III SA/Wa 455/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Krystyna Chustecka, asesor WSA Artur Kot (spr.), asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości Pismem z 26 lipca 2005 r. M.G. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z należnymi odsetkami za zwłokę. Uzasadniając wniosek zobowiązana powołała się na swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Oświadczyła, że po przebytej operacji oraz kuracji onkologicznej prowadzenie działalności gospodarczej umożliwia jej kontakt z ludźmi. Niestety, z działalności tej nie osiąga dochodów. Decyzją z [...] października 2005 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." - odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład wskazał, że zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, którą jednocześnie zatrudnia. Wymienił stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania. Zauważył, że zobowiązana osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych. Posiada prawo do nieruchomości gruntowych i lokalowych. Nie korzysta z pomocy społecznej. Po wszelkich potrąceniach, w tym związanych z prowadzoną do jej majątku egzekucją, pozostaje do dyspozycji skarżącej kwota 514,69 zł miesięcznie. Córka zobowiązanej osiąga dochody w wysokości 1.620 zł miesięcznie. W związku z powyższym, w ocenie Zakładu skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 28 u.s.u.s. oraz przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie zobowiązanej wynosi 1.173,77 zł miesięcznie, co oznacza, że posiada ona możliwości regulowania zadłużenia w dogodnej dla niej formie (przykładowo w ratach). Wskazał nadto na możliwość prowadzenia egzekucji do majątku nieruchomego zobowiązanej. Stosownie do pouczenia zawartego w powyższej decyzji, M.G. pismem z 26 października 2005 r. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - powoływanego dalej jako "Prezes Zakładu" - z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oświadczyła, że domaga się głównie umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne (podkreślenie Sądu). W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, że przedstawiona przez nią argumentacja uzasadnia umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponownie powołała się na swoją sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Podkreśliła nadto, że miesięcznie przeznacza 1.374 zł na spłatę kredytów. Wspólnie z mężem osiąga natomiast z tytułu świadczeń emerytalnych dochody w wysokości 1.520 zł. Potwierdziła, że zatrudniana przez nią córka otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.620 zł netto. Dodała, że córka zamierza przejąć od niej prowadzenie działalności gospodarczej i liczy się z koniecznością uregulowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - powoływanej dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 83 ust 4 u.s.u.s., decyzją z [...] grudnia 2005 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko zauważył, że nie "stwierdzono całkowitej nieściągalności, płatnik nie wykazał jednoznacznie, iż opłacenie należności pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, istnieje możliwość wdrożenia egzekucji z nieruchomości, istnieje możliwość spłaty zadłużenia w dogodnym dla strony układzie ratalnym, istnieje możliwość przerzucenia odpowiedzialności na osobę trzecią". Podkreślił nadto, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych dokumentów świadczących o jej sytuacji finansowej. Zauważył, że zarówno zobowiązana jak i członkowie jej rodziny korzystają z pomocy społecznej. Powołał się również na uznaniowość decyzji w sprawie umorzenia przedmiotowych należności i podkreślił, że orzekł w sprawie mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Pismem z 18 stycznia 2006 r. M.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu z [...] grudnia 2005 r. Zarzuciła jej naruszenie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz przekazanie sprawy do właściwego Zakładu celem ponownego rozpatrzenia sprawy. Ponadto wniosła o wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji dla niej korzystnej tj. umarzającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Oświadczyła, że Zakład nie wzywał jej do uiszczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie informował, że od czterech lat narasta jej zadłużenie. Jako przyczyny powstania zadłużenia wskazała przewlekłe choroby, które uniemożliwiały jej właściwe dopilnowanie jej spraw i spowodowały pogorszenie sytuacji majątkowej. Organowi odwoławczemu zarzuciła przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego. Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.s.a.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu. II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s." oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W myśl natomiast ust 3a cytowanego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części. III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach. Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95). Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Ma zatem obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego. IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tejże decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, organ drugiej instancji nie zwrócił uwagi na to, że zobowiązana zmieniła zakres swojego wniosku. Wyraźnie bowiem stwierdziła, że wnosi o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Prezes Zakładu nie dopatrzył się natomiast przesłanek umorzenia wszystkich zaległości wymienionych we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne oraz w decyzji Zakładu. Wadliwe ustalenie zakresu wniosku nie mogło prowadzić w rozpoznawanej sprawie do prawidłowego rozstrzygnięcia. Prezes Zakładu zarówno w sentencji decyzji jak i w jej uzasadnieniu odnosi się ogólnie do należności składkowych. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dał jednak temu wyrazu w uzasadnieniu swojej decyzji. V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes Zakładu) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać zmianę zakresu wniosku. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. VI. W ocenie Sądu, działanie Prezesa Zakładu dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim. Niewywiązanie się przez Prezesa Zakładu z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, jako organ pierwszej instancji, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. VII. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Możliwe przy tym wydaje się usunięcie wskazanych przez Sąd wad na etapie postępowania odwoławczego. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zakładu obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji i zarzutów podniesionych przez skarżącą, uwzględniając przy tym zmianę zakresu wniosku. Uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja skarżącej uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przedstawione przez skarżąca okoliczności mogą natomiast w ocenie Sądu spowodować umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, a także na podstawie art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.