czasie w orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, wedle którego "wydanie nie oznacza doręczenia", czemu dano wyraz w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia: 16 listopada 2009 r., II UK 111/09, (LEX nr 57784 oraz 7 kwietnia 2010 r., I UK 340/09, LEX nr 602209. Identycznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2010 r. z tezą: "Konsekwencja, z jaką ustawodawca używa odrębnych pojęć "wydanie" i "doręczenie", nie pozwala przyjąć, że w przypadku, o którym mowa w art. 14d i art. 14o o.p., utożsamił wydanie interpretacji z jej doręczeniem. Jeżeli organowi wyznaczono termin do dokonania określonej czynności - to dokonanie jej w którymkolwiek, także ostatnim przed jego upływem dniu, jest równoznaczne z dochowaniem ustawowego terminu. LEX 7455. Co do zarzutu z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - błąd co do osoby zobowiązanego to niezgodność pomiędzy osobą będącą podmiotem decyzji administracyjnej, a osobą ujętą w tytule wykonawczym, wystawionym na podstawie tejże decyzji. W tej sprawie występuje ta sama osoba – Skarżąca, a więc zarzut jest nieuzasadniony. Skarżąca jest też właściwą osobą, gdyż doręczono jej decyzję w sposób zgodny z cytowanymi wcześniej przepisami i decyzja ta stała się ostateczna. Co do zarzutu z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. - nie jest to zarzut właściwy. Zdaniem Sądu wystawiony tytuł wykonawczy poza brakiem danych o upomnieniu zawierał wszystkie elementy wymienione w art. 27 u.p.e.a. Z przedstawionych względów Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej celem ponownego rozpatrzenia przez niego zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej jako organu egzekucyjnego, po uwzględnieniu stanowiska Sądu co do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 15 u.p.e.a., stosownie do art. 153 p.p.s.a. Podstawą uchylenia postanowienia jest art. 145 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a., podstawą orzeczenia o jego niewykonywaniu art. 152 p.p.s.a., a podstawą co do kosztów art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło