III SA/Wa 51/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - Skarżąca Z. T. wniosła na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że w związku ze sporem z urzędem skarbowym zostały zajęte środki pieniężne oraz samochody. Do majątku zaliczyła dom i nieruchomość rolną (współwłasność). Gospodarstwo domowe Skarżąca prowadzi wraz z mężem i synem. Mąż uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.400 zł. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Dochód z tego tytułu określiła na kwotę 2.500 zł. Zaznaczyła przy tym że od czerwca 2009 r. jest na zasiłku rehabilitacyjnym ze względu na stan zdrowia i w tym czasie prowadzeniem działalności zajmuje się jej mąż. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, rozliczenia przychodu za 2009 r., decyzję w sprawie płatności na 2009 r., wyciągi bankowe, orzeczenie lekarza orzecznika, dokumenty o zajęciu kont. Dodatkowo Skarżąca wyjaśniła że w okresie przebywania na zasiłku rehabilitacyjnym firmę z jej upoważnienia oraz jako współwłaściciel prowadzi mąż. Gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów gdyż są to piaski. Skarżąca otrzymuje dopłaty z [...]. Do kosztów utrzymania zaliczyła opłaty za energię elektryczną (520 zł), telefony (600 zł), olej opałowy 3.200 zł. Z uwagi na blokadę kont płatność ZUS oraz wynagrodzenie za pracę za listopad i grudzień 2009 r. Skarżąca musiała przelać z konta męża. Postanowieniem z dnia 8 marca 2010 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, iż w jej ocenie spełnia przesłanki zawarte w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., zaś przedstawione we wniosku dochody uniemożliwiają jej poniesienie wpisu sądowego bez uszczerbku na majątku. Uiszczenie wpisu w ocenie Skarżącej może spowodować zachwianie gospodarką finansową jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Skarżąca wniosła o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tak określony zakres prawa pomocy mieści się w częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, przewidzianym w art. 245 § 3 P.p.s.a. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. W sprawie niniejszej Sąd rozważył również znaczenie podnoszonej przez Skarżącą okoliczności, że została ona wezwana do uiszczenia wpisów sądowych w dwóch sprawach zawisłych przez tutejszym Sądem, aktualnie w łącznej wysokości 2.648 zł. Sądowi znany jest także fakt złożenia dwóch skarg przez męża Skarżącej (zarejestrowanych pod sygn. akt III SA/Wa 49 i 50/10), od których wpisy wynoszą 2.634 zł. Oznacza to, że małżonkowie zobowiązani są zapłacić łącznie 5.282 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionych przez nią danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jej przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Zgromadzony materiał pozwala stwierdzić, że wydatek ten nie wpłynie na ich budżet domowy w taki sposób iż doprowadzi do zachwiania podstaw ich egzystencji. O zdolności poniesienia kosztów wpisów świadczą następujące okoliczności: a) Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą (samodzielnie oraz w formie spółki cywilnej), z której uzyskuje znaczne przychody. I tak w 2009 r. z działalności prowadzonej na własne nazwisko uzyskała przychód w wysokości 165.781,28 zł (opodatkowany ryczałtem). W tym samym roku działalność w formie spółki cywilnej (wraz z mężem) przyniosła przychód w wysokości 367.685,15 zł. Koszty uzyskania tego przychodu wyniosły natomiast 364.048,58 zł (co daje dochód w wysokości 3.636,57 zł). Jak wynika z wyjaśnień Skarżącej działalność powyższą prowadzi w chwili obecnej mąż (z upoważnienia i jako współwłaściciel). Skarżąca przebywa bowiem na świadczeniu rehabilitacyjnym, którego wysokości jednak nie ujawniła. b) mąż Skarżącej – obok dochodu z prowadzonej wspólnie działalności - pobiera także wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.400 zł. Dodatkowo na należącym do niego rachunku bankowym referendarz sądowy odnotował wpływ kwoty 500 zł której tytuł opisano jako "obowiązki społeczne Radni" (z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Gminy P. wynika, że E. T. pełni funkcję wiceprzewodniczącego Rady Gminy). c) w toku postępowania podatkowego Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z pomocy prawnej pełnomocnika korzysta ona także w sprawie III SA/Wa 1444/09. Z analizy przepływu środków finansowych na koncie należącym do Skarżącej wynika że w październiku 2009 r. wpłaciła ona kwotę 6.100 zł na rzecz Kancelarii Radców Prawnych w W.. d) Skarżąca otrzymuje dopłaty z [...]. W 2009 r. wypłacono jej z tego tytułu kwotę 8.876,26 zł. Porównanie wynagrodzenia Skarżącego z kwotą wynagrodzenia uznanego za minimalne (1.317 zł brutto) oraz aktualnego wynagrodzenia przeciętnego (3.316 zł brutto), pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącej i jej rodziny jest dobra, pozwalając Skarżącej nie tylko na zaspokojenie własnych, niezbędnych potrzeb, ale też uiszczenie wpisów od skarg wniesionych do Sądu. Podkreślić należy, iż nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki Skarżąca gospodaruje posiadanymi środkami. Wyłącznie Skarżącej decyzją jest, na jaki cel środki te przeznaczy. Efektem tego jest jednak i to, że konsekwencje wynikające z podejmowanych decyzji obciążają Skarżącą. Swoboda w dysponowaniu posiadanymi środkami nie oznacza zaś, że Skarżąca może nie liczyć się koniecznością poniesienia wydatków innych niż te, które sama uznała za istotne. W ocenie Sądu wysokość i rodzaj poszczególnych źródeł dochodu wskazanych przez Skarżącą pozwala stwierdzić, że w ich ramach posiada ona możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu. Skarżąca, która uzyskuje dochody łącznie z małżonkiem znacznie przekraczające średnią krajową, nie może oczekiwać, że Państwo, a w istocie współobywatele Skarżącej, przejmie na siebie koszty związane z samym złożeniem skargi. Zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącej, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też prowadzonej działalności gospodarczej, umożliwia jej uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niej i jej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.