III SA/Wa 483/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do października 2009 roku postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - D. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015r., a następnie w formularzu PPPr z dnia 3 lutego 2014 r, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na brak środków na zapłatę opat z uwagi na nieprowadzenie działalności od maja 2013 r. Nie uzyskuje też jakichkolwiek przychodów. Prowadzone jest względem niej postepowanie egzekucyjne, posiadanych nieruchomości nie może zbyć z tego powodu. Nadto wskazała, że nie sporządziła bilansu za ostatni rok, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka w piśmie z dnia 31 marca 2015 r. wskazała, że od maja 2013 r nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie składa też deklaracji podatkowej, nie prowadzi księgowości, nie sporządza sprawozdań finansowych. Opłaty związane z wynajmem adresu dla celów rejestracyjnych ponoszą członkowie zarządu. Obsługę prawną spółki prowadzi [...] sp. k., jednak Spółka nie uiszcza należności z tego tytułu. Kancelaria [...] przystąpiła do egzekucji prowadzonej względem Spółki. Spółka załączyła wyciąg z rachunku bankowego oraz wypis z księgi wieczystej. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, wobec niej toczy się szereg postępowań egzekucyjnych. Jedyny jej majątek stanowią nieruchomości, których zbycie jest jednak niemożliwe z uwagi na prowadzenie z nich egzekucji sądowych. Wyjaśniła, że nie jest w stanie uzyskać środków na pokrycie kosztów postępowania z bieżącej działalności, ponieważ od maja 2013 r. nie prowadzi takiej działalności. Ponownie wyjaśniła, że z uwagi na brak środków finansowych oraz nieprowadzenie działalności nie prowadzi księgowości i nie sporządziła sporządzań sprawozdań finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zaś jedynym wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 2000 zł. Kwota ta stanowi jedyny koszt na obecnym etapie postępowania. Wyjaśnić należy ponadto, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Sąd zauważa jednak, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. To wnioskodawca winien wykazać, że stan jego majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan swojego majątku. Skarżąca w niniejszej sprawie, nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej ograniczając się do dostarczenia salda rachunku bankowego, oraz wypisów z dwóch ksiąg wieczystych. W pozostałym zakresie stwierdziła, iż z uwagi na brak środków finansowych oraz nieprowadzenie działalności nie prowadzi księgowości i nie sporządziła sporządzań sprawozdań finansowych. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej spółki, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Negatywne skutki zaniedbań nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla braku wywiązania się z obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, koniecznych dla prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółki. Konsekwencją powyższego jest miedzy innymi to, że Spółka nie jest w stanie podać rzeczywistych wierzytelności, bowiem nie posiada takich danych. Istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.