III SA/Wa 534/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona, następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) B. S., dalej jako skarżąca, we wniosku PPF z 4 marca 2011 r., nadesłanym w następstwie wezwania jej do uiszczenia wpisu od skargi, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformowała, że uiszczenie kwoty 180,- tytułem wpisu od skargi jest dla niej znacznym obciążeniem finansowym, ponieważ prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 61 letnim ojcem, który nie ma żadnego źródła dochodu. Skarżąca zamieszkuje - wraz z ojcem - w mieszkaniu babci, osiąga 5456,62 zł miesięcznie tytułem wynagrodzenia za pracę. Nadto skarżąca powołała się na wysokie koszty utrzymania lokalu mieszkalnego (opał, energia). Wykonując referendarza sądowego wezwanie z 7 marca 2011 r. skarżąca złożyła kopię umowy o pracę, paski wynagrodzeń, wyciągi z rachunków bankowych, informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach za 2009 i za 2010 r., udokumentowała należne wpłaty na rzecz PGNiG i PGE. Opóźnienie w złożeniu zadanych dokumentów skarżąca usprawiedliwiła tym, że wezwanie odebrała babcia skarżącej. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o subiektywnym odczuciu braku środków finansowych w wysokości umożliwiającej na pokrycie całości należności z tytułu wymagalnych kosztów sądowych. Badając zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak wydatki związane z codzienną egzystencją, jak też strukturę tych wydatków. 4) Referendarz sądowy wskazuje, że z nadesłanych materiałów nie wynika niezdolność skarżącej do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie wymagalnych kosztów sądowych w sprawie. W szczególności, zdaniem referendarza sądowego, miesięczny dochód w wysokości ponad 5 tys zł brutto umożliwia wygospodarowanie kwoty, niespełna 200,- zł na poczet wpisu od skargi. W ocenie referendarza sądowego, ani wydatki wskazane na s 10 wyciągu z tytułu zakupu w "E. Hotel/K.", ani należności względem C., P. nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu opłat sądowych. Z tego – między innymi - powodu, z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżąca, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie wpisu od skargi w badanej sprawie, w wysokości 180,- zł nie spowoduje negatywnych następstw w wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem. 5) Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca nie wskazała na okoliczności, czy też nie wykazała niezdolności ojca do gromadzenia we własnym zakresie środków utrzymania. Skarżąca pominęła zarazem w oświadczeniu kwestie związane z zamieszkiwaniem wraz z babcią, co wynika z późniejszych oświadczeń dotyczących choćby sposobu doręczenia wezwania z 7 marca 2011 r. Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w grudniu 2010 r., w przypadku gospodarstw dwuosobowych ok. 1500,- zł, w przypadku trzyosobowych – ok. 2300,- zł (http://www.ipiss.com.pl/www_ms_2010_12.pdf). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. Z prostego rachunku wynika, ze skarżąca, nawet będąc jedynym żywicielem babci i ojca, dysponuje środkami finansowymi, spełniającymi standardy powyżej wskazane. Wskazane koszty ogrzewania domu nie są okolicznością zwalniająca skarżącą z rozważenia sposobu wykorzystania nieruchomości o znacznej powierzchni, względnie korzystnego ułożenia sobie stosunków z osobą udostępniającą mieszkanie. Stąd, nawet nie prowadząc dodatkowego postępowania w celu ustalenia wszystkich źródeł utrzymania członków gospodarstwa domowego – w tym babci - referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji. Referendarz sądowy wskazuje, że do wymagalnych kosztów postępowania, na obecnym etapie sprawy, należy zaliczyć jedynie koszt wpisu od skargi. Stąd orzeczenie w zakresie przyznania prawa pomocy, ponieważ orzekanie o kosztach wymagalnych hipotetycznie, byłoby, w sytuacji majątkowej skarżącej, której dochody są – zgodnie z jej deklaracjami – uzyskiwane co miesiąc, przedwczesne.