III SA/Wa 4161/17
WyrokWSA w Warszawie2018-10-11
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Agnieszka Baran, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, oparty na przesłance braku udziału strony w postępowaniu z powodu stanu zdrowia, został złożony w ustawowym terminie, jeśli ostateczna decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony przed ustanowieniem kuratora dla strony ubezwłasnowolnionej częściowo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o wznowienie postępowania nie został złożony w terminie, ponieważ ostateczna decyzja podatkowa została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony przed ustanowieniem kuratora. Ubezwłasnowolnienie częściowe i ustanowienie kuratora nastąpiły po terminie na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, a wcześniejsze pełnomocnictwo procesowe zabezpieczało interesy strony. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Strona wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, twierdząc, że z powodu stanu zdrowia nie mogła brać udziału w postępowaniu. Ostateczna decyzja podatkowa została doręczona pełnomocnikowi strony w 2012 r. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony w 2017 r., po tym jak ustanowiono kuratora dla strony ubezwłasnowolnionej częściowo. Organy podatkowe odmówiły wznowienia postępowania, uznając wniosek za złożony po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Agnieszka Dominiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi M.K. reprezentowanego przez kuratora K. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oddala skargę.
Postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 20 maja 2010 r. wszczęte zostało postępowanie kontrolne wobec M. K. ("Skarżący", "Strona") w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. oraz kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r.
Po przeprowadzeniu postępowania, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. ustalił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 5.329.162,00 zł.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie z dnia 17 sierpnia 2011 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 28 maja 2012 r. Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r. skargę oddalił, uznając ją za niezasadną.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 310/15 oddalił skargę kasacyjną Skarżącego.
Pismem z dnia 24 maja 2017 r. J. C. reprezentujący Skarżącego, złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. i uchylenie dotychczasowej decyzji ostatecznej w całości.
Jako podstawę wznowienia pełnomocnik Strony wskazał art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. 1997 Nr 137 poz. 926 ze zm, dalej: Ordynacja podatkowa) twierdząc, że Strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, bowiem stan zdrowia M. K. sprawił, że nie miał on możliwości samodzielnego występowania przed organami podatkowymi i organami kontroli skarbowej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wskazana we wniosku z dnia 24 maja 2017 r. okoliczność przewidziana w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej może być podstawą do wznowienia postępowania wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony o wznowienie postępowania zostanie wniesiony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji (art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej), chyba że uchybiony termin zostanie przywrócony na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej.
Stwierdzono ponadto, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została doręczona w dniu 7 maja 2012 r. M. K. - pełnomocnikowi Strony. Weszła zatem do obrotu prawnego i stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, a to oznacza, iż Strona w tym dniu powzięła wiadomość o wydaniu decyzji.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. pełnomocnik Strony odwołał się od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. jako organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wznowieniu postępowania w sprawie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Stwierdzono, że brak było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej) wobec braku stwierdzenia przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uznał, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione zostały wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadziłoby do wydania postanowienia o wznowieniu, o którym mowa w art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej.
Powodem wydania decyzji odmownej było niedochowanie przez Stronę miesięcznego terminu na złożenie wniosku opartego na przesłance zawartej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, została doręczona w dniu 7 maja 2012 r. pełnomocnikowi Strony M. K.. Z tego powodu stwierdzić należy, iż Strona powzięła wiadomość o wydaniu w/w decyzji w dniu jej doręczenia. Za nieuzasadniony należy zatem uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Organ wskazał ponadto, że postanowienie Sądu Okręgowego w W. sygn. akt [...] o częściowym ubezwłasnowolnieniu Strony zostało wydane w dniu [...] września 2013 r. Natomiast postanowienie i ustanowienie kuratora nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia 25 czerwca 2014 r. Ww postanowienia sądowe zostały zatem wydane już po doręczeniu decyzji ostatecznej pełnomocnikowi Strony. Wobec powyższego, brak jest podstaw do uznania, że w dniu doręczenia decyzji choroba psychiczna Strony uniemożliwiała powzięcie wiadomości o jej wydaniu. Podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące choroby oraz leczenia w poradni zdrowia psychicznego i w szpitalu psychiatrycznym, w ocenie organu odwoławczego nie uzasadniają przyjęcia, że Strona nie posiadała zdolności do czynności prawnych albo, że jego zdolność do czynności prawnych była ograniczona w dniu doręczenia decyzji.
Otrzymanie w dniu 26 kwietnia 2017 r. przez kuratora Strony, K. G. odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2017r. sygn. akt II FSK 310/15 wraz z uzasadnieniem i złożenie pismem z dnia 24 maja 2017 r. przez pełnomocnika Strony wniosku o wznowienie postępowania nie może mieć wpływu na uznanie, iż decyzja ostateczna została doręczona Stronie w dniu 7 maja 2012 r. i ww. wniosek został wniesiony po terminie.
Wobec powyższego za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie.
Odpowiadając na zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, również uznano je za bezzasadne.
Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. została zaskarżona przez Stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z powodu licznych naruszeń przepisów postępowania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych prawem.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania podatkowego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:
a) 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż strona powzięła wiadomość o decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2012 roku z powodu doręczenia jej pełnomocnikowi strony i tym samym został przekroczony termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy z uwagi na konieczność ustanowienia kuratora dla M. K. termin ten powinien być liczony dopiero od zapoznania się kuratora z przedmiotową decyzją co oznacza, iż termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został zachowany;
b) art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wznowienia postępowania w sprawie, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły pozytywne przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie;
c) art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania i wydanie decyzji odmownej w tej sprawie, podczas gdy organ winien był wydać postanowienie o wznowieniu postępowania z uwagi na wykazanie przez stronę, iż w sprawie występuje przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej;
d) art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do prawidłowości działania organu I i II instancji oraz błędne zastosowanie przepisów;
e) art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego;
f) art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo wydania jej z naruszeniem licznych przepisów prawa wskazanych w odwołaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkuje pozostawieniem w obrocie decyzji obarczonej oczywistymi wadami.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stan M. K. w czasie prowadzonego postępowania, a następnie na etapie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. był wyraźnie ciężki. Nie był on w stanie podejmować żadnych decyzji procesowych ani konsultować z pełnomocnikiem dalszego przebiegu sprawy oraz podejmowanych czynności. Z dokumentacji medycznej, która została złożona do akt postępowania podatkowego, wynika że problemy zdrowotne M. K. miały miejsce już w 2006 r. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło nierzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania w podatku dochodowym za 2007 r. Organy miały wiedzę, iż Skarżący już wtedy poważnie chorował, a mimo to doprowadziły postępowanie do końca, wydając decyzję ostateczną. Powyższe w ocenie Strony oznacza, iż nie miała ona możliwości samodzielnego występowania przed organami podatkowymi i organami kontroli skarbowej w dotychczasowych postępowaniach. Uprzednie ustanowienie pełnomocnika w sprawie nie sanuje braku zdolności sądowej strony. Nie ma też wpływu na możliwość osobistego uczestniczenia w czynnościach, w tym prawa do obrony swoich interesów.
Strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie M. K. ewidentnie nie mógł brać udziału w postępowaniu i tylko kurator mógł skutecznie reprezentować go w tym zakresie. Dopiero on mógł podejmować szereg czynności materialnoprawnych w imieniu podatnika, w tym takich których nie może dokonywać pełnomocnik.
Zwrócono również uwagę na fakt, iż M. K. został ubezwłasnowolniony częściowo postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] września 2013. Z tego powodu Sąd Rejonowy W. postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 roku ustanowił dla M. K. kuratelę.
W ocenie Strony dopiero otrzymanie przez kuratora K. G. w dniu 26 kwietnia 2017 roku odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2017 roku sygn. akt II FSK310/15 wraz z uzasadnieniem pozwoliło stronie skutecznie zapoznać się z decyzją i podjąć stosowne kroki w celu wznowienia postępowania w dniu 24 maja 2017 roku przez pełnomocnika strony. Zatem brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu między stronami sprowadza się do kwestii czy wniosek Strony o wznowienie postępowania został wniesiony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r., a zatem czy została spełniona przesłanka formalna, o której mowa w art. 241 §2 pkt 1) Ordynacji podatkowej.
Jednocześnie w sprawie bezspornym jest, że ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., o której wyżej, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została doręczona w dniu 7 maja 2012r. M.K. - pełnomocnikowi Strony, a zatem weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Pełnomocnik Skarżącego podkreśla, że nie można jednak uznać, iż Strona powzięła wiadomość o wydaniu przedmiotowej decyzji z dnia[...] kwietnia 2012r. ówczesnemu pełnomocnikowi procesowemu Skarżącego, tj. w dniu 7 maja 2012r., gdyż w tym dniu Skarżący nie miał pełnej zdolności procesowej, a nie działał w jego imieniu jeszcze przedstawiciel ustawowy w osobie kuratora. Brak zdolności procesowej Strony, potwierdzony został zaś postanowieniem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny o ubezwłasnowolnieniu częściowym Skarżącego i oznaczał konieczność ustanowienia przedstawiciela ustawowego dla Strony. Ustanowienie zaś i udział pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną DIS w W. z dnia [...] kwietnia 2012r. takiej zdolności nie podnosi, gdyż pełnomocnik taki jest umocowany jedynie do czynności procesowych podejmowanych w toku postępowania.
W ocenie Sądu, stanowisko to uznać należy za chybione.
Odnosząc się do wzmiankowanej okoliczności ubezwłasnowolnienia Skarżącego, Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że postanowienie Sądu Okręgowego w W. o sygn. akt [...], o częściowym ubezwłasnowolnieniu Skarżącego, zostało wydane w dniu [...] września 2013r.
Z kolei postanowienie i ustanowienie kuratora nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] czerwca 2014r. w sprawie o sygn. akt [...].
W/w postanowienia sądowe zostały zatem wydane już po doręczeniu decyzji ostatecznej (w dniu 7 maja 2012r.) pełnomocnikowi Strony.
Wobec powyższego, brak jest podstaw do uznania, że w dniu doręczenia decyzji choroba psychiczna Strony (Skarżącego) uniemożliwiała powzięcie wiadomości o jej wydaniu.
Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że Zgodnie z art. 135 Ordynacji podatkowej, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej. W świetle zaś art. 12 k.c. zdolności do czynności prawnych nie mają osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.
Podnoszone okoliczności dotyczące choroby oraz leczenia w poradni zdrowia psychicznego i w szpitalu psychiatrycznym nie uzasadniają zatem przyjęcia, że Strona nie posiadała we wzmiankowanym okresie zdolności do czynności prawnych albo, że jej zdolność do czynności prawnych była ograniczona w dniu doręczenia decyzji.
Choroba psychiczna i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają więc przyjęcia braku zdolności Strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), ponieważ nie unicestwiają zdolności do czynności prawnych (art. 12 i art. 13 Kodeksu cywilnego).
Jak już zaznaczono na wstępie, bezspornym w sprawie jest również, że Strona reprezentowana była w toku postępowania przez profesjonalnych pełnomocników, których prawidłowo ustanowiła. Pełnomocnictwo ogólne do działania w imieniu Strony i na jej rzecz zostało udzielne adwokatowi M. K. w dniu 22 października 2011r.
Tymczasem pozbawienie lub ograniczenie zdolności do czynności prawnych następuje dopiero na skutek orzeczenia o całkowitym lub częściowym ubezwłasnowolnieniu osoby pełnoletniej. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por. Dla przykładu: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1999 r. sygn. akt II UKN 131/99; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2004 r. sygn. akt III CK 38/04).
Prowadzi to do wniosku, że otrzymanie w dniu 26 kwietnia 2017r. przez kuratora Strony, K. G. odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2017r. sygn. akt II FSK 310/15 wraz z uzasadnieniem i złożenie pismem z dnia 24 maja 2017r. przez pełnomocnika Strony wniosku o wznowienie postępowania nie może mieć wpływu na uznanie, że decyzja ostateczna nie została skutecznie doręczona Skarżącemu w dniu 7 maja 2012r. poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
W świetle przedstawionego stanu faktycznego za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie, gdyż brak było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.) wobec braku stwierdzenia przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją jest trybem nadzwyczajnym, zaś granice badania dopuszczalności wznowienia postępowania wyznacza treść art. 240 § 1 O.p. oraz art. 241 § 2 tej ustawy, wprowadzający ograniczony termin dopuszczalności skutecznego żądania przez stronę wszczęcia postępowania na podstawie przyczyny wskazanej w art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 8 ustawy.
Ustalenie przestanek wznowienia postępowania może nastąpić dopiero w drugim etapie postępowania w sprawie wznowienia, po wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia, tj. w postępowaniu rozpoznawczym.
Żądanie wznowienia postępowania przez stronę wszczyna, z chwilą jego doręczenia organowi podatkowemu (art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej), postępowanie wstępne, tzw. wznowieniowe. W toku tego postępowania organ podatkowy ogranicza się do badania dopuszczalności wznowienia, tzn. czy:
żądanie pochodzi od strony lub od organizacji społecznej, która uczestniczyła w postępowaniu zwyczajnym na prawach strony (art. 133a § 1-3 w/w ustawy),
strona ma zdolność do czynności prawnych,
żądanie dotyczy postępowania zakończonego decyzją lub postanowieniem,
kwestionowana decyzja lub postanowienie mają charakter ostateczny,
w żądaniu wskazano podstawę wznowienia,
oraz
czy w przypadku żądania na podstawie pkt 4 i 8 § 1 art. 240 O.p. zachowano miesięczny termin.
Niespełnienie choćby jednej z w/w wymienionych przesłanek uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej).
Ponieważ w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie w/w przesłanki, gdyż – jak wskazano wcześniej – Strona nie dochowała miesięcznego terminu na złożenie wniosku opartego na przesłance zawartej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., organy prawidłowo uznały, że wniosek Strony z dnia 24 maja 2017r. nie został wniesiony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji DIS w W. z dnia [...] kwietnia 20102r. w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. Jak już wyjaśniono wcześniej, okoliczności tej nie może zmienić akcentowane w skardze otrzymanie w dniu 26 kwietnia 2017r. przez Kuratora Strony (Skarżącego) – K. G., odpisu wyroku NSA z dnia 3 marca 2017r. w sprawie o sygn. akt II FSK 310/15 wraz z uzasadnieniem i złożenie pismem z dnia 24 maja 2017r. przez pełnomocnika Strony (Skarżącego) wniosku o wznowienie postępowania.
W tym miejscu Sąd w składzie orzekającym dodatkowo zauważa, że wspomnianym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięto, że "na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 1 w zw. z art. 135 O.p.", których naruszenia autor skargi kasacyjnej dopatrywał się w zaniechaniu wystąpienia przez organ z wnioskiem o ustanowienie dla skarżącego kuratora w sytuacji, w której organ posiadał informację o stanie psychofizycznym podatnika wpływającym na zdolność do czynności prawnych, tj. braku świadomości i swobody w działaniu skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do prowadzenia jej bez czynnego udziału strony".
NSA podzielił w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji, że "pozbawienie, bądź ograniczenie zdolności do czynności prawnych, następuje dopiero w wyniku orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym lub częściowym" oraz, w szczególności, że "(...) z całą pewnością stwierdzić należy, że skarżący w toku całego postępowania podatkowego był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, który zabezpieczał interesy podatnika. Okoliczność, że pełnomocnik zastępował skarżącego pomimo jego choroby również świadczy o tym, że skarżący nie znajdował się w stanie wyłączającym stopień komunikacji niezbędny do prowadzenia sprawy". NSA podkreślił przy tym, że "Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący w toku postępowania kontrolnego i podatkowego był obecny, uczestnicząc w dokonywanych czynnościach samodzielnie lub przez kolejnych pełnomocników. Brak było zatem podstaw do ustanowienia kuratora w trybie art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje możliwość ustanowienia kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej. Żadna z przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie".
Co istotne, NSA uznał także, że "(...) Wobec faktu, że skarżący w toku całego postępowania podatkowego działał przez zawodowego pełnomocnika nie mógł zostać również uwzględniony zarzut naruszenia art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej" i tym samym "pozbawienia skarżącego prawa do brania czynnego udziału w czynnościach dowodowych", gdyż "o czynnościach dowodowych był powiadamiany zarówno skarżący jaki i działający w jego imieniu pełnomocnik, który zastępuje stronę w toku postępowania podatkowego zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej".
Powyższe wskazania są o tyle istotne również dla niniejszej sprawy, że nie tylko niweczą także tezę skargi, że Skarżący nie brał udziału w postępowaniu bez swej winy z uwagi na częściowe ubezwłasnowolnienie, ale – zgodnie z zasadą prawomocności materialnej wyrażoną w art. 170 p.p.s.a. - prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Tym samym na gruncie opisanych wyżej ustaleń faktycznych i prawnych organy nie mogłyby przyjąć, że doręczona w dniu 7 maja 20102r. pełnomocnikowi Skarżącego decyzja z dnia [...] kwietnia 2012r. nie była znana Stronie, a w konsekwencji, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia 24 maja 2017r. został złożony w terminie, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 122 oraz 187 § 1 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 120 i 121 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady legalizmu, o której mowa w art. 120 O.p., który stanowi, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, Sąd zauważa, że sama okoliczność, iż Strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie świadczy jeszcze o tym, że zostało ono podjęte z naruszeniem prawa. Analogicznie, nawet fakt niewłaściwej oceny stanu faktycznego nie oznacza, że organy działały sprzecznie z powołaną zasadą legalizmu.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że skoro zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, to brak jest podstaw do uznania, iż doszło w tym przypadku do naruszenia zasady legalizmu.
Bezpodstawny jest też, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 121 O.p. który stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Sąd wyjaśnia, że postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, w którym dopuszcza się wnioskowane dowody, traktuje się równo interes podatnika i Skarbu Państwa, nie zmienia się ocen tych interesów, a materialnoprawnych wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść podatnika .
Zasada zaufania wyrażona w tym przepisie nie może być jednak rozumiana jako konieczność wydawania decyzji sprzecznych z prawem. Zasada ta musi być bowiem stosowana w postępowaniu podatkowym z uwzględnieniem zasady legalizmu. Wyważenie tych dwóch zasad jest obowiązkiem organów podatkowych i warunkuje prowadzenie postępowania podatkowego zgodnie z prawem.
W ocenie Sądu, analiza sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji uprawnia do stwierdzenia, że organy prawidłowo prowadziły postępowanie podatkowe oraz nie naruszyły tych zasad.
Podobnie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia w przedmiotowej sprawie naruszenia zasady prawdy obiektywnej, która nakazuje organowi podatkowemu podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym oraz przepisu art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy można uznać za zupełny, gdyż zebrano i rozpatrzono wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, przeprowadzono określone wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość, z uwzględnieniem doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania.
Za nieuzasadniony należało też uznać zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 § 1 pkt 1 O.p., który to Skarżący upatruje w utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo wydania jej z naruszeniem licznych przepisów prawa wskazanych w odwołaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkuje pozostawieniem w obrocie decyzji obarczonej oczywistymi wadami.
Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zauważa, że utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. - wbrew twierdzeniu Strony - uznał zarzuty przedstawione w odwołaniu za nieuzasadnione i nie znalazł podstaw do stwierdzenia niezgodności w/w decyzji z przepisami prawa, tym samym więc nie uznał decyzji pierwszoinstancyjnej jako "obarczonej oczywistymi wadami" czy też za wydaną z naruszeniem przepisów prawa.
Reasumując dotychczasowe ustalenia i rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Ponadto Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa pozwalających na uwzględnienie skargi.
Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło