III SA/Wa 436/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2012 r. po rozpoznaniu wniosku A. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. i 2007 . p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. sp. z o.o., wnioskiem zawartym w formularzu PPPr z 2 marca 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Do formularza spółka załączyła udzielone dla I. R. pełnomocnictwo z 1 stycznia 2012 r., jednostronny rachunek zysków i strat. Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 7 marca 2012 r. o nadesłanie dokumentów finansowych z miesięcy poprzedzających zakończenie działalności gospodarczej oraz wykazane źródeł finansowania wskazała, że: a/ spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i od 2007 r. nie wystawiła faktury VAT; b/ posiada jeden rachunek bankowy z saldem "0"; c/ nie posiada należności i zobowiązań; d/ koszty bieżącej działalności pokrywane są ze środków Prezesa Zarządu; e/ nie posiada nieruchomości; f/ wspólnicy nie dofinansowywali spółki. Referendarz sądowy zauważa, że jedyny koszt wymagany obecnie w sprawie to koszt wpisu od skargi w wysokości – jak wynika z Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 lutego 2012 r. – 1424,- zł. Do tej kwoty referendarz sądowy powinien odnieść wysokość środków finansowych, którymi dysponuje strona, ponieważ ocena zdolność płatniczej strony zależy od zestawienia aktualnie posiadanych przez stronę środków z aktualnie wymaganymi należnościami. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W zakresie całkowitym można przyznać prawo pomocy, jeśli strona wykaże, ze nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zdaniem referendarza sądowego, pomimo skutecznie doręczonego wezwania strona nie uprawdopodobniła sytuacji finansowej, uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Referendarz sądowy zauważa, że strona przy piśmie z 22 marca 2012 r nie przekazała żadnych informacji (dokumentów), o które wnioskował referendarz sądowy. Wezwanie referendarza z 7 marca 2012 r. dotyczyło okresu ostatnich sześciu miesięcy prowadzenia działalności, a nie – jak błędnie przyjęła strona – wyłącznie bieżącego okresu. Zresztą nawet, gdyby ograniczyć wezwanie do bieżącego okresu, spółka także nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałaby jej sytuacja finansowa (wyciąg z rachunku bankowego). Spółka deklarując brak należności i zobowiązań, w tym, jak należy rozumieć – z decyzji będącej przedmiotem sporu – nie wykonała zarządzenia referendarza sądowego o dokładne wskazanie dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, podmiot, wysokość). Referendarz sądowy nie podziela wprawdzie poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11 w którym Sąd stwierdził, iż ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne wprowadził więcej rygorów, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych i uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Tym samym referendarz sądowy miarkuje pogląd NSA, zgodnie z którym stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednakże, zdaniem referendarza sądowego, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 u.p.p.s.a. co do zasady wyklucza przyznanie prawa pomocy (tak: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2011 r., II FZ 227/11) – zwłaszcza, jeżeli uniemożliwia dokonania oceny sytuacji majątkowej strony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.