III SA/Wa 435/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2006 r. postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca, R. Sp.j. wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wspólnicy Spółki wskazali, że Spółka ustanowiła pełnomocnika z wyboru i jest to jedyny koszt jaki jest w stanie ponieść. Zły stan majątkowy Spółki jest również wynikiem działania organów podatkowych. Skarżąca podniosła, że towar należący do niej został zajęty, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej i osiąganie dochodów. Zdaniem Skarżącej nieudzielanie jej prawa pomocy byłoby równoznaczne z pozbawieniem prawa do sądu. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł. Wyjaśniła również, że nie posiada środków trwałych, a za rok 2011 wykazała stratę w wysokości [...] zł. Wskazała, że na rachunkach bankowych nie posiada żadnych środków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie Skarżąca nadesłała wyciągi z rachunków bankowych w [...] bank, plik faktur za usługi księgowe m. in. za sporządzenie bilansu spółki, plik rachunków za media: telefon "T. SA przykładowo w kwotach – 57,22 zł, 70,38 zł, 70,16 zł, 60,45 zł, 73,58 zł; "O." 490,66 zł, 705,82 zł, 503,77 zł, 719,88 zł, 548,32 zł, 470,26 zł, 621,81 zł, 603,13 zł, 470,13; najem lokalu użytkowego 1.438 zł. Ponadto Skarżąca przedstawiła wyliczenie, z którego wynika, że posiada zobowiązania: za telefon komórkowy około 1.200 zł, usługi księgowe około 2.640 zł, TP S.A. – 70,83 zł, kredyt w rachunku bieżącym – 87.696 zł. Jako źródła finansowania Skarżąca wskazała wpłaty właścicieli. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada nieruchomości. Postanowieniem z 6 czerwca 2012 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła ponownie, że nie posiada żądnego majątku, wyprzedała należące do niej nieruchomości, aby pokryć najważniejsze zobowiązania, a towar należący do niej został zajęty przez organy skarbowe. W jej ocenie, spełnione w związku z tym zostały przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako: "p.p.s.a."). Nieuwzględnienie zaś wniosku Skarżącej będzie równoznaczne z pozbawieniem jej prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 powoływanej ustawy). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, iż Spółka nadesłała wyciągi z rachunków bankowych w [...] bank, plik faktur za usługi księgowe m. in. za sporządzenie bilansu spółki, plik rachunków za media, najem lokalu użytkowego, usługi księgowe, kredyt w rachunku bieżącym. Jako źródła finansowania Skarżąca wskazała wpłaty właścicieli. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada nieruchomości. Jak wynika zaś z rachunków bankowych, przedstawionych przez Spółkę na jej rachunek bankowy były dokonywane zarówno wpłaty jak i wypłaty. Przykładowo kwoty wpłat wynosiły 27.400 zł, 1.200 zł, 800 zł, 5.000 zł, 4.600 zł, 10.000 zł, 10.000 zł. Biorąc zatem pod uwagę powyższe dane stwierdzić należy, że Skarżąca uzyskuje dochody, stwarzające realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych, których wysokość, na obecnym etapie postępowania, wynosi 1.500 zł. Wprawdzie Skarżąca wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł, jednakże w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, dlatego Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Podnieść też należy, że Skarżąca nie może w sposób wybiórczy decydować, które wydatki są dla niej ważniejsze, i wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych co ułatwiłoby jej realizację zobowiązań publicznoprawnych. Dodatkowo wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09 podał, że nieuzasadnione byłoby przyjęcie, iż przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji, niż w innych postępowaniach. W rezultacie do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki. W niniejszej sprawie z nadesłanych dokumentów – jak już powyżej wskazano - wynika, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Badanie więc sytuacji majątkowej wspólników stało się drugorzędne tym bardziej, że Skarżąca jako źródła finansowania wskazała wpłaty właścicieli. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.