III SA/Wa 428/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. W. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2008r. oddala skargę Decyzją z [...] października 2013 r. Prezydent Miasta W. ("Prezydent Miasta") na kwotę 580 zł ustalił Skarżącym – B. W. i Z. W., wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. Jako przedmiot opodatkowania wskazał nieruchomość położoną w W. przy ul. N., oznaczoną jako dz. ew. nr [...] z obrębu 2-11-10. Podatek naliczono od następujących powierzchni: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m – 64,94 m², budynki mieszkalne o wysokości od 1,40-2,20 m – 64,94 m², pozostałe budynki – 40 m² i grunty pozostałe – 1.069 m². Ustalono, że 16 sierpnia 1983 r. (akt notarialny Rep. [...]) Z. i S. W. na zasadach wspólności ustawowej nabyli ½ część zabudowanej działki gruntu przy ul. N. (nr ewid. działki [...]) o pow. 1.069 m2, zaś 16 grudnia 1983 r. S. W. dokonał darowizny ww. części nieruchomości na rzecz żony Z. W. (akt notarialny Rep. [...]). Następnie 8 czerwca 1998 r. H. S. współwłaścicielka w udziale ½ tej nieruchomości darowała na rzecz siostry Z. W. udział wynoszący 34/100 części, a na rzecz siostrzenicy B. W. udział wynoszący 16/100 części we współwłasności ww. nieruchomości (akt notarialny Rep. A Nr [...]). Z wypisu z rejestru gruntów z 1 kwietnia 2008 r. wynika, że Skarżące są współwłaścicielkami po ½ części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 1.069 m2. Ciąży więc na nich obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W oświadczeniach podatkowych złożonych 20 lipca 1998 r. Skarżące podały, iż na działce posadowiony jest budynek mieszkalny o powierzchni 64,94 m2 (wykazały po 32,47 m2). Pomimo wielokrotnych wezwań, Skarżące nie złożyły aktualnej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Dlatego też Prezydent Miasta, powołując się na art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l.", oraz art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) – dalej: "p.g.k.", ustalił zobowiązanie podatkowe uwzględniając powyższe oświadczenia podatkowe oraz wypis z rejestru gruntów. W odwołaniu od tej decyzji Skarżące podniosły, iż organowi pierwszej instancji powinny być znane dokumenty dotyczące nabytej nieruchomości, a mianowicie dotycząca gruntu decyzja administracyjna z 1968 r., postanowienie Powiatowego Sądu w P. z 1969 r. oraz dotycząca budynku mieszkalnego decyzja administracyjna z 1972 r. Skarżące nie mają możliwości skorzystania z tych dokumentów. Dokumenty następne są niejednoznaczne i różnią się między sobą, Skarżące winny dokumenty wypełnić i podpisać, choć nie posiadają kompetencji oraz uprawnień geodezyjnych i architektonicznych. Późniejsze zaś decyzje dotyczące granic władania nieruchomością na gruncie, studni i zabudowaniach są nieważne z mocy prawa, jako że łamały przepisy prawa administracyjnego i cywilnego. Ich skutkiem były konflikty sąsiedzkie oraz sprawy administracyjne, cywilne i karne. W rezultacie, ze szkodą dla Skarżących, sprawa nie została załatwiona w terminie, a wydana decyzja jest błędna. Skarżące powołały się na akta spraw dotyczących podatku za lata 2004-2013. Podniosły, że urzędnicy zmuszają je do zaakceptowania zmian wprowadzonych przez nich niezgodnie z przepisami prawa, chcąc przelać odpowiedzialność karną na Skarżące. Zdaniem Skarżących, płacą podatek w nieprawidłowej wysokości, a nie uzyskały pomocy ze strony urzędników. Decyzją wydaną [...] grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO") decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Powołało się na art. 2 ust. 1 i 2 (przedmiot opodatkowania) oraz art. 6 ust. 3 i 6 (obowiązek podatkowy) u.p.o.l. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniu podatkowym, jest ewidencja gruntów i budynków. Organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia podstawy wymiaru podatku innej niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Dane te są wiążące dla organu podatkowego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Zgodnie z oświadczeniami złożonymi w aktach notarialnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, znajdował się na niej budynek mieszkalny, parterowy, podpiwniczony, wybudowany w 1963 r. o powierzchni użytkowej 72 m2 (powierzchnia zabudowy 90 m2), zawierający dwa lokale mieszkalne o powierzchni 26,90 m2 każdy z nich oraz sień, werandę i spiżarnię, wspólne dla obu lokali. W umowach pominięto powierzchnię piwnicy. W oświadczeniach podatkowych złożonych w okresie od 1991 r. do 1998 r. Skarżące podawały powierzchnię budynku mieszkalnego z piwnicami, ale bez klatki schodowej, tj. od 73,70 m2 do 64,08 m2. W oświadczeniach tych, składanych w następstwie kolejno zawieranych umów umowy sprzedaży i darowizny, Skarżące uwzględniały jedynie powierzchnię budynku i budynku, jaka odpowiadała ich udziałowi w nieruchomości. SKO przedstawiło sposób wyliczenia podatku, wskazując, iż organ pierwszej instancji przyjął powierzchnię budynku stanowiącą średnią arytmetyczną odpowiednio podanych przez obie Skarżące powierzchni użytkowej pomieszczeń o wysokości powyżej 2.20 m (64,94 m2) oraz 50% powierzchni użytkowej pomieszczeń o wysokości od 1,40 m do 2,20 m (32,47 m2). Analogicznie postąpiono w przypadku "pozostałych budynków", tj. garażu i komórki (40m2). Natomiast powierzchnię gruntu przyjęto na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. Z wypisów na 28 kwietnia 2005 r., 2 maja 2007 r. i na 1 kwietnia 2008 r. wynika, że Skarżące są współwłaścicielkami nieruchomości o powierzchni 0,1069 ha, stanowiącej tereny mieszkaniowe ("B"). Grunt ten podlega opodatkowaniu wg stawek właściwych dla gruntów pozostałych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że strona kwestionująca zgodność danych wynikających z ewidencji gruntów ze stanem faktycznym winna wystąpić o korektę danych zawartych w ewidencji gruntów w trybie określonym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. Jeżeli jej zastrzeżenia (niezgodności) zostaną uwzględnione, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, strona może wnieść o wzruszenie ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżące podniosły, iż organ podatkowy wykazał różnice powierzchni budynku mieszkalnego w oświadczeniach z 1991 r. i 1998 r. Dokumentem wiążącym dla Urzędu jest wypis z ewidencji gruntów i budynków, jednakże powołał on księgę wieczystą i wyeliminował wyrys z ewidencji gruntów. Dokumenty urzędowe stworzone zostały przez urzędników, a od Skarżących, które nie posiadają kwalifikacji i uprawnień, wymagają oni wykonania obliczeń oraz wystąpienia o korektę danych w ewidencji gruntów. Skarżące uważały, iż jest to obowiązek urzędników. Skarżące zarzuciły, że SKO w sposób wybiórczy pouczyło je ośrodkach zaskarżenia swojej decyzji, tj. jedynie o skardze do sądu administracyjnego. Obowiązkiem organu odwoławczego było skierowanie sprawy z urzędu do sądu cywilnego i prokuratury, która przygotuje materiał dowodowy w sprawie karnej, celem ustalenia winnego istniejącej sytuacji. Skarżące zapłaciły już podatek od nieruchomości za lata następne, co oznacza brak chronologii i rzetelności, tj. wiarygodności dokumentów, gdy sprawa dotyczy podatku za 2008 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznało za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. Przepis art. 3 ust. 1 u.p.o.l. stanowi, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości obciąża m.in. osoby fizyczne będące właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości gruntowych i budowlanych albo będące użytkownikami wieczystymi gruntów. Wydane w rozpoznanej sprawie decyzje organów podatkowych prawidłowo skierowane zostały do obu współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości, jako że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiące współwłasność, są odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy od takiej nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Jeżeli jednak wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości, od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku (art. 3 ust. 5 u.p.o.l.). Z akt sprawy, a w szczególności z aktów notarialnych dokumentujących czynności cywilnoprawne dotyczące przedmiotowej nieruchomości, nie wynika, aby w znajdującym się na tej nieruchomości budynku wyodrębniono własność lokali, aczkolwiek w budynku znajdowały się dwa lokale mieszkalne. Oznacza to, że organ podatkowy prawidłowo wskazał strony postępowania i prawidłowo nałożył obowiązek podatkowy na obie współwłaścicielki nieruchomości. Z punktu widzenia wymiaru podatku od nieruchomości bez znaczenia jest natomiast okoliczność, jakiej wielkości udziały Skarżące posiadają w nieruchomości. Obowiązek podatkowy w tym podatku ciąży bowiem solidarnie na obu Skarżących jako współwłaścicielkach nieruchomości, co oznacza, że każda z nich – niezależnie od wielkości posiadanego udziału – odpowiada za całą kwotę podatku należnego z tytułu tej nieruchomości. Z drugiej zaś strony zapłata podatku przez jedną ze Skarżących sprawia, że również druga z nich w zapłaconej części jest zwolniona z długu podatkowego. Na wysokość podatku nie ma także wpływu okoliczność, czy i w jakiej części każda ze Skarżących faktycznie korzysta z tej nieruchomości. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. grunty i budynki stanowią odrębne przedmioty opodatkowania. Skarżące kwestionują powierzchnię nieruchomości uwzględnioną przez organy podatkowe przy wyliczeniu podatku. Organ pierwszej instancji do opodatkowania przyjął powierzchnię gruntu zgodną z wypisem z rejestru gruntów, sporządzonym według stanu na 1 kwietnia 2008 r., w którym wskazano, iż powierzchnia nieruchomości Skarżących wynosi 1.069 m2. Jest to powierzchnia tożsama z powierzchnią nieruchomości podaną w akcie notarialnym z 8 czerwca 1998 r. (umowa darowizny), którego stronami były m.in. Skarżące. Taka sama łączna powierzchnia gruntu wynika też z oświadczeń podatkowych Skarżących, tj. B. W. z 29 lipca 1998 r. oraz Z. W. z 9 września 1998 r. Powierzchnia wskazana przez B. W. (534,5 m2) odpowiada bowiem ½ powierzchni nieruchomości wskazanej przez Z. W. (534,5 m2), która zaznaczyła także, iż powierzchnia nieruchomości wynosi 1.069 m2. Prawidłowo zatem organy podatkowe odczytały powyższe oświadczenia jako wskazujące łączną powierzchnię nieruchomości wynoszącą 1.069 m2. Ponownie podkreślić należy, iż powyższe działanie Prezydenta Miasta było prawidłowe. Twierdzenie Skarżących, iż powołał się on na księgę wieczystą z pominięciem wyrysu z ewidencji gruntów jest więc niezasadne. Numer księgi wieczystej podany został w wypisie z rejestru gruntów z 1 kwietnia 2008 r., a także w znajdujących się w aktach sprawy wypisach sporządzonych według stanu na inne dni. Numer księgi wieczystej stanowi jeden z elementów identyfikujących nieruchomość. Skarżące przyznają w skardze, że dane z ewidencji gruntów są wiążące dla organów podatkowych. Jak zasadnie wskazały organy podatkowe w swoich decyzjach, wynika to z treści art. 21 ust. 1 p.g.k. Przepis ten stanowi, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane powyższe znajdują odzwierciedlenie w wypisach z rejestru gruntów sporządzanych przez właściwe organy i na takich właśnie odpisach oparły się organy podatkowe w rozpoznanej sprawie. Skuteczność zakwestionowania zapisów ewidencji w innym toczącym się lub zakończonym postępowaniu administracyjnym będzie mogła być uwzględniona, jeżeli wynik zakończonego postępowania administracyjnego znajdzie wyraz w stosownych zmianach zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 r. sygn. akt II FSK 1399/11 (dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadne jest stanowisko SKO w tym zakresie. Prezydent Miasta – jako organ podatkowy – nie może dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków. Uczynić to może organ właściwy w sprawach tej ewidencji, tj. starosta, na podstawie zgłoszenia właścicieli nieruchomości lub decyzji właściwych organów, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 22 ust. 2 oraz art. 23 p.g.k.). Zmian w ewidencji gruntów i budynków dokonuje się na podstawie wpisów dokonanych w księdze wieczystej, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy. Dotyczy to i zmiany przebiegu granicy, co wymaga przedstawienia odpowiedniej dokumentacji (sporządzonej w odpowiednich postępowaniach rozgraniczeniowych, podziałowych, scaleniowych i wymiany, sądowych). Organ podatkowy nie wydaje natomiast żadnych decyzji określających dane wpisywane do ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2007 r. sygn. akt VIII SA/Wa 457/07; dostępny j.w.). Twierdzenie Skarżących, iż wystąpienie o korektę danych w ewidencji gruntów jest obowiązkiem urzędników nie jest zatem zasadne w stosunku do organów podatkowych. Skarżące podniosły również, iż nie posiadają kwalifikacji i uprawnień niezbędnych takiego wystąpienia, a także nie mają dostępu do dokumentów związanych z przedmiotową nieruchomością. W aktach sprawy znajduje się pismo Urzędu [...] W., stanowiące odpowiedź na pismo Skarżących z 21 września 2007 r., z którego wynika, że od lat istnieje spór między nimi i właścicielami sąsiedniej nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody i zostało umorzone, a sprawa z urzędu 4 października 2004 r. została przekazana sądowi. Sporu o granice nieruchomości dotyczyło też pismo Urzędu Gminy W. z 4 lutego 2002 r. Brak jest informacji o sposobie rozstrzygnięcia przekazanej sprawy przez sąd. Tym niemniej w aktach sprawy znajduje się również wypis z rejestru gruntów sporządzony 8 marca 2011 r., z którego wynika taka sama powierzchnia nieruchomości Skarżących, tj. 1.069 m2, co oznacza, że zmian w ewidencji gruntów i budynków nie dokonano. Organy podatkowe nie miały zatem podstaw, aby wyliczyć podatek od innej powierzchni. Ustalając podstawę opodatkowania w odniesieniu do budynków, tj. ich powierzchnię użytkową, Prezydent Miasta oparł się na ostatnich oświadczeniach podatkowych złożonych przez Skarżące, tj. na oświadczeniu B. W. z 29 lipca 1998 r. oraz na oświadczeniu Z. W. z 9 września 1998 r. Skarżące oświadczeń tych nie zmieniły. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 6 u.p.o.l., osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Skoro więc wskazane wyżej oświadczenia podatkowe Skarżących pozostały aktualne, mogły stanowić podstawę wymiaru podatku za 2008 r. Nie czyni wadliwą zaskarżonej decyzji wskazanie w niej przez SKO, że Skarżące podawały różną powierzchnię budynku, skoro tak właśnie było (oświadczenia Z. W. z 12 lutego 1991 r., w którym wskazała powierzchnię 73,7 m2 oraz z 17 maja 1995 r., w którym podała powierzchnię 32,9 m2 + 32,9 m2 = 65,8 m2). SKO wskazało, iż do wyliczenia podatku przyjęto średnie arytmetyczne powierzchni budynku, garażu i komórki, podanych przez Skarżące w oświadczeniach podatkowych z 1998 r., co daje powierzchnię o wysokości powyżej 2,20 m wynoszącą 64,94 m2 oraz taką samą powierzchnię o wysokości od 1,40 m do 2,20 m. Sąd zauważa, że dokładnie taki samym wynik (64,94 m2) daje zsumowanie powierzchni podanych przez Z. W. (32,90 m2) i B. W. (32,04 m2). Analogicznie, tożsamy wynik daje wyliczenie średniej arytmetycznej powierzchni garażu i komórki podanych przez Skarżące we wskazanych wyżej oświadczeniach podatkowych oraz zsumowanie tych powierzchni (po zaokrągleniu łącznie 40 m2). Nieprawidłowy był natomiast przyjęty przez organ pierwszej instancji sposób wyliczenia podatku. W oświadczeniach podatkowych Skarżące wykazały między innymi powierzchnię budynku o wysokości od 1,40 m do 2,20 m. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.o.l., powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50 %. Oznacza to, że stosownemu zmniejszeniu podlega powierzchnia użytkowa budynku stanowiąca wartość, do której stosuje się stawkę podatku przewidzianą w uchwale właściwej rady gminy. Tymczasem Prezydent Miasta do wyliczenia podatku przyjął całość powierzchni o wysokości od 1,40 m do 2,20 m, natomiast o połowę (tj. o 0,295 zł) pomniejszył zastosowaną właściwą stawkę podatku (tj. 0,59 zł) wynikającą z uchwały Nr XIX/632/2007 Rady m.st. Warszawy z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie Dzielnicy Ursus Miasta Stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 254), tj. (0,59 zł). Innymi słowy, zamiast zgodnie z powyższym przepisem, pomniejszyć powierzchnię użytkową – pomniejszył stawkę podatkową. Jednakże wyliczona w taki sposób kwota podatku jest prawidłowa. Z matematycznego bowiem punktu widzenia prawidłowy (przewidziany w art. 4 ust. 2 u.p.o.l.) oraz zastosowany przez organ pierwszej instancji wadliwy sposób wyliczenia podatku, prowadzą do ustalenia takiej samej kwoty podatku. W rezultacie wysokość należnego od Skarżących podatku od nieruchomości za 2008 r. ustalono wprawdzie błędnym sposobem, ale w prawidłowej kwocie. Sąd uznał zatem, że naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 u.p.o.l., jakiego dopuścił się Prezydent Miasta, nie miało wpływu na wynik sprawy, tj. ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego. W zaskarżonej decyzji SKO podało już prawidłowy sposób wyliczenia podatku. Nie jest zasadny zarzut Skarżących, iż SKO w sposób wybiórczy pouczyło je o środkach zaskarżenia swojej decyzji, tj. jedynie o skardze do sądu administracyjnego. Jest to pouczenie prawidłowe i kompletne, jako że skarga taka jest właśnie środkiem zaskarżenia decyzji organu odwoławczego (art. 210 § 2 Ordynacji podatkowej). Decyzja ta nie może być zaskarżona do sądu powszechnego. Okoliczność zaś, że SKO nie wystąpiło z urzędu do sądu cywilnego oraz do prokuratury nie może mieć żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W rozpoznanej sprawie, której przedmiotem jest wymiar podatku, Sąd nie mógł oceniać, czy istniały podstawy do skierowania takiego wystąpienia. Z punktu widzenia wymiaru podatku od nieruchomości bez znaczenia jest też okoliczność, że decyzje ustalające podatek od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe nie zapadały "chronologicznie", tj. że decyzje za lata późniejsze zostały wydane zanim podjęta została decyzja dotycząca podatku za 2008 r. Okresem rozliczeniowym w podatku od nieruchomości jest rok podatkowy i na każdy rok ustalane jest odrębne zobowiązanie podatkowe. Może zdarzyć się, że decyzja za dany rok podatkowy zostanie uchylona (np. przez sąd administracyjny) i ponowne ustalenie wysokości podatku za ten rok nastąpi później niż ustalenie zobowiązania za następny rok podatkowy. Sama w sobie sytuacja taka nie świadczy o wadliwości decyzji. Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w sposób, który uzasadniałby wyeliminowanie decyzji organów podatkowych z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).