III SA/Wa 47/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od września do grudnia 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – L.S. i wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w ostatnim roku jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, z uwagi na konieczność zapłaty bardzo wysokiego podatku VAT wraz z odsetkami. Aby wypełnić ten obowiązek skarżący się zadłużył. Ponadto, z uwagi na złą tendencję rynkową, pogorszeniu uległa kondycja ekonomiczna jego firmy. Aktualnie, skarżący nie ma innych dodatkowych źródeł utrzymania. Dodatkowo, ponosi wydatki na kosztową rehabilitację kręgosłupa. Z oświadczeń skarżącego wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada oszczędności. Do swojego majątku zaliczył działkę pod zabudowę ok. 550 m² o wartości ok. 110.000 zł oraz samochód [...] z 2006 r. o wartości ok. 25.000 zł. Miesięczny dochód netto z działalności gospodarczej skarżący określi na kwotę 2.500 zł. Jako swoje miesięczne zobowiązania i wydatki wskazał: czynsz 500 zł, utrzymanie mieszkania – opłaty stałe 700 zł, koszty rehabilitacji 300 zł, spłatę rat pożyczki 1.000 zł. Pismem z 27 stycznia 2016 r. skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów oraz złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżący nadesłał: kopie poleceń przelewu dotyczących opłat za media, wyciąg z rachunku bankowego, deklaracje VAT-7, zestawienie przychodów i kosztów, zeznania PIT-28 i PIT-28/A za 2014 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 301 zł. Przy czym łącznie, tj. również w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 48/16 i III SA/Wa 49/16, skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisów w wysokości 1.090 zł. Odnosząc powyższe wartości do sytuacji materialnej skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z tego tytułu za 2014 r. uzyskał przychody w wysokości 288.848,41 zł, zgodnie z PIT-28. Z kolei z zestawienia przychodów i wydatków za 2015 r. wynika, że przychody (sprzedaż) za ten rok wyniosła 126.956,62 zł. Rzeczywiście, zgodzić się należy ze skarżącym, że przychody za 2015 r. są znacznie mniejsze (ponad dwukrotnie) od przychodów za 2014 r., nie zmienia to jednak faktu, że w 2015 r., średni miesięczny przychód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł ponad 10.000 zł. Tym samym nie wydaje się, aby podmiot prowadzący działalność gospodarczą, którego miesięczne obroty na rachunku bankowym oscylują pomiędzy 15 a 20 tyś zł (por. wyciągi z rachunku bankowego) nie był w stanie ponieść kosztów sądowych na poziomie ok. 1 tyś. zł. Należy bowiem pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych w sprawie. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.