III SA/Wa 412/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. wniosku S. J. i M. M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. (poprzednio: K. sp. z o.o.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. postanawia: odmówić dopuszczenia S. J. i M. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania S.J. i M. M. (dalej "Wnioskodawcy") pismem z 20 maja 2015 r. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w sprawie, jako byłych członków zarządu R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej K. sp. z o.o. z siedzibą w W. ), dalej "Skarżąca" w charakterze uczestników postępowania. Uzasadniając wniosek wskazali, że byli członkami zarządu Skarżącej od momentu jej powstania do odpowiednio: [...] września 2014 r. – M.M. i [...] listopada 2014 r. – S.J. , a więc w okresie gdy powstało zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r., określone zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją. Zdaniem Wnioskodawców ewentualne oddalenie skargi Skarżącej będzie miało zasadnicze znaczenie dla powstania ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Wnioskodawców na podstawie art. 293 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej "k.s.h.") wobec Skarżącej. Podnoszą, że może także skutkować powstaniem solidarnej odpowiedzialności za zaległość podatkową Skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.; dalej "o.p.). Wnioskodawcy podkreślają, że [...] kwietnia 2015 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Skarżącej podjęło uchwały o dochodzeniu od nich roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej poprzez nieprawidłowe rozliczenie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku VAT za okres 2008-2009 r., a zarząd Skarżącej wezwał Wnioskodawców do zapłaty kwoty stanowiącej równowartość ustalonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego. Jednocześnie Wnioskodawcy zaznaczyli, że we wniesionej do tut. Sadu skardze Skarżącą domaga się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wskazując zarazem, że jej działania (tj. ówczesnego zarządu w skład, którego wchodzili Wnioskodawcy) były zgodne z prawem. W ocenie Wnioskodawców rodzi to wątpliwości czy Skarżąca dołoży należytej staranności w zabezpieczeniu swoich interesów w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa zatem jest uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. W oparciu o § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczęła skarga Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. Kwestią wymagającą rozważenia była możliwość dopuszczenia do toczącego się postępowania S. J. i M.M. , a właściwie stwierdzenie, czy w sprawie Wnioskodawcy legitymują się interesem prawnym. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, iż o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Podkreśla się także, że interes prawny musi być "własny", co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008r., II OZ 280/08). Interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu. Pojęcia interesu prawnego zaczęto używać w doktrynie na określenie pewnej korzystnej sytuacji jednostki wobec państwa, nie dającej jej wprawdzie roszczenia o czynność określonej treści, ale silniejszej od interesu faktycznego, nie uprawniającego do żadnego żądania. Interesem prawnym można też nazwać prawo jednostki do określonego postępowania zmierzającego do wydania decyzji, umiejscowione między prawem podmiotowym a interesem faktycznym. Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50). Z kolei interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Precyzując pojęcie interesu faktycznego, wskazano w orzecznictwie, że jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, publ. w E. Smoktunowicz, Kodeks postępowania administracyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 109). Uczestnikiem postępowania na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może być zatem tylko taki podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, bo tylko wtedy wynik tego postępowania będzie dotyczyć jego interesu prawnego (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2005 r., I FZ 471/05). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków wnioskodawców i tym samym rozstrzygnięcie Sądu nie będzie miało wpływu na ich interes prawny. Wnioskodawcy, mając na uwadze art. 293 k.s.h. i art. 116 § 1, § 2 i § 4 O.p., wywodzą swój interes prawny z faktu sprawowania funkcji członków zarządu skarżącej Spółki w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie nakłada żadnego obowiązku na Wnioskodawców. Potencjalna możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na członków jej zarządu nie uzasadnia jeszcze wystąpienia interesu prawnego, po stronie Wnioskodawców (por. znane Wnioskodawcom postanowienie WSA w Warszawie z 20 lipca 2015 r., III SA/Wa 635/15; dostępne w CBOSA). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Wnioskodawcy posiadają jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny, który uprawniałby ich do uczestnictwa w postępowaniu przed Sądem. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.