III SA/Wa 499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. oddala skargę Decyzją z [...] września 2012 Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił wysokość zobowiązań Skarżącego – W. B. prowadzącego działalność gospodarczą po nazwą Fabryka Mebli "B. " z tytułu wpłat na Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące grudzień 2009 r., styczeń 2010 r., luty 2010 r., marzec 2010 r., kwiecień 2010 r., maj 2010 r., czerwiec 2010 r., lipiec 2010 r., sierpień 2010 r., sierpień 2010 r., wrzesień 2010 r., październik 2010 r., listopad 2010 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: - przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), dalej "k.p." poprzez uznanie, że wyodrębniony w strukturze organizacyjnej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "oddział" nie może zostać uznany za pracodawcę co doprowadziło do naruszenia przepisu: - art. 21 ust. 1 ustawy o ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.), dalej "r.z.s.z.n." przez uznanie, że skarżący spełnia warunki obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz, albowiem w ocenie Funduszu zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że podstawę prawną rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stanowią przepisy art. 233 § 1 pkt 1 i art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej "O.p.". może jednak postanowić, że oddział będzie odrębnym, samodzielnym pracodawcą. To znaczy, będzie mógł zatrudniać i zwalniać pracowników, jak też podejmować inne Przedsiębiorca czynności z zakresu prawa pracy. Do uzyskania statusu pracodawcy wystarczy więc, że jednostka organizacyjna zatrudni chociaż jednego pracownika i stanie się stroną stosunku pracy, uprawnioną do nabywania praw i zobowiązań z zakresu prawa pracy. Nie ma natomiast znaczenia forma prawna. Pracodawcą jest bowiem każda osoba prawna (spółka prawa handlowego, spółdzielnia, szkoła itd.), jednostka nieposiadająca osobowości prawnej i osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają pracowników. Jest nim także terenowa jednostka organizacyjna wchodząca w skład większego podmiotu (np. banku, instytucji państwowej, przedsiębiorstwa, zakładu, funduszu), występująca pod nazwą oddziału lub filii oraz posiadająca odrębność organizacyjną i finansową. Nie będzie natomiast pracodawcą jednostka organizacyjna przedsiębiorstwa, która jest samodzielna w sensie wykonywania określonych zadań, ale nie ma prawa do nawiązywania stosunków pracy we własnym imieniu. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie, w tym dokumentów przedstawionych przez stronę, organ odwoławczy stwierdził, iż Sklepu Meblowego nie można uznać za odrębnego pracodawcę. Wyjaśnił, iż M. B. został upoważniony przez właściciela Fabryki Mebli "B. do zawierania umów o pracę, nie jest więc samodzielny w nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę. Ponadto Sklep Meblowy nie posiada własnego regulaminu pracy. Zgodnie z art. 2 regulaminu pracy Fabryki Mebli "B. " "regulamin pracy jest aktem normatywnym ustalającym organizację i porządek pracy w Fabryce Mebli "B. " i jej Oddziałach". Zgodnie natomiast z art. 4 cytowanego regulaminu samodzielna komórka organizacyjna zwana Oddziałem podporządkowana jest bezpośrednio Właścicielowi. Przepis art. 5 regulaminu wskazuje, iż "przepisy regulaminu mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy oraz Oddziałach". Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dokumentacji zebranej w sprawie - w tym z list płatniczych - wynika brak wyodrębnionego funduszu płac Sklepu Meblowego. Listy płatnicze wskazują, że M. B. kierownik Sklepu Meblowego występował do księgowości Fabryki Mebli "B. " o wypłatę wynagrodzeń wskazanych pracowników, zaś właściciel Fabryki Mebli "B." akceptował wypłatę wynagrodzeń. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, iż sklep nie jest dostatecznie wyodrębniony organizacyjnie i ekonomicznie aby uznać go za pracodawcę w rozumieniu art. 3 k.p. Oznacza to, że w celu ustalenia poziomu zatrudnienia u pracodawcy Fabryka Mebli "B. " należało zsumować stan zatrudnienia w Sklepie Meblowym ze stanem zatrudnienia w Fabryce Mebli. Na podstawie danych przedstawionych przez stronę organ I instancji ustalił, w okresach wskazanych w przedmiotowej decyzji strona zatrudniała co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w związku z czym podlegała obowiązkowi wpłat na Funduszu określonemu w art. 21 r.z.s.z.n. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zarzucił podobnie jak w odwołaniu naruszenie przepisów prawa: 1. art. 3 k.p. pracy przez uznanie, że wyodrębniony w strukturze organizacyjnej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "oddział" nie może zostać uznany za pracodawcę, co doprowadziło do naruszenia przepisu: 2. art. 21 r.z.s.z.n. przez uznanie, że skarżący spełnia warunki obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz albowiem w ocenie Funduszu zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Zdaniem Skarżącego, trudno przyjąć za zasadną argumentację organu odwoławczego, że zawierająca w imieniu wyodrębnionego oddziału umowy o pracę osoba, działa na mocy udzielonego jej przez skarżącego pełnomocnictwa i co za tym idzie nie działa ona jako odrębny pracodawca, albowiem udzielenie pełnomocnictwa nie może pozbawiać cech samodzielności wyodrębnionego oddziału. Udzielenie pełnomocnictwa do działania w imieniu osoby fizycznej czy też osoby prawnej nie wyłącza podmiotowości i odrębności oddziału przedsiębiorstwa. Skarżący wyodrębnił w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oddział w postaci "Sklepu Meblowego", którego zarządzanie powierzył M.B. . Zarządca oddziału zawarł z kolei z pracownikami tego oddziału umowy o pracę, a zatem za pracodawcę winien zostać uznany oddział, a nie zakład główny. Tym samym zatrudnienie w zakładzie głównym oraz w prowadzonym oddziale w przeliczeniu na pełne etaty nie przekroczyło liczby 25. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) zwana dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawowym przepisem w ustawie o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, który ustanawia obowiązek dokonywania wpłat na PFRON jest art. 21 ust. 1. Przepis ten adresowany jest do wszystkich pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W przepisie tym określony został sposób obliczania należnych wpłat i wynika z niego, że podstawą do tych wyliczeń jest, generalnie rzecz ujmując, różnica pomiędzy wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, a rzeczywistym stanem zatrudnienia takich osób. Przepis ten statuuje zatem generalną zasadę, od której istnieją wyjątki określone, w dalszych ustępach tego artykułu oraz w art. 22. Regulacje zawarte w tych przepisach ustanawiają zwolnienia od obowiązku wpłat na PFRON, określonych kategorii podmiotów, względnie przewidują możliwość obniżenia tych wpłat (art. 22). W myśl powołanego art. 21 ust. 1 r.z.s.z.n , obowiązek wpłat na PFRON ciąży na pracodawcy. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie zawiera własnej definicji pracodawcy, tym samym stosuje się do niej art. 3 k.p. zgodnie z którym Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Generalnie rzecz ujmując, w świetle tego przepisu można wskazać na dwie grupy pracodawców. Są nimi: jednostki organizacyjne i osoby fizyczne. Do grona tych pierwszych należy zaliczyć: – wszelkie podmioty posiadające osobowość prawną (w szczególności spółki kapitałowe, przedsiębiorstwa państwowe, stowarzyszenia, fundacje), – wyodrębnione jednostki organizacyjne osób prawnych, a także – nieposiadające osobowości prawnej, samodzielne jednostki organizacyjne, niewchodzące w skład struktury osób prawnych (np. spółki osobowe oraz wyodrębnione jednostki organizacyjne tychże spółek), jeżeli tylko zatrudniają pracowników we własnym imieniu. Podkreślenia wymaga stwierdzenie, że każda z przedstawionych powyżej jednostek może zostać uznana za pracodawcę, pod warunkiem że zatrudnia pracowników we własnym imieniu. A zatem przymiotu pracodawcy, w przedstawionym rozumieniu, nie będzie posiadała osoba fizyczna czy też jednostka organizacyjna działająca na podstawie upoważnienia wydanego przez pracodawcę i zatrudniająca pracowników w jego imieniu. Ze zdolnością do zatrudniania pracowników wiąże się zarówno możliwość nawiązania, zmiany treści oraz rozwiązania stosunku pracy, jak i obowiązek realizowania zobowiązań wypływających z tego stosunku. Brzmienie przedmiotowego przepisu jest konsekwencją przyjęcia przez polskiego ustawodawcę, w ramach rodzimego prawa pracy, konstrukcji prawnej pracodawcy opartej na tzw. modelu zarządczym. Zgodnie z nim o statusie pracodawcy decyduje kryterium posiadania uprawnień do zarządzania daną jednostką organizacyjną w sferze przedmiotowo-podmiotowej. Chodzi tutaj o swoisty rodzaj "władztwa" odnoszącego się do składników majątkowych przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części i wynikające z tego faktu kompetencje o charakterze kierowniczym w stosunku do zatrudnionych w nim pracowników. Nie jest przy tym istotne, czy tak pojmowany pracodawca posiada osobowość prawną, czy też nie. Również bez znaczenia pozostaje fakt stosunków własnościowych odnoszących się do poszczególnych składników majątkowych, na podstawie których omawiana jednostka organizacyjna prowadzi swą działalność. Istotne jest natomiast to, aby pracodawca ten posiadał zdolność do zatrudniania pracowników we własnym imieniu. Przesłanki te nie zostały w rozpoznawanej spełnione. Z akt sprawy wynika, jak trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, iż M.B. został upoważniony przez właściciela Fabryki Mebli "B. " do zawierania umów o pracę, nie był więc samodzielny w nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę. Słusznie więc powołały się organy obu instancji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1977 r. I PZP 47/77/OSiPKA, w której Sąd stwierdził, iż "nie można uznać za pracodawcę jednostki organizacyjnej, której kierownik przyjmuje i zwalnia pracowników na podstawie upoważnienia udzielonego przez kierownictwo, przedsiębiorstwa, urzędu, spółki." Organ odwoławczy trafnie też wskazał, że z list płatniczych – wynika, iż fundusz płac Sklepu Meblowego nie został wyodrębniony. M/ B. kierownik Sklepu Meblowego występował do księgowości Fabryki Mebli "B. " o wypłatę wynagrodzeń wskazanych pracowników, zaś właściciel Fabryki Mebli "B. " akceptował wypłatę wynagrodzeń. W ocenie Sądu mając na uwadze pojęcie pracodawcy funkcjonujące na gruncie prawa polskiego, nie można podzielić stanowiska Strony, iż wodrębniony organizacyjnie oddział - sklep meblowy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, należało uznać za pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kp. Oznacza to, że w celu ustalenia poziomu zatrudnienia u pracodawcy Fabryka Mebli "B. " należało zsumować stan zatrudnienia w Sklepie Meblowym ze stanem zatrudnienia w Fabryce Mebli jak to uczyniły organy orzekające w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając zarzuty skargi za niezasadne na podstawie art.151 p.p.s.a. skarge oddalił.