III SA/Wa 462/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy - Skarżąca – M. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2011 r. nie pracuje. W 2012 r. przeszła operacje [...]. Od 2011 r. jest w trakcie rozwodu, który do chwili obecnej nie jest orzeczony. Pozostaje pod opieką [...], z uwagi na [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i nie ma przyznanych alimentów na siebie. Korzysta z pomocy bliskich. Sąd przyznał zabezpieczenie alimentacyjne na rzecz dzieci. Uzyskiwane z tego tytułu środki przeznaczane są na czynsz, media, potrzeby dzieci oraz częściowo – utrzymanie. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (uczennicą [...]) oraz synem (uczniem [...]). Do swojego majątku skarżąca zaliczyła dwa mieszkania w W. o pow. 70 m² i 66,8 m² (współwłasność z mężem, obciążone kredytem hipotecznym) oraz udział w mieszkaniu przy ul. (mieszkanie zajmuje mąż z rodziną, obciążone kredytem hipotecznym). Skarżąca oświadczyła, że kredyty na mieszkania nie są spłacane. Wskazała również, że wysokość alimentów, ściąganych przez komornika, wynosi ok. 4.000 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej -"P.p.s.a."), - wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe za 2012 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Wyjaśniła, że najbliższa rodzina pomaga jej poprzez zakup leków, żywności oraz ubrań. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania skarżąca obowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W związku z powyższym, oceniając jej możliwości płatnicze odnieść je należy właśnie do tych kwot. W ocenie referendarza sądowego, kwota wpisu sądowego ciążącego na skarżącej i osobach prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej rodziny. Zauważyć bowiem należy, że łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wynosi ok. 5.700 zł netto (a nie ok. 4.000 zł, jak wskazuje skarżąca), co wynika z analizy wpływów na rachunki bankowe. Prawdopodobnie skarżaca dysponuje też samochodem, co sugerują stałe wydatki na stacji [...], [...] oraz w myjni samochodowej. Referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że sytuacja finansowa skarżącej nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na brak zatrudnienia, problemy zdrowotne i rodzinne. Niemniej, aktualne dochody rodziny skarżącej pozwalają na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca musi mieć na uwadze, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. O odmowie przyznania prawa pomocy zadecydowała również okoliczność braku wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego. Skarżąca nie przedstawiła miesięcznego zestawienia dochodów i wydatków rodziny, co pozwalałoby precyzyjniej ocenić jej możliwości finansowe. Nie wskazała również wysokości miesięcznej pomocy uzyskiwanej od członków rodziny oraz nie nadesłała zeznania podatkowego za 2013 r. Ponadto, mimo zapewnień, co do nadesłania kolejnych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej, skarżąca do dnia dzisiejszego ich nie złożyła. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.