III SA/Wa 493/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2009 r., nr [...] Skarżący – G. Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2010 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2009 r. orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe I. sp. z o.o. z/s w W. w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia do października 2006 r. w łącznej kwocie 19.083,79 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W skardze zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2009 r. Wskazał, że jest on uzasadniony jego ciężką sytuacją życiową oraz wysokością kwoty zobowiązań podatkowych ustalonych w zaskarżonych decyzjach (których łącznie – jak wynikało z treści skargi – było siedem). Skarżący wyjaśnił, że gdyby decyzje zostały poddane natychmiastowemu wykonaniu, pozostałby bez środków koniecznych na utrzymanie. W ocenie Skarżącego natychmiastowa egzekucja doprowadziłaby do skutków, które mogłyby okazać się nieodwracalne. Sytuacja majątkowa strony została wykazana w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 11 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwiema córkami, posiada mieszkanie o powierzchni 150 m², działkę rolną o powierzchni 1 hektara, obciążony zastawem skarbowym samochód marki [...] (rok produkcji 2002) i uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości około 6.000 zł, natomiast dochód żony wynosi około 3.500 zł. W ocenie referendarza sądowego Skarżący, nie udostępniając żądanych dodatkowo dokumentów, nie uprawdopodobnił okoliczności, z powodu których nie jest w stanie wygospodarować z sumy ok. 9.500 zł, którą dysponuje wraz z osobą pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, należnej kwoty wpisu od skargi. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 23 sierpnia 2011 r., w związku z wniesionym przez Skarżącego sprzeciwem od ww. postanowienia z 11 kwietnia 2011 r., uznał, że Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, iż jego sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, a także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (por. zdanie 3 art. 61 § 3 p.p.s.a.), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze przyjmowane w doktrynie i orzecznictwie rozumienie zwrotu normatywnego "w granicach tej samej sprawy", uznać należy, iż treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. będą również objęte akty wydane w pierwszej instancji (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat Andrzej, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2011, s. 230-231 oraz uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Z powołanego wyżej przepisu wynika także, że sąd może wstrzymać wykonanie ww. aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane przesłanki są zwrotami niedookreślonymi, klauzulami generalnymi odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Użyte przez ustawodawcę pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. W tym miejscu wskazać należy, że w art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, Lex Polonica nr 1241556). Badając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wielokrotnie (por. postanowienia z 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 71/04 i sygn. akt FZ 87/04 oraz z 18 maja 2004 r. sygn. akt FZ 65/04), że to na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Za należyte uzasadnienie wniosku nie można jednak uznać samego twierdzenia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 1 października 2010 r., I FSK 1312/08, z 11 lutego 2011 r., I FSK 667/10). Mimo, że nie wynika to bezpośrednio z treści art. 61 § 3 p.p.s.a., to na stronie postępowania spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w tym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczą szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I OZ 754/10). W ocenie Sądu Skarżący, powołując się na swoją ciężką sytuację życiową, nie wykazał, że prowadzenie egzekucji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Nie udowodnił, aby wykonanie decyzji skutkowało szkodą, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani że nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (tak jak ma to miejsce w wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdy zachodził niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu - por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r. w, GZ 138/04, niepubl.). W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał istnienia tych przesłanek. W świetle przedstawionej w sprawie sytuacji materialnej Skarżącego brak jest podstaw do uznania, wbrew twierdzeniom Strony, by prowadzone postępowanie egzekucyjne, skutkowało pozbawieniem Skarżącego bądź jego najbliższych środków do życia czy też innymi nieodwracalnymi skutkami. Pamiętać bowiem należy, że prowadząc egzekucję organy administracji mają obowiązek przestrzegania wielu zasad jak: zasada gospodarczego prowadzenia egzekucji, zasada poszanowania minimum egzystencji, zasada stosowania racjonalnych środków i in. Niewątpliwie egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci "uszczerbku finansowego", który, ponoszony przez Skarżącego przy regulowaniu zobowiązań podatkowych - nawet znacznych - nie jest jednak pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też z pojęciem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na marginesie wymaga również podkreślenia fakt, iż złożony przez Skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy, który miał świadczyć o jego złej kondycji majątkowej, został rozpoznany odmownie. Skoro zatem Skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to brak było podstaw do udzielenia stronie ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jej oczekiwaniami. Należy również wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącego o wydaniu aktu z naruszeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.