III SA/Wa 415/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (spr) Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r z tytułu dochodów z kapitałów pieniężnych postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. P. (dalej jako strona lub skarżący), pismem z 7 kwietnia 2014 r, złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2014 r III SA/Wa 415/13. Następnie, pismem z 29 kwietnia 2014 r oraz w formularzu PPF z 28 kwietnia 2014 r, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformował o tym, że: - nie pracuje; - nie uzyskuje żadnego dochodu; - nie posiada żadnych oszczędności; - utrzymuje go syn; - nie posiada majątku. W wykonaniu wezwania Sądu z 8 maja 2014 r (m.in. o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych strony i syna, kalkulacji kosztów zycia, oznaczenia źródeł utrzymania, udokumentowanie wysokości pomocy uzyskiwanej od syna i in) skarżący wskazał, że posiada dług wobec urzędu skarbowego, jest na utrzymaniu syna, korzysta z mieszkania syna. Nadto wskazał, że jego syn nie wyraził zgody na przekazanie żadnych informacji o swojej sytuacji majątkowej, “ponieważ nie jest stroną w sprawie". Nadto strona poinformowała o następujacych okolicznościach: - w latach 2013-2014 nie osiągnęła żadnych dochodów; - nie posiada rachunku bankowego; - nie posiada statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku; - w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie miała żadnych źródeł utrzymania; - nie pozostaje we współnym gospodarstwie domowym z I. P. . Do pisma przewodniego strona załączyła oświadczenie syna o odmowie podania informacji o stanie majątkowym oraz o udostępnianiu ojcu nieodpłatnie lokalu mieszkalnego, wyrok z 29 października 2013 r o rozwiązaniu małżeństwa z I.P. i ustaleniu na jej rzecz alimentów w kwocie 4500 zł miesiecznie, pismo z urzędu skarbowego o kwotach zalegości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 - zwanej dalej: "P.p.s.a."), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak wskazano stronie w wydanych względem niej postanowieniach z 11 czerwca 2013 r, III SA/Wa 415/13 i z 1 października 2013 r, II FZ 705/13, jest zapewnienie realizacji prawa do sądu osobie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Skoro skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, to powinien spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkiem obowiązywania przywołanego przepisu jest to, że informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Zdaniem Sądu, przyznanie prawa pomocy jako odstępstwa od zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Sąd wskazuje, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi kasacyjnej w wysokości ok. 789 zł (zarządzenie z 11 kwietnia 2014 r) i w odniesieniu do tej kwoty należy badać sytuację finansową skarżącego i jego zdolność do uiszczenia tej kwoty. Kwota kosztów sądowych wymagalna jest, na obecnym etapie postępowania, w innej wysokości niż ta, w stosunku do uiszczenia której była już rozpoznawana zdolność płatnicza strony (postanowienia z 11 czerwca 2013 r, III SA/Wa 415/13 oraz postanowienie z 1 października 2013 r, II FZ 705/13, CBOSA). Sąd zauważa nadto, że mogły zmienić się w sprawie okoliczności, z których wnioskowano o sytuacji finansowej strony, w szczególności zwiększona została kwota alimentów, którą skarżący powinien uiszczać na rzecz żony (postanowienie z [...] października 2013 r [...] , załączone do akt spawy). Sąd uznał, że wymienione powyżej okoliczności zmieniają stan faktyczny sprawy i należy powtórnie zbadać sytuację majątkową strony, ponieważ ocena kondycji finansowej strony dokonana przez Sądy, w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny może już być niepełna i niewystarczająca o rozstrzygnięcia o wniosku o prawo pomocy. Zdaniem Sądu, pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a z 8 maja 2014 r, gdzie jednoznacznie wskazano na szereg dokumentów, do których dostarczenia zobowiązano wnioskodawcę, skarżący ograniczył się do nadesłania oświadczenia o nieuzyskiwaniu dochodów, niepobieraniu zasiłku z urzędu pracy oraz braku rachunku bankowego. Skarżący przekazał także oświadczenie syna, zgodnie z którym syn nie jest stroną postępowania, w związku z czym nie przedstawił zeznania podatkowego, ani zaświadczenia o dochodach. Wyjaśnił, że jego pomoc dla ojca dotyczy opłat za czynsz, media, zakupów żywności i lekarstw. Nie przedłożył jednak w tej sprawie żadnych rachunków, przekazów ani przelewów. Nadto skarżący przedłożył wyrok z [...] października 2013 r, [...] o rozwiązaniu małżeństwa J. P. i I. P. oraz zasądzeniu od J.P. alimentów w wysokości 4500 zł miesięcznie (w miejsce 2500 zł, które był zobowiązany płacić uprzednio). Zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawił jednak zupełnych informacji, z których możnaby wnioskować o jego rzeczywistej kondycji życiowej. Ten rodzaj uchylenia się od współpracy z Sądem nie powinno pozostać bez konsekwencji, ponieważ z art. 255 P.p.s.a. wynika, że tryb wezwania do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości. Niewykonanie wezwania powoduje to, że materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, iż wniosku nie można uwzględnić (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2009 r., I FZ 385/09, CBOSA). Sąd zauważa, że prawo pomocy strony było już w jego sprawie raz rozpatrywane przez Sądy (także przez Naczelny Sąd Administracyjny), który, w zbliżonej sytuacji faktycznej i przy zbliżonych deklaracjach syna strony, stwierdził, że "Sąd miał prawo wezwać skarżącego do przestawienia sytuacji majątkowej członka jego rodziny, na którym ciąży względem wnioskodawcy obowiązek alimentacyjny. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej, w zakres którego wchodzi sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy, ujmowana w jej całokształcie", (postanowienie wydane w stosunku do strony z 1 października 2013 r, II Fz 705/13, załączone o akt sprawy lub dostępne w CBOSA). Tym samym, mając tą uwagę na względzie, należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za nieusprawiedliwione niewykonanie wezwania należało uznać niezłożenie zeznań podatkowych syna, zaświadczeń o wysokości dochodów, nie udokumentowanie wysokości pomocy uzyskiwanej od syna. Ubocznie przy tym należy zauważyć, ze skarżący nie przedłożył nawet kalkulacji kosztów życia, co był w stanie wykonać, niezależnie już od kwestii nieprzedłużenia informacji o sytuacji finansowej syna. W ocenie Sądu, chociaż skarżący nie wymienił w rubryce wniosku PPF "Stan rodzinny" swojego syna, to wobec okoliczności, że to właśnie na jego utrzymaniu skarżący pozostaje, przyjąć należy, że jest on osobą, z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z tym, co wskazał już stronie Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym postanowieniu z 1 października 2013 r, II Fz 705/13, bez dokumentów obrazujących sytuację majątkową syna skarżącego, która, z uwagi na istniejący z mocy przepisów prawa cywilnego obowiązek alimentacyjny, wpływa na sytuację majątkową i możliwości płatnicze wnioskodawcy, nie było możliwe ustalenie, w sposób wyczerpujący, stanu faktycznego. Należy przy tym zauważyć fakt, że inny Sąd (tj. sąd powszechny) uznał zdolnosc skarżącego do ponoszenia alimentów w kwocie 4500 zł miesięcznie, czego dowodem jest załączony przez stronę wyrok z 29 października 2013 r. Sąd badający wniosek o prawo pomocy zauważa, że jeżeli skarżący wnioskowanych informacji nie przedstawił, to należy uznać, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiało Sądowi przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej strony i korzystne orzeczenie o prawie pomocy. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji