III SA/Wa 409/18

Dnia 20 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. postanawia odrzucić skargę J. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") w dniu 11 stycznia 2018 r. (data prezentaty organu, k. 3 akt sądowych) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012r. Zarządzeniem z dnia 12 lutego 2018 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: 1. własnoręczne podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi; 2. złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi; 3. podanie wartości przedmiotu sporu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. kurator spółki Z. B. przedłożył własnoręcznie podpisany egzemplarz skargi, podał wartość przedmiotu sporu, a także załączył dokumenty, z których w jego przekonaniu wynika umocowanie do reprezentowania strony skarżącej: uwierzytelniony odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt Wa XIII NsRejKRS 74796/16/354 oraz odpis KRS Spółki aktualny na dzień 19 kwietnia 2018 r. W powyższym piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. wskazano, że dla Spółki został ustanowiony kurator w celu działania w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. nr [...]. Kurator przywołał art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i stwierdził, że zakończenie postępowania kontrolnego nie spowodowało wygaśnięcia jego umocowania, ponieważ od tej decyzji przysługiwało odwołanie, podobnie jak od decyzji przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2018 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia braków osobowych w organie reprezentującym skarżącą spółkę (zarządzie) przez powołanie nowego składu osobowego zarządu skarżącej spółki zgodnie z umową tej spółki (którą należy dołączyć wraz z wykazaniem sanowania braków w organie skarżącej spółki) – w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania – ewentualnie do rozszerzenia umocowania kuratora do reprezentowania skarżącej spółki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a. Jednocześnie poinformowano, że zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie tezą kurator Spółki powołany w trybie art. 138 Ordynacji podatkowej na mocy art. 42 Kodeksu cywilnego nie jest upoważniony do reprezentacji spółki przed sądem administracyjnym. Ww. wezwanie zostało doręczone w dniu 30 lipca 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy, k. 37 akt sądowych). Do dnia wydania niniejszego postanowienia Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, sąd odrzuca skargę. Zgodnie zaś z art. 58 § 2 p.p.s.a, z powodu m.in. braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Z analizy powyższych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że strona będąca osobą prawną może dokonywać czynności w toku postępowania przed sądem administracyjnym, a więc korzystać z posiadanej zdolności procesowej, jedynie za pomocą swoich organów. Okoliczność, iż organ taki nie funkcjonuje, choćby z uwagi na braki w jego składzie, które uniemożliwiają reprezentację podmiotu, wyłącza zatem możliwość korzystania przez osobę prawną z posiadanej zdolności procesowej. Należy jednak podkreślić, że samo stwierdzenie wystąpienia takiego braku nie obliguje automatycznie sądu do odrzucenia skargi. Wcześniej bowiem, adekwatnie do art. 58 § 2 p.p.s.a., w razie stwierdzenia nieprawidłowości w składzie organu, które mają charakter usuwalny, sąd zobowiązuje stronę do usunięcia braków w tym zakresie w wyznaczonym terminie. W postanowieniu NSA z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 261/07 (opubl. w CBOSA) podkreślono, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy strona zostanie wcześniej wezwana do uzupełnienia takiego braku, przy czym wezwanie takie można wystosować wówczas, gdy brak w postaci zdolności sądowej daje się uzupełnić. Uwagi powyższe niewątpliwie odnoszą się również do zdolności procesowej strony skarżącej. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wprawdzie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 2, nakazuje zawiesić postępowanie, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, to jednak obowiązek taki dotyczy wyłącznie postępowań wszczętych skutecznie wniesioną skargą, a więc czyniącą zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a także spełniającą inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Do takich wymogów należy m.in. wykazanie przez stronę skarżącą, że na dzień wniesienia skargi posiadała organ uprawniający do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym. Braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują zatem odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd zauważa, że Skarżąca w chwili wniesienia skargi nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentowania. Z odpisu pełnego z KRS dostępnego na stronie internetowej www.ekrs.ms.gov.pl wynika, że w dniu 6 września 2013 r. wykreślono dane jedynej osoby wchodzącej w skład zarządu Spółki (wpis nr 4). Zaistniał zatem tego rodzaju brak w składzie organu spółki, który uniemożliwiał jej działania w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Braki osobowe w organie reprezentującym Skarżącą nie zostały uzupełnione pomimo wezwania Sądu. Ponadto wbrew twierdzeniom podniesionym w piśmie z dnia 24 kwietnia 2018r., należy uznać, że kurator Spółki, powołany w toku postępowania kontrolnego w trybie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.), nie był upoważniony do reprezentowania spółki przed sądem administracyjnym w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art. 138 § 3 O.p. jest jedynie podstawą prawną do wniesienia przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c. Kurator taki nie zostaje ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może zastępować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją. Zakres czynności, do których uprawniony jest taki kurator, obejmuje jedynie czynności niezbędne z punktu widzenia urzeczywistnienia celów, do osiągnięcia których mają zmierzać jego działania określone w art. 42 § 2 k.c. Podsumowując stwierdzić należy, że kurator, o którym mowa w art. 138 § 3 O.p. jest w istocie kuratorem z art. 42 k.c., zatem nie może reprezentować spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym, pomimo że zgodnie z art. 138d § 1 i 2 O.p. jest jej pełnomocnikiem ogólnym, upoważnionym do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych należących do właściwości organów podatkowych (zob. np. postanowienie WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/Gl 239/17). W świetle powyższych rozważań nie można zgodzić się z twierdzeniem, że postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt Wa XIII NsRejKRS 74796/16/354, upoważnia kuratora do wystąpienia ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. Z przedłożonego postanowienia Sądu Rejonowego (k. 20 akt sądowych) wyraźnie wynika, że kurator został powołany do reprezentowania spółki w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że mocą tego postanowienia jego reprezentacja rozciąga się na reprezentację spółki w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Rozszerzająca interpretacja umocowania jest niedopuszczalna. Reasumując, w niniejszej sprawie, w związku z odwołaniem jedynego członka zarządu jeszcze przed wniesieniem skargi do tut. Sądu i zaniechaniem podjęcia przewidzianych prawem działań mających na celu uzupełnienie składu organu, Skarżąca nie posiada zdolności do podejmowania skutecznych czynności w sprawie sądowoadministracyjnej. Brak ów nie został uzupełniony, a kurator, który wniósł skargę w imieniu Spółki, nie jest umocowany do reprezentowania Skarżącej. W tym stanie rzeczy skarga podlega odrzuceniu. Mając zatem powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.