III SA/Wa 496/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania oraz zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres styczeń-luty 1998 r. postanawia 1. przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 3.000 zł (trzy tysiące złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1. Skarżący M. K. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem stałych dochodów. Skarżący nie posiada żadnego majątku. W 2007 r. uzyskał dochód w wysokości 6.000 zł brutto z tytułu umów zlecenia (tłumaczenie). 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo z 17 kwietnia 2008 r. (mylnie oznaczone datą 17 lutego 2008 r.), w którym wyjaśnił, że od 1998 r. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Pełnomocnik Skarżącego zaznaczył przy tym, że wniosek o wydanie zaświadczenia o wykreśleniu działalności z ewidencji został złożony i zostanie dostarczony niezwłocznie po jego otrzymaniu. Gospodarstwo domowe Skarżący prowadzi samodzielnie. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu – jest on własnością rodziców, a Skarżący zamieszkuje tam "grzecznościowo". Skarżący utrzymuje się z drobnych umów zlecenia i innych prac dorywczych (przede wszystkim tłumaczenia). Dochody uzyskane przez niego w latach 2006-2007 (łącznie 41.416 zł) zostały wydatkowane na bieżące utrzymanie. Aktualnie na bieżące świadczenia Skarżący wydaje kwotę ok. 1.000-1.500 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada również, ani też nie zbywał jakichkolwiek przedmiotów majątkowych o wartości powyżej 10.000 zł. Wpis należny w sprawie III SA/Wa 889/07 (2.000 zł) opłacono ze środków darowanych przez rodziców oraz z drobnych – posiadanych wówczas – oszczędności. Skarżący nie posiada żadnych wierzytelności, a wszelkie zobowiązania są przedmiotem postępowań administracyjnych. Skarżący nie ma wiedzy na temat prowadzonych postępowań egzekucyjnych, ani zastosowanych środków egzekucyjnych. Pełnomocnik oświadczył, że świadczy usługi wyłącznie za koszty jakie ewentualnie – w przypadku korzystnego orzeczenia - przyzna mu Sąd. Do chwili obecnej nie otrzymał jakiegokolwiek wynagrodzenia. Do pisma dołączył zeznania PIT-37 za lata 2006-2007, kopię wniosku o wydanie zaświadczenia o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności wraz z potwierdzeniem jego nadania w dniu 17 kwietnia 2008 r. 3. Postanowieniem z 21 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. 4. Od tego postanowienia pełnomocnik Skarżącego w ustawowym terminie złożył sprzeciw, w którym powtórzył zasadniczo przytoczoną wcześniej argumentację. Dodał, że Skarżący wielokrotnie podejmował próby uzyskania stałego zatrudnienia, jednakże bez rezultatu. Ponadto partycypuje on w kosztach utrzymania zajmowanego grzecznościowo lokalu w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Do sprzeciwu pełnomocnik dołączył zaświadczenie z 13 maja 2008 r. potwierdzające fakt zaprzestania w 1998 r. prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. Sądu), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia jest on zobowiązany na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 16.053 zł, a zatem w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należało wniosek Skarżącego rozpoznać. 7. Z oświadczeń Skarżącego wynika, iż utrzymuje się z drobnych umów zlecenia i innych prac dorywczych (przede wszystkim tłumaczenia). Wobec braku dokładnych w tym zakresie danych Sąd przyjął, że poziom uzyskiwanego przez niego dochodu kształtuje się na podobnym, jak w latach ubiegłych poziomie, co oznacza, że średni miesięczny dochód wynosi 1.725 zł. Wydatki na bieżące świadczenia oscylują w granicach 1.000-1.500 zł miesięcznie, w której to kwocie – jak należy mniemać – mieści się wydatek z tytułu partycypowania w kosztach utrzymania zajmowanego lokalu (500 zł). Porównując te wielkości ze wspomnianą wyżej kwotą należnego w sprawie wpisu od skargi Sąd doszedł do przekonania, że wpisu tego – w pełnej wysokości - Skarżący nie jest w stanie uiścić. Sąd uznał jednocześnie, że Skarżący mógł poczynić oszczędności, które wystarczą mu na opłacenie kwoty 3.000 zł. W kalkulacji tej Sąd uwzględnił wysokość dochodu i wydatków (odpowiednio 1.725 zł i 1.000-1.500 zł miesięcznie) oraz fakt, iż dochody uzyskane przez niego w latach 2006-2007 (łącznie 41.416 zł) zostały wydatkowane na bieżące utrzymanie, co oznacza, że oszczędności, o jakich mowa wyżej Skarżący mógł czynić najwcześniej od stycznia bieżącego roku (zwłaszcza, że powinien on był liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, gdyż właśnie w styczniu tego roku doręczono mu zaskarżoną decyzję). Dlatego też Sąd zwolnił Skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów wpisu ponad kwotę 3.000 zł. 8. Odnosząc się z kolei do twierdzeń Skarżącego o braku wiedzy na temat prowadzonych postępowań egzekucyjnych oraz zastosowanych środków egzekucyjnych Sąd zauważa, że brzmią one o tyle nieprzekonywująco, że dwie - spośród dziesięciu zawisłych dotychczas spraw dotyczyły właśnie postępowania egzekucyjnego (III SA/Wa 1489 i 1490/06). Przy tej okazji Sąd zwraca także uwagę na fakt dokonania w toku tegoż postępowania zajęcia rachunków bankowych Skarżącego, który to fakt pozostaje w sprzeczności z jego oświadczeniem o ich nieposiadaniu. Czym innym jest bowiem nieposiadanie rachunku bankowego, czym innym zaś niemożność swobodnego – wskutek zajęcia - dysponowania znajdującymi się nań środkami finansowymi. Wzmiankę o dokonanym w 2006 r. zajęciu rachunku bankowego znaleźć można także w sprawie III SA/Wa 889/07 (zob. uzasadnienie wyroku z 15 października 2007 r.). 9. Nie sposób także nie zauważyć, iż Skarżący nie uprawdopodobnił - chociażby pośrednio – tego, że "wielokrotnie podejmował próby uzyskania stałego zatrudnienia, jednakże bez rezultatu". Nie bez znaczenia jest również to, iż na fakt osiągania niewielkich dochodów z umów zleceń Skarżący powoływał się już w 2004 r. – wówczas to po raz pierwszy toczyło się postępowanie o przyznanie mu prawa pomocy (por. sprawy III SA 660/02; III SA 3212/03; III SA/Wa 664/04). Istnieją zatem podstawy by sądzić, że niepodejmowanie stałego zatrudnienia jest przejawem swego rodzaju taktyki, mającej na celu uniemożliwienie zajęcia w drodze egzekucji uzyskiwanych w ten sposób środków. Taką motywację zasugerował zresztą sam Skarżący, wskazując w sprawie III SA 660/02, iż wszelkie potencjalne środki, które by uzyskał podlegałyby natychmiastowemu zajęciu przez Urząd Skarbowy W. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.