III SA/Wa 49/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżący – J.T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z początkiem czerwca 2012 r. stracił pracę i do tej pory pozostaje bezrobotny. Od końca sierpnia - wtedy upłynął okres wypowiedzenia - nie osiąga żadnych dochodów. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z babcią i mamą. Do majątku osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe zaliczył mieszkanie o pow. 76 m² oraz samochód [...] z 2002 r. (własność mamy). Wskazał, że łączny dochód jego rodziny wynosi 3.150 zł (w tym: 2.102 zł emerytura babci i 1.048 zł emerytura mamy). Skarżący oświadczył ponadto, że posiada dwa kredyty: gotówkowy na ok. 8 tyś. zł i na samochód - ponad 50 tyś zł. Pismem z 1 lutego 2013 r. Skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej tj.: nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłku, udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych przez osoby prowadzące ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe np. odcinek renty, emerytury, zaświadczenie od pracodawcy o wysokości dochodów, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego za ostatnie trzy miesiące, wyjaśnienia źródeł finansowania kredytu gotówkowego w wysokości 8.000 zł oraz utrzymania i spłaty kredytu na samochód, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (przedstawienie zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków. W odpowiedzi Skarżący nadesłał zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej w okresie od 31 października do 6 listopada 2012 r., zaświadczenie z ZUS o wysokości świadczeń pobieranych przez mamę i babcię Wnioskodawcy, wyciąg z rachunku bankowego, umowę stażu bezpłatnego z 5 listopada 2012 r. oraz umowę o dzieło z 7 stycznia 2013 r. Wyjaśnił również, że obecny stan jego konta wynosi - 7.392,67 zł. Kredytu samochodowego i gotówkowego Skarżący nie spłaca, gdyż nie ma na ten cel środków. Prowadzi z bankami rozmowy w nadziei na zalezienie pracy. Skarżący przedstawił zestawienie wydatków jego trzyosobowej rodziny na łączną kwotę 2.936 zł (730 zł czynsz, 130 zł energia elektryczna, 35 zł gaz, 16 zł kredyt gotówkowy w [...] , 259 zł kredyt gotówkowy w [...] , 300 zł telefony komórkowe, 137 zł telefon stacjonarny/Internet/TV, 200 zł benzyna, 800 zł wyżywienie i środki czystości, 100 zł lekarstwa babci, 85 zł dwie pożyczki ratalne. Skarżący wyjaśnił również, że został zatrudniony na miesięczny okres próbny od 7 stycznia do 6 lutego 2013 r. i oczekuje na przedłużenie owej współpracy. Całość wynagrodzenia z zawartej umowy o dzieło Wnioskodawca zamierza przeznaczyć na spłatę części zadłużenia. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania Skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. (Łącznie w obu sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem - 200 zł). W związku z powyższym, oceniając możliwości płatnicze Wnioskodawcy odnieść je należy właśnie do tych kwot. W ocenie referendarza sądowego, kwota wpisów sądowych ciążących na Wnioskodawcy i osobach prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. Zauważyć bowiem należy, że łączny dochód trzyosobowej rodziny Skarżącego wynosi 3.000 zł. Dochód ten ma charakter stały. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że dochód ten wystarcza na zaspokojenie potrzeb związanych z utrzymaniem mieszkania, (w tym opłaty za telefony, TV i Internet w kwocie ponad 400 zł), wyżywienie, spłatę kredytów gotówkowych i pożyczek ratalnych na kwotę ok. 500 zł oraz innych niezbędnych wydatków. Referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na przejściowy brak zatrudnienia oraz ciążące na Skarżącym zobowiązania kredytowe. Niemniej jednak aktualnie Skarżący podjął zatrudnienie na miesięczny okres próbny, a być może umowa ta zostanie przedłużona. Dochód, który Skarżący uzyska z tego tytułu (jak wynika z zawartej umowy w wysokości 2.500 zł) oprócz spłaty części kredytu może zostać przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący musi mieć na uwadze, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców, chociażby z uwagi na fakt, że jego rodzina dysponuje dwoma samochodami (matki oraz Skarżącego - kredytowany na ponad 50.000 zł) oraz uzyskuje stałe dochody. Ponadto prawdopodobne jest, że Skarżący uzyska stałe zatrudnienie, a więc jego sytuacja diametralnie się poprawi. Odnośnie ustanowienia pełnomocnika w sprawie należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku działania przez profesjonalnego pełnomocnika, a każdy skarżący powinien liczyć się z ewentualną koniecznością poniesienia pewnych kosztów postępowania. Zgodnie z kolei art. 6 ust. 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny zobligowany jest do czuwania nad tym, aby stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W konsekwencji, brak jest podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 §1 pkt 1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.