III SA/Wa 512/08
WyrokWSA w Warszawie2008-07-22
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Sylwester Golec, Hieronim Sęk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż przez osobę fizyczną działek gruntu, które nabyła w drodze darowizny wiele lat wcześniej i które były wykorzystywane rolniczo na własne potrzeby, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług i podlega opodatkowaniu tym podatkiem?Ratio decidendi
Sprzedaż działek gruntu, które osoba fizyczna nabyła w drodze darowizny wiele lat wcześniej i które były wykorzystywane rolniczo na własne potrzeby, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Kluczowe jest ustalenie, czy podmiot działa jako producent, handlowiec, usługodawca, rolnik czy osoba wykonująca wolny zawód w odniesieniu do konkretnej czynności, a nie tylko formalny status podatnika czy częstotliwość transakcji. Sprzedaż majątku prywatnego, służącego zaspokajaniu własnych potrzeb, nie jest objęta podatkiem VAT.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o interpretację indywidualną w sprawie opodatkowania sprzedaży działek gruntu podatkiem od towarów i usług. Działki te nabył w drodze darowizny w latach 1988 i 1991. W 2005 r. nastąpiło scalenie działek, a następnie część została przekazana darowizną, a część sprzedana. W 2006 r. pozostała część działki została włączona w obszar gminy. W 2007 r. Skarżący podjął decyzję o sprzedaży części gruntu, dokonując podziału na mniejsze działki po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący uważał, że sprzedaż ta nie stanowi działalności gospodarczej i nie powinna być opodatkowana VAT. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe, twierdząc, że sprzedaż działek podlega opodatkowaniu VAT jako działalność gospodarcza.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości i zasądził od Ministra Finansów na rzecz A. D. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. D. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. D. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 12 września 2007 r. A. D. - Skarżący w niniejszej sprawie, zwrócił się do Ministra Finansów o udzielenie interpretacji w trybie art. 14b § 7 ustawy z dnia 13 listopada 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.; dalej w skrócie "O.p.") w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży działek gruntu.
Przedstawiając stan faktyczny wnioskodawca wskazał, że: - w 1988 r. i 1991 r. otrzymał wraz z żoną w drodze darowizn od rodziców działki rolne odpowiednio o powierzchni 3,31 ha oraz 4,27 ha; - w 2005 r. nastąpiło scalenie tych działek (7,59 ha), a następnie 1 ha przekazano darowizną a 1,5 ha sprzedano; - pozostała działka o powierzchni 4,69 ha została w 2006 r. włączona w obszar Gminy B.; - ze względu na trudną sytuacje materialną w 2007 r. podjął decyzję o sprzedaży części gruntu; - z uwagi na obowiązujący na terenie Gminy B. przepis uniemożliwiający podział ziemi rolnej na działki mniejsze niż 3.010 m² i brak zainteresowania tak dużymi działkami wśród kupujących wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla części działki w wyniku czego część ta została podzielona na 4 działki po około 1.000 m² każda; - wydzielone działki stanowią grunty rolne klasy R III i R IV, są niezabudowane, mają jedynie określone warunki zabudowy oraz wytyczoną drogę, która fizycznie nie istnieje; - działki te były i są w dalszym ciągu wykorzystywane (użytkowane) rolniczo.
W tak przedstawionym stanie faktycznym Skarżący zadał pytanie: czy sprzedaż wyżej wymienionych 4 działek zostanie potraktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.; dalej w skrócie "u.p.t.u.") oraz czy winna ona być opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
Według Skarżącego sprzedaż przedmiotowych działek nie powinna być opodatkowana podatkiem od towarów i usług i nie może być traktowana jako działalność gospodarcza. Podział bowiem części gruntu na mniejsze działki w celu sprzedaży wynikał z faktu braku zainteresowania po stronie kupujących działkami o większej powierzchni, a ponadto środki finansowe uzyskane ze sprzedaży nie będą przeznaczone na nabycie kolejnych działek. Brak jest zatem elementu obrotu gruntami.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] listopada 2007 r. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Jego zdaniem sprzedaż 4 działek, które zostały wydzielone z gospodarstwa rolnego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według 22% stawki podatkowej. Z podatku zwolniona jest jedynie dostawa terenów niezabudowanych innych niż budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę (art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u.). Minister Finansów podniósł, że grunt stanowi towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.p.t.u., a odpłatna dostawa towaru na terytorium kraju co do zasady podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Mając na uwadze pojęcia "podatnika" i "działalności gospodarczej", określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u., stwierdził jednocześnie, że działalność prowadzona przez rolników mieści się w pojęciu działalności gospodarczej, która obejmuje także czynności polegające na sprzedaży gruntów. Zdaniem Ministra Finansów istotnym elementem w aspekcie opodatkowania powyższej czynności jest fakt, że przedmiotowe grunty wykorzystywane są do prowadzonej działalności rolniczej, a tym samym nie jest to sprzedaż majątku osobistego. Planowaną więc sprzedaż gruntów należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.
Ponadto, Minister Finansów z określonego w art. 15 ust. 2 u.p.t.u. pojęcia działalności gospodarczej wywiódł, że dla celów podatku od towarów i usług nie jest konieczne, aby działalność była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły przez podmioty gospodarcze (przedsiębiorców). Decydujące znaczenie ma częstotliwość dokonywania czynności. W efekcie dostawa gruntów podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy sprzedawcy można przypisać znamiona działalności gospodarczej prowadzonej z zamiarem wykonywania jej w sposób częstotliwy. Skoro w związku z planowaną sprzedażą Skarżący dokonał podziału gruntu na mniejsze działki, uzyskał decyzję o warunkach zabudowy oraz doszło do wyznaczenia drogi dojazdowej to należy uznać, iż zostały podjęte działania zmierzające do uatrakcyjnienia posiadanego gruntu. Zachowania takie, zdaniem organu, dodatkowo wskazują na przygotowanie gruntu do sprzedaży w taki sposób, aby uzyskać jak najwyższą cenę oraz implikują wniosek, iż Skarżący planuje w tym zakresie wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ww. ustawy.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżący wyjaśnił, iż działki, które zamierza sprzedać nie są zabudowane, a przeznaczenie ich pod budowę nie jest równoznaczne z pozwoleniem na budowę. Ponadto podkreślił, że występując o udzielenie interpretacji wskazywał, iż grunty przeznaczone do sprzedaży były użytkowane rolniczo, co nie jest jednak równoznaczne z prowadzeniem działalności rolniczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, jak przyjął Minister Finansów. Uprawa ziemi na przedmiotowych działkach była dokonywana na własne potrzeby (to co wytworzono wykorzystano wewnątrz gospodarstwa) i nie była nastawiona na sprzedaż płodów rolnych.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. Wskazał, iż w wydanej interpretacji prawidłowo oceniono przymiot "wykorzystywania rolniczego" sprzedawanych działek. Minister Finansów zwrócił również uwagę, że Skarżący w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa nie podał w jaki sposób wykorzystywał tak znaczny obszar na własne cele, a okoliczności podane w tym wezwaniu uznał za nie wystarczające dla uznania za uzasadnione takiego stanowiska. Ponadto, w ocenie Ministra Finansów okoliczność wykorzystywania przedmiotowych gruntów na własne potrzeby pozostaje bez znaczenia, gdyż przepisy ustawy o podatku od towarów i usług uzależniają uznanie statusu podatnika od wykonywania czynności w sposób częstotliwy bez wymogu wykonywania ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Sprzedaż zaś kilku działek nie będzie czynnością jednorazową.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie interpretacji indywidualnej i stwierdzenie, że zamierzona przez niego sprzedaż 4 działek nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a zatem nie powinna być opodatkowana tym podatkiem. Wydanej interpretacji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 i art. 124 O.p przez zastosowanie interpretacji rozszerzającej i rozciągnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług na czynności niezwiązane z obrotem gospodarczym oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności art. 15 ust. 2 u.p.t.u. z uwagi na wadliwe ustalenie, że incydentalna sprzedaż nieruchomości niezwiązanych z działalnością gospodarczą podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Skarżący zaznaczył, iż nie jest jego zamiarem prowadzenie obrotu gruntami rolnymi, a ponadto nie może być mowy o częstotliwości skoro podział działki wynikał z tego, że na jedną dużą działkę Skarżący nie mógł znaleźć kupca. Działki zostały przy tym nabyte w drodze darowizny i wchodziły w skład majątku osobistego a nie dla celów działalności gospodarczej. Dla potwierdzenia swojego stanowiska Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 603/06 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3885/06).
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej. Jego zdaniem nie można uznać, że sprzedaż wydzielonych działek jest to sprzedaż majątku osobistego, gdyż gospodarstwo rolne stanowi podobną do przedsiębiorstwa jednostkę organizacyjną, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza. Sprzedaż części gruntu winna być zatem traktowana jako sprzedaż części majątku związanego z prowadzoną w sposób zorganizowany działalnością gospodarczą. Minister Finansów zwrócił też uwagę, że na etapie poprzedzającym wydanie interpretacji Skarżący nie wskazywał, że opisane grunty służyły wyłącznie do zaspokajania jego potrzeb osobistych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Według przepisów Ordynacji podatkowej (art. 14b § 1 - § 3, art. 14c § 1 i § 2), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2007 r., minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Wniosek taki może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Składając go wnioskodawca jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Od uzasadnienia prawnego można odstąpić, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Interpretacja udzielana jest zatem w ramach stanu faktycznego nakreślonego przez podatnika. Podkreślić przy tym trzeba, że wszelkie dane w tym zakresie wnioskodawca winien przedstawić zanim wydana zostanie interpretacja. Modyfikowanie bowiem stanu faktycznego przez podatnika po udzieleniu interpretacji, np. w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, nie może być brane pod uwagę.
Czym innym są natomiast sytuacje, gdy podatnik kwestionuje prawidłowość odczytania przez organ wydający interpretację stanu faktycznego opisanego we wniosku podatnika, bądź gdy we wniosku tym (i jego ewentualnym uzupełnieniu) stan faktyczny zostaje przedstawiony w sposób, który nie pozwala na udzielenie interpretacji, np. z uwagi na wewnętrzną sprzeczność, nieprecyzyjność czy też dwuznaczność zawartych informacji. W tym ostatnim przypadku organ orzekający powinien w oparciu o art. 14h w związku z art. 169 § 1 O.p. wezwać wnioskodawcę o doprecyzowanie stanu faktycznego (podanie dodatkowych informacji pozwalających na dokonanie prawidłowej oceny prawnej).
Oceniając zatem zaskarżoną interpretację w zakresie jej wywodów prawnych odniesionych do stanu faktycznego nakreślonego przez podatnika, Sąd uznał za stosowne zwrócenie uwagi w pierwszej kolejności na fakt, iż kwestia opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności polegających na sprzedaży działek była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w składzie siedmiu sędziów. W wyroku z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07 Sąd ten stwierdził między innymi, że użyty w treści art. 15 ust. 2 u.p.t.u. zwrot "również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", jest wynikiem niedoskonałej implementacji postanowień zawartych w art. 4 ust. 3 Szóstej Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej; ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC), zwanej dalej "VI Dyrektywą". Zamiast bowiem określić wprost i jasno w ustawie o podatku od towarów i usług, że za podatnika uznaje się każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą ustawodawca zdecydował się na skomplikowane i wymagające zabiegów interpretacyjnych rozwiązanie polegające na rozszerzeniu definicji działalności gospodarczej. Okoliczność, że VI Dyrektywa zezwala Państwom Członkowskim na uznanie za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą i że ustawa o podatku od towarów i usług opcję tę realizuje w końcowej części przepisu art. 15 ust. 2 przez odwołanie się do "czynności wykonywanej jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", nie przesądza jednak, że tylko z tego powodu dany podmiot staje się podatnikiem podatku od towarów i usług. Zarówno z brzmienia przepisu art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy, jak i art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. wynika bowiem nader wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik, czy wykonujący wolny zawód. Innymi słowy, jeśli dana czynność wykonana została poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to w świetle art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie. Taka zaś sytuacja występuje w przypadku sprzedaży przez daną osobę jej majątku prywatnego. Majątek nabywany na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności handlowej w przypadku jego sprzedaży zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może skutkować uznaniem takiej sprzedaży za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania tej osoby za podatnika VAT. Zwłaszcza w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu, zamiar częstotliwego wykonywania czynności ujawniony być musi już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Nie można bowiem pominąć, że pod pojęciem "handel" należy rozumieć dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Więcej nawet: z orzecznictwa ETS wynika, że sam zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, potwierdzony obiektywnymi dowodami przesądza o potrzebie traktowania danego podmiotu jako podatnika VAT nawet wtedy, gdy organ skarbowy wie, że przewidywana działalność gospodarcza, która miała prowadzić do transakcji opodatkowanych, nie zostanie zrealizowana (zob. orzeczenie w sprawie C-400/98 pomiędzy Finanzamt Goslar a Brigitte Breitsohl). Z kolei brak takiego zamiaru wyklucza możliwość uznania danego podmiotu za podatnika VAT.
Argument, że podmiot dokonujący sprzedaży (dostawy) majątku prywatnego nie może być traktowany w odniesieniu do takiej sprzedaży jako podatnik podatku od towarów i usług, doznaje dodatkowego wzmocnienia, gdy uwzględnić wnioski płynące z analizy przepisu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy. Przepis ten określając zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od wartości dodanej stanowi, że opodatkowaniu podlega dostawa towarów lub usług świadczona odpłatnie na terytorium kraju "przez podatnika, który jako taki występuje". Art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy wyraźnie więc wskazuje, że czynność opodatkowana w postaci dostawy towaru lub świadczenia usług ma miejsce wówczas, gdy w odniesieniu do tej właśnie czynności, dany podmiot występuje w charakterze podatnika VAT, a więc podmiotu prowadzącego w określonym zakresie działalność gospodarczą. Nader jasno zaakcentował to ETS w orzeczeniu w sprawie C-291/92 pomiędzy Finanzamt Ülzen a Dieter Armbrecht stwierdzając, że nawet jeśli podatnik w rozumieniu Dyrektywy sprzedaje majątek, którego część przeznaczył na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością (usługową), i którą to część zarezerwował na cele prywatne, w odniesieniu do sprzedaży tej części nie występuje on jako podatnik, a transakcja taka nie podlega opodatkowaniu. Nadmienić trzeba, że w orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że w przypadku wyodrębnienia części nieruchomości do celów prywatnych rozróżnienie między częścią przeznaczoną na potrzeby działalności gospodarczej podatnika i częścią używaną do celów prywatnych musi opierać się na proporcji między wykorzystywaniem do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej w roku nabycia, nie zaś na kryterium podziału fizycznego. W uzasadnieniu omawianego wyroku wskazano, że w VI Dyrektywie brak jest przepisu uniemożliwiającego podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą wyłączenie z systemu VAT części majątku przeznaczonego do celów prywatnych i że decyzja w tym zakresie jest suwerenną decyzją samego podatnika. Oznacza to, że w ocenie ETS brak opodatkowania sprzedaży majątku własnego podatnika nie zakłóca zasady powszechności i neutralności podatku VAT, ani też nie powoduje zakłóceń w zakresie konkurencji. Ustawa o podatku od towarów i usług, określając w art. 5 ust. 1 pkt 1, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, nie zawiera zapisu identycznego jak zastosowany w art. 2 ust. 1 VI Dyrektywy, co przesądza, że w tym zakresie pozostaje ona w sprzeczności z zapisami VI Dyrektywy. Brak ten niewątpliwie usuwany być musi w drodze prowspólnotowej wykładni ustawy krajowej.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny konkludował, iż uprawniona jest teza, że przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. powinny być rozumiane w ten sposób, iż warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód. Ani więc formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo lecz z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że argumentem przemawiającym za uznaniem za podatnika podatku od towarów i usług osoby, która nabyła do majątku prywatnego grunty rolne sprzedawane następnie jako działki budowlane nie może być okoliczność, że w świetle definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy i w art. 15 ust. 2 u.p.t.u. działalność rolnika jest działalnością gospodarczą. Uwzględnić bowiem trzeba, że grunty takie nie zawsze służyć muszą dostawom produktów rolnych, lecz prywatnym potrzebom rolnika i członków jego rodziny. Niezależnie od tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wydaje się do obrony teza, że działający rozumnie i logicznie ustawodawca, decydując się na przyjęcie opcji określonej w art. 25 VI Dyrektywy, przewidującej maksymalne uproszczenia w odniesieniu do rolników ryczałtowych (brak obowiązku rejestracji, wystawiania faktur, prowadzenia ewidencji, składania deklaracji, zwolnienie od podatku dostaw produktów rolnych i świadczenia usług rolniczych), objął jednak te podmioty wszystkimi obowiązkami podatnika, w sytuacji, gdy z różnych przyczyn (np. choroba, kalectwo, starość, upadek sił) decydują się one na sprzedaż nie tylko gruntów, ale i maszyn, urządzeń, pojazdów nabytych w celu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela przedstawione wyżej poglądy wyrażone w przywołanym wyroku z dnia 29 października 2007 r. Przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należało, że ze stanu faktycznego nakreślonego przez podatnika nie wynikało, aby 4 działki mające być przedmiotem sprzedaży uprzednio nabyte zostały w celach handlowych. Grunty, z których wydzielono te działki Skarżący nabył bowiem w 1988 r. i 1991 r., a więc kilkanaście lat wcześniej niż podjął decyzję o ich sprzedaży, co miało miejsce w 2007 r. W takich okolicznościach trudno zatem mówić o "handlu" jako dokonywanym w sposób zorganizowany zakupie towarów w celu odsprzedaży. Nadto, motywem sprzedaży działek była trudna sytuacja materialna Skarżącego, która z istoty swej nie może być uznana za czynnik kreujący jego działania jako handlowca w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Zwraca uwagę też fakt, że powodem wydzielenia kilku działek z nieruchomości Skarżącego były trudności w znalezieniu kupca na działkę o zdecydowanie większej powierzchni niż działki powstałe w wyniku podziału. W takim stanie rzeczy Skarżący nie działał zatem w charakterze podatnika handlowca.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, brak było także podstaw do przyjęcia w zaskarżonej interpretacji, iż Skarżący zamierzał sprzedać działki działając jako podatnik rolnik, wykorzystujący te działki w działalności rolniczej. Minister Finansów wadliwie bowiem odczytał i przyjął do oceny w tym zakresie stan faktyczny przedstawiony przez podatnika na etapie poprzedzającym wydanie interpretacji. We wniosku z dnia 11 września 2007 r. i jego pierwszym uzupełnieniu z dnia 10 października 2007 r. Skarżący nie zawarł jakichkolwiek stwierdzeń odnośnie dokonywania czynności mieszczących się w pojęciu działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 pkt 15 u.p.t.u., tj. aby na tych gruntach prowadził produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów i jedwabników, prowadził pasieki oraz realizował chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym, a także dokonywał sprzedaży produktów gospodarki leśnej i łowieckiej, z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropikalnych (PKWiU 02.01.13) oraz bambusa (PKWiU 02.01.42-00.11), bądź świadczył usługi rolnicze. W pismach tych wspominał jedynie, że działki te są gruntem rolnym klasy R III i R IV. Natomiast w uzupełnieniu wniosku z dnia 7 listopada 2007 r. Skarżący, jak słusznie zwrócił uwagę w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, także nie twierdził, iż na działkach przeznaczonych do sprzedaży prowadzi "działalność rolniczą" w znaczeniu wyżej wskazanym, lecz że grunty te były "użytkowane rolniczo" (zanim on wraz z małżonką je otrzymał) i nadal są "wykorzystywane rolniczo" (po ich otrzymaniu przez Skarżącego). W stanie faktycznym przedstawionym przez podatnika nie znalazły się zatem elementy świadczące o prowadzeniu na rzeczonych gruntach działalności rolniczej. Nie można więc było przyjąć na podstawie sformułowań o rolniczym korzystaniu z gruntów, iż jest to korzystanie równoznaczne z ich przeznaczeniem w ramach gospodarstwa rolnego, tudzież poza nim, na cele wyszczególnione w art. 2 pkt 15 u.p.t.u. W nakreślonym przez podatnika stanie sprawy, takie przyjęcie - mając na uwadze zwłaszcza polskie realia - było niedopuszczalne. Notoryjny jest przecież fakt, iż do grupy rolników, czy osób trudniących się uprawą ziemi rolnej zalicza się również te osoby, które uprawiają ziemię dla zaspokajania wyłącznie własnych potrzeb. Nie jest to przy tym w Polsce jakaś odosobniona, czy wąska grupa społeczna.
Należy też zauważyć, że wprawdzie podatnik nie stwierdził wprost przed udzieleniem interpretacji (twierdził to na późniejszym etapie), że zbywane grunty wykorzystuje rolniczo tylko na potrzeby własne, ale też nie twierdził – jak przyjął to Minister Finansów - że na nich realizuje działalność rolniczą, np. w postaci produkcji rolnej przeznaczonej na sprzedaż. Wobec takiego stanu rzeczy, Minister Finansów co najwyżej mając wątpliwości w tym zakresie powinien wezwać podatnika w trybie art. 169 § 1 O.p. o wyjaśnienie, czy prowadzi działalność rolniczą, o której mowa w art. 2 pkt 15 u.p.t.u. na gruntach przeznaczonych do sprzedaży, a nie a priori przyjąć, że tak właśnie jest.
Reasumując, zdaniem Sądu w nakreślonym przez podatnika stanie faktycznym nie było także podstaw do uznania, iż prowadzi on działalność rolniczą, a tym samym, że dokonuje sprzedaży gruntu wykorzystywanego w tej działalności działając w charakterze podatnika rolnika. W konsekwencji planowanej sprzedaży gruntów nie można było uznać za sprzedaż gruntów wykorzystywanych w gospodarstwie rolnym do prowadzenia działalności rolniczej. Skro tak, to tym samym należało przyjąć, iż jest to sprzedaż majątku osobistego, czyli tego, który służy Skarżącemu do zaspokajania potrzeb własnych a nie celom produkcyjnym. Tym samym tego rodzaju transakcja nie jest objęta podatkiem od towarów i usług. W sprawie doszło więc do naruszenia art. 15 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego wadliwe odniesienie do stanu faktycznego sprawy. Jak już bowiem wyjaśniono przepisy art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 i ust. 2 VI Dyrektywy zabraniają uznaniu za czynność opodatkowaną wyprzedaży majątku wykorzystywanego na cele własne.
Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności, o czym stanowi art. 146 § 1 P.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, co wynika z art. 152 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie wskazanych przepisów, orzekł zatem jak w sentencji.
Odnośnie do zwrotu kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o powyższy przepis zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł, stanowiącą kwotę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło