III SA/Wa 502/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010, 2011 i 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca J. P. , na urzędowym formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na brak środków. Oświadczyła, że wynagrodzenie Skarżącej w całości przeznaczane jest na spłatę kredytu oraz zobowiązania wobec urzędu skarbowego. Mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a uzyskiwane środki finansowe nie zaspokajają wszystkich potrzeb rodziny. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w [...] r.). Posiada jedynie (współwłasność) samochody: [...] z 2007 r. i [...] z 2004 r. Z tytułu zatrudnienia Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł, z mąż Skarżącej z tytułu prowadzone działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...] zł. Do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła spłatę kredytu hipotecznego – 3.500 zł oraz koszty za media – 500 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: rachunki za wodę (88 zł) energię elektryczną (301,23 zł), Internet i pakiet [...] (207 zł). Oświadczyła, że na 10 kwietnia 2018 r. posiada zobowiązania wobec banku [...] w kwocie [...] zł. Nadesłała zeznania podatkowe PIT-36, z których wynika, że Skarżąca w 2016 r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł, a jej mąż [...] zł, a w 2017 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie [...] zł, a jej mąż dochód w kwocie [...] zł. Skarżąca nadesłała również wyciągi z rachunku bankowego męża oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione dokumenty wykluczają bowiem Skarżącą z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie około [...] zł. Skarżąca natomiast z tytułu zatrudnienia uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Ponadto z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek bankowy P.H.U. P. wpływają znaczne kwoty, przykładowo [...] lutego 2018 r. 4.329,60 zł, [...] lutego 2018 r. 11.143,80 zł, [...] marca 2018 r. 10.000 zł, [...] marca 2018 r. 5.276,70 zł, 16 marca 2018 r. 8.000 zł. Faktem jest, że Skarżąca i jej mąż ponoszą wysokie koszty utrzymania (spłata kredytów bankowych) jednakże koszty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wskazać również należy, że okoliczność ponoszenia wysokich kosztów sądowych nie może sama w sobie przesądzać o zwolnieniu od kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi 1.500 zł) Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.