III SA/Wa 534/06
WyrokWSA w Warszawie2006-04-10
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Artur Kot, Dariusz Turek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia odsetek od zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz odmowy rozłożenia na raty tych wpłat, uwzględniając przepisy dotyczące pomocy publicznej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania podatkowego, w tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, obowiązku zebrania materiału dowodowego oraz zasady przekonywania strony. Organy podatkowe nie wykazały należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego, nie odniosły się do argumentacji skarżącego i pominęły istotne stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, choć stanowi odstępstwo od zasady równości, wymaga prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyważenia interesu podatnika oraz interesu publicznego.Stan faktyczny
Skarżąca Huta "B." W.P. wniosła o umorzenie odsetek od zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz o rozłożenie tych zaległości na raty. Jako przyczynę zaległości wskazała niewiedzę służb księgowych oraz trudną sytuację finansową po powodzi w 1998 r. Organy, począwszy od Prezesa PFRON, a skończywszy na Ministrze Pracy i Polityki Społecznej, odmówiły udzielenia ulgi, powołując się m.in. na przepisy dotyczące pomocy de minimis i uznanie administracyjne. Skarżąca zarzuciła organom niedostateczne rozpoznanie sprawy i nieuwzględnienie jej argumentów.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Krystyna Chustecka, asesor WSA Artur Kot (spr.), asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Huty [...] "B." W. P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz odmowy rozłożenia na raty należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Decyzją z [...] stycznia 2006 r., działając na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), a także na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Huta [...] "B." W.P., Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] kwietnia 2005 r. odmawiającą udzielenia ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na ten Fundusz.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek skarżącego zawarty w piśmie z 22 października 2004 r. Wniosek został uzupełniony następnie pismem z 14 stycznia 2005 r. oraz pismem z 4 marca 2005 r. Jako przyczynę powstania zaległości wnioskodawca wskazał niewiedzę jego służb księgowych. Podniósł nadto, że Huta dotknięta została w 1998 r. klęską powodzi i jeszcze nie odzyskał pełnej płynności finansowej. Spłaca kredyty (inwestycyjny i obrotowy) zaciągnięte na odbudowę zakładu i przygotowuje się do zaciągnięcia kolejnego kredytu inwestycyjnego w celu zwiększenia produkcji. Z tych względów nie posiada możliwości jednorazowej spłaty zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – powoływany dalej jako "PFRON". Wnosi zatem o rozłożenie spłaty tych zaległości na 36 rat i umorzenie odsetek za zwłokę.
Skarżący przedstawił następnie szereg dokumentów dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz jego sytuacji finansowej. Oświadczył także, iż do jego wniosku o udzielenie pomocy publicznej nie mają zastosowania ograniczenia wskazane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis (Dz. U. Nr 94, poz. 900).
Po rozpoznaniu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na PFRON, powołując się na decyzje z [...] grudnia 2004 r. i [...] lutego 2005 r. dotyczące określenia wysokości zobowiązania z tego tytułu, decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Prezes PFRON odmówił skarżącemu umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 81.631,45 zł oraz rozłożenia na raty zaległości w kwocie 174.339,84 zł z należnymi odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 49 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także art. 48 § 3, art. 67 § 1a i § 2 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis i stwierdził, że niedopuszczalna jest pomoc udzielana na potrzeby działalności związanej z eksportem. Prezes PFRON zauważył, że wnioskodawca złożył wprawdzie oświadczenie, iż ograniczenia te nie dotyczą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, ale w jego ocenie udzielenie pomocy publicznej skarżącemu "może grozić zakłóceniem konkurencji, a w wysokim stopniu prawdopodobieństwa może mieć wpływ na wymianę handlową między krajami członkowskimi Unii Europejskiej". Zauważył nadto, że wniosek podlegał rozpoznaniu w ramach uznania administracyjnego. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania i dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie uznał zatem, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia skarżącemu ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na PFRON.
Pismem z 26 kwietnia 2005 r. – uzupełnionym następnie pismami z 22 lipca 2005 r. – skarżący złożył odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podtrzymując swój wniosek o udzielenie ulgi w spłacie przedmiotowych zaległości oświadczył, że w ten sposób zamierza dokonać zapłaty zaległości zapobiegając jednocześnie ogłoszeniu upadłości i likwidacji wielu miejsc pracy w regionie objętym strukturalnym bezrobociem. Ponownie oświadczył, że w jego sprawie nie mają zastosowania ograniczenia wskazane w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tej kwestii wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wystąpienie ze stosownym zapytaniem do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powtórzył za organem I instancji, że decyzje na podstawie art. 48 § 1 i art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wydawane są w ramach uznania administracyjnego. Podniósł, że skarżący na dzień 31 lipca 2005 r. osiągnął zysk netto w wysokości 90.962,83 zł. Nie dopatrzył się zatem przesłanek do udzielenia skarżącemu ulgi we wnioskowanym zakresie. Zauważył, że umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić w sytuacjach wyjątkowych, zasadą bowiem jest "terminowe ponoszenie obciążeń publicznoprawnych". Samo natomiast ustalenie, że strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej nie może jego zdaniem stanowić wystarczającej podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Dodał, że pomoc doraźna – czyli pomoc, której celem jest umożliwienie przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej kontynuowania działalności gospodarczej – w ustawodawstwie unijnym nie jest dopuszczalna, za wyjątkiem pożyczek, kredytów, poręczeń i gwarancji. Wywiódł następnie, że niedopuszczalna jest pomoc doraźna udzielana w formie: odroczenia terminu płatności podatku, rozłożenia na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oraz umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę w trybie art. 48 i art. 67 Ordynacji podatkowej. W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej "Powyższe stanowisko potwierdzają "Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej" (2000/C 258/06) dz. U. WE nr L 83 z 27 marca 1999 r., str. 1".
Skarżący, niezadowolony z rozstrzygnięcia organu odwoławczego, pismem z 19 stycznia 2006 r. wniósł skargę na jego decyzję z [...] stycznia 2006 r., zarzucając organom podatkowym, że "niedostatecznie wnikliwie rozpoznały całokształt sprawy i nie wzięły wszystkich jego argumentów pod uwagę". Wyjaśnił, że złożenie wniosku o udzielenie pomocy publicznej zasugerował PFRON. Powołał się przy tym na załączone do skargi pismo z 15 grudnia 2004 r. Zauważył, że organ I instancji nie odniósł się do jego argumentacji oraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Minister Pracy i Polityki Społecznej ograniczył się natomiast do wskazania wyniku finansowego przedsiębiorstwa za 7 miesięcy 2005 r. Pominął zaś argumentację wnioskodawcy dotyczącą jego ograniczonej płynności finansowej i przyczyn takiego stanu rzeczy. Częścią winy za powstałą sytuacje obarczył PFRON, który przez blisko 5 lat nie wykorzystywał posiadanych na podstawie art. 49c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych uprawnień w celu powiadomienia skarżącego o ciążącym na nim obowiązku.
Odpowiadając na skargę, Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 31 marca 2006 r. skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Podzielił stanowisko organów podatkowych, iż decyzje w niniejszej sprawie wydawane były w ramach uznania administracyjnego na podstawie art. 48 § 1 i art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ale nie oznacza to jednak, że organ podatkowy może działać w sposób dowolny. Decyzjom zarzucił lakoniczność oraz to, że zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w trakcie postępowania organy podatkowe nie zebrały stosownego materiału dowodowego. Podniósł nadto, że organ odwoławczy zastosował zawężającą wykładnię art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na podstawie przepisów dotyczących ulg o charakterze uznaniowym. Wyraził nadto przypuszczenie, że nieuniknioną konsekwencją natychmiastowego postawienia w stan wymagalności całej kwoty zadłużenia wobec PFRON będzie likwidacja przedsiębiorstwa, która pociągnie za sobą zwolnienia pracowników, a to z kolei spowoduje negatywne konsekwencje dla dochodów budżetu. Wskazał nadto, że zarówno zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 125 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
II. Kontroli Sądu poddana została decyzja w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu wpłat na PFRON oraz w sprawie odmowy rozłożenia na raty zapłaty tych zaległości. Zastosowanie w sprawie mają zatem przepisy art. 48 § 1 pkt 2 i § 3, a także art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r. Z przepisów tych wynika zaś, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67 § 1). Może także rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (art. 48 § 1 pkt 2). Udzielanie tego rodzaju ulgi następuje na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (art. 67 § 1a oraz art. 48 § 3). Wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na PFRON został złożony przez skarżącego w październiku 2004 r. Zgodnie z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 1 września 2004 r., podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu dotychczasowym. Skarżący błędnie powołuje się zatem na art. 67a Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Prawodawca – ustalając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej albo rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej – użył zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", które odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. Przesłanek tych nie należy sobie przeciwstawiać. Spełnienie jednej z tych przesłanek umożliwia udzielenie pomocy. Zatem ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 67 § 1 lub 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, została pozostawiona organowi administracji publicznej. Zauważyć nadto należy, że udzielanie tego rodzaju ulg stanowi odstępstwo od zasady równości opodatkowania. Nawet w wypadku zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, organ podatkowy może lecz nie musi udzielać podatnikowi ulgi w spłacie zaległości podatkowych.
W przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dokonania na tej podstawie oceny stanu faktycznego, do organu podatkowego należy konkretne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej lub odmowy udzielenia podatnikowi takowej ulgi. Tego rodzaju kompetencji nie posiadają sądy administracyjne, które sprawują jedynie kontrolę legalności decyzji i w zasadzie nie są uprawnione do badania słuszności rozstrzygnięcia dokonanego przez organy podatkowe, jeżeli nie naruszyły one przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
III. Zdaniem Sądu, skarga zasługuje jednak na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 125 w związku z art. 187 § 1, art. 191, a także art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia wymaga, że analiza treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu podatkowego I instancji prowadzi do wniosku, iż w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis (Dz. U. Nr 94, poz. 900) uważa on w zasadzie za niedopuszczalne udzielanie jakiejkolwiek pomocy skarżącemu. Być może z tej przyczyny odstąpił od dokonania analizy materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę, ale nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ odwoławczy zauważył co prawda, że skarżący osiągnął zysk netto za okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 lipca 2005 r. w wysokości 90.962,83 zł, ale jest to jedyna wzmianka odnosząca się do sytuacji majątkowej skarżącego. Podstawą jego rozstrzygnięcia wydaje się być natomiast stwierdzenie, że "Pomoc doraźna (czyli pomoc, której celem jest umożliwienie przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej kontynuowania działalności gospodarczej) w ustawodawstwie unijnym nie jest dopuszczalna". Minister Pracy i Polityki Społecznej nie wskazał jednak podstaw prawnych uzasadniających taki wniosek w odniesieniu do skarżącego, który od października 2004 r. ubiega się o przyznanie ulgi w ramach pomocy de minimis.
W świetle powyższego, istotne znaczenia dla rozpoznawanej sprawy ma znajdująca się w aktach sprawy kopia pisma Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 7 grudnia 2005 r. Urząd ten, w odpowiedzi na pismo Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie możliwości udzielenia skarżącemu ulgi w spłacie zaległości podatkowych przedstawił swoje stanowisko w tej kwestii. Wynika z niego, że w ocenie Urzędu, przepis art. 1(b) Rozporządzenia Komisji Nr 60/2001 w sprawie zastosowania art. 87 oraz art. 88 Traktatu WE do pomocy de minimis nie wyklucza przyznania skarżącemu takowej pomocy. Brak możliwości przyznania eksporterowi pomocy de minimis dotyczyłby bowiem sytuacji, gdyby miała ona służyć działalności eksportowej.
1. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, którą należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec tych organów, ale także jako przesłankę oceny ich działania. Naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2002 r., sygn. akt III SA 3390/2000; publ. Mon. Pod. 2002, nr 9, poz. 33).
Skoro organy podatkowe nie zgadzają się ze stanowiskiem skarżącego, iż do jego wniosku nie mają zastosowania ograniczenia w udzielaniu pomocy de minimis, ale nie wskazują przepisów, które pozwalają na wniosek, że stanowisko skarżącego jest wadliwe, a organ odwoławczy pomija nadto stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odstępując jednocześnie od uzupełnienia materiału dowodowego, to takie działanie w ocenie Sądu świadczy o dowolności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji i narusza wyrażoną w art. 121 § 1 zasadę zaufania do organów podatkowych.
2. Postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organy podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu odpowiedniego (podkreślenie Sądu) zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (zob. wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., SA/Sz 942/96, Temida (CD), Sopot 2002). Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe mają zatem obowiązek podejmować w toku postępowania wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi zaś przepis art. 187 Ordynacji podatkowej, który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu (zob. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497).
Rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej opierać się musi na prawidłowo odczytanym stanie faktycznym. Dzięki temu bowiem do faktów ustalonych przez organ podatkowy mogą być zastosowane właściwe normy materialnego prawa podatkowego. Jednym z istotnych warunków odtworzenia stanu faktycznego jest zgromadzenie obrazujących go materiałów zawierających informacje istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej. Stan faktyczny, w świetle którego organ podatkowy bada i ocenia charakter zgromadzonych informacji, musi być ustalony w sposób obiektywny (zob. A. Hanusz: Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004, s. 17).
Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Wrocław 2003, s. 445).
W ocenie Sądu, organy podatkowe naruszyły także zasadę przekonywania strony wyrażoną w art. 124 Ordynacji podatkowej, bowiem nie podjęły trudu wyjaśnienia stronie, iż nie spełnia ona przesłanek do udzielenia jej ulgi w spłacie przedmiotowych zaległości. Uzasadniając swoje decyzje ograniczyły się w zasadzie do cytowania przepisów oraz powtarzania ogólnych sformułowań dotyczących zasad towarzyszących rozstrzygnięciom w ramach uznania administracyjnego. Brak jest natomiast odniesienia się do argumentacji wnioskodawcy.
3. Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Pracy i Polityki Społecznej obowiązany będzie we właściwy sposób odnieść się do argumentacji skarżącego, przedstawić okoliczności towarzyszące powstaniu zaległości, a także odnieść się do zarzutu, że organ I instancji nie dochodził swoich należności i nie informował skarżącego o tym, że posiada on zaległości we wpłatach na PFRON. Uchylenie zaskarżonej decyzji nie oznacza, że obowiązany jest udzielić skarżącemu ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Obowiązany będzie jednak przedstawić swoje stanowisko w sposób zgodny z przepisami zarówno prawa materialnego jak również przepisami postępowania. Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do charakteru i zakresu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej uzna, że przepisy prawa wspólnotowego nie pozwalają na udzielenie skarżącemu ulgi, to zbędne będzie kontynuowanie postępowania dowodowego co do jego sytuacji majątkowej. Takie rozstrzygnięcie wymaga jednak uzasadnienia prawnego i faktycznego, którego w tym zakresie nie posiada zaskarżona decyzja. Jeżeli natomiast organ odwoławczy zdecyduje się wydać stosowną decyzję na podstawie art. 48 § 1 pkt 2 oraz § 3, a także na podstawie art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r., to obowiązany będzie ustalić w drodze postępowania dowodowego sytuację majątkową wnioskodawcy oraz jego zdolności płatnicze.
IV. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie zauważył, że z niewyjaśnionych powodów postępowanie podatkowe zainicjowane pismem skarżącego z 22 października 2004 r. zakończone zostało dopiero 4 stycznia 2006 r. Z dyspozycji art. 139 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, zgodnie z art. 140 Ordynacji podatkowej.
W aktach sprawy brak jest dowodów na to, że organy podatkowe stosowały się do dyspozycji art. 140 Ordynacji podatkowej. Brak jest również dowodów potwierdzających istnienie zaległości we wpłatach na PFRON oraz dowodów potwierdzających wzywanie skarżącego do uiszczenia należnych wpłat.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu warto podnieść jeszcze jedną kwestię, dotyczącą akt administracyjnych przekazywanych Sądowi przez organ administracji publicznej wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę. Akta te powinny być kompletne. Odzwierciedlają bowiem przebieg postępowania administracyjnego. Po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego akta sprawy zwracane są organowi, który je Sądowi przekazał. Wskazane zatem jest, aby akta te składały się z oryginalnych dokumentów, a nie ich kopii, które bywają nieczytelne i utrudniają rozpoznanie sprawy. Mogą niekiedy świadczyć o tym, że w trakcie postępowania administracyjnego nie dokonano szeregu istotnych dla sprawy czynności.
Skoro Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem aktów administracyjnych i ocena ta dokonywana jest na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, to zdaniem Sądu, co do zasady ocena ta dokonywana być powinna na podstawie oryginalnych dokumentów, a nie ich światłokopii.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 134 § 1, art. 152 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło