III SA/Wa 541/06

WyrokWSA w Warszawie2006-04-20

Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Joanna Tarno, Hieronim Sęk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo wniosku o rozłożenie należności głównej na raty?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji publicznej nie wypełniły należycie obowiązków procesowych. Nie odniosły się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, takich jak zobowiązania kredytowe strony, rzeczywista strata z działalności gospodarczej, dochody małżonka, ani nie podjęły próby wyjaśnienia kwestii błędnych informacji udzielonych przez pracowników ZUS. Ponadto, organ odwoławczy nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, naruszając tym samym art. 10 § 1 k.p.a. Wady te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o rozłożenie na raty należności głównej i umorzenie odsetek. Zakład odmówił umorzenia odsetek, uznając brak podstaw do zakwalifikowania zaległości jako nieściągalnych i wskazując na posiadanie przez skarżącą majątku oraz kontynuowanie działalności gospodarczej. Prezes ZUS utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym błędną interpretację przesłanek umorzenia oraz wybiórczą ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości i zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Jarecka, sędzia WSA Joanna Tarno, asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r., nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Pismem z dnia 12 kwietnia 2005 r. E.M. (zwana dalej "Skarżącą") zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Zakładem") z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz całkowite umorzenie odsetek od tych należności. W piśmie zaznaczyła, że nie wnosi "roszczeń, co do wyliczonych kwot, ale deklaruje gotowość ratalnej spłaty zadłużenia, tj. proponuje rozłożenie spłaty zaległej kwoty głównej na 18 rat, jednocześnie ponownie prosi o umorzenie odsetek". Decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr 80 Zakład działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") odmówił Skarżącej umorzenia naliczonych odsetek za zwłokę wynoszących na dzień 13 kwietnia 2005 r. - 15.724,00 zł. W motywach decyzji Zakład, powołując się na treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., stwierdził że brak jest podstaw do zakwalifikowania zaległości Skarżącej jako całkowicie nieściągalnych. W ocenie organu dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie fakt posiadania przez Skarżącą wartościowych składników majątku, między innymi samochodu osobowego marki F. (rok produkcji 2004). Jednocześnie Zakład zaznaczył, że istnieje możliwość umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, wówczas gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Wyjaśnił, że szczegółowe warunki umarzania należności określają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie"). W ramach badania tych przesłanek Zakład wskazał, że Skarżąca kontynuuje działalność gospodarczą prowadząc gabinet stomatologiczny i osiągając z tego tytułu w 2003 r. dochód w wysokości 6.966 zł, wobec przychodu wynoszącego 42.892 zł. W 2004 r. przychód przekroczył kwotę 51.000 zł, lecz z uwagi na wysokość poniesionych kosztów uzyskania przychodów wynik finansowy wskazuje na stratę w kwocie 5.064 zł. Organ orzekający podniósł również, że własne źródła dochodów posiada małżonek Skarżącej, a na ich utrzymaniu pozostaje tylko jedno dziecko. W ocenie Zakładu, osobista i finansowa sytuacja Skarżącej uzasadniają twierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi "ważny interes osoby zobowiązanej", który mógłby stanowić podstawę do choćby częściowego umorzenia zaległości. Odnośnie stanowiska Skarżącej, iż zaległości są konsekwencją "błędnych informacji udzielonych przez pracowników ZUS" organ stwierdził, że zarzut ten nie został poparty jakimkolwiek dokumentem go uprawdopodobniającym. Pismem z dnia 10 listopada 2005 r. skierowanym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Prezesem Zakładu") Skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu wskazała, że decyzja Zakładu jest dla niej wysoce krzywdząca. Do pisma dołączyła kserokopię artykułu "Przedsiębiorca na macierzyńskim nie musi płacić składek". Następnie pismem z dnia 17 listopada 2005 r. ponownie wskazała na swoją gotowość ratalnej spłaty zadłużenia (należności głównej) i wniosła o "morzenie odsetek, za powstanie których nie czuje się odpowiedzialna". Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Prezes Zakładu, działając na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s, utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] października 2005 r., argumentując w sposób zbieżny z organem pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2006 r. pełnomocnik Skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 - 9 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, Prezes Zakładu powołując się na przepisy art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia błędnie przyjął, że przesłanki umorzenia zostały wymienione w tym ostatnim przepisie enumeratywnie. Pełnomocnik Skarżącej argumentował, że w każdym uzasadnionym przypadku należność winna być umorzona także wówczas, gdy stan faktyczny nie odpowiada sytuacjom przykładowo wymienionym w rozporządzeniu. Podniósł ponadto, że przepisy u.s.u.s. stanowiące materialnoprawną podstawę umorzenia należności nie zawierają definicji uzasadnionych przypadków, co oznacza, że pojęcie to winno być konkretyzowane w każdej rozpatrywanej sprawie. Przekazanie materii ustawowej do uregulowania w drodze rozporządzenia byłoby niezgodne z art. 217 Konstytucji RP i w konsekwencji uzasadniałoby odmowę zastosowania tego przepisu przez sąd administracyjny. Pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, że w toku postępowania powołane zostały okoliczności świadczące o tym, że prowadzona przez Skarżącą działalność ma charakter deficytowy, a Skarżąca jest w trakcie spłaty kredytu zaciśniętego na zakup środków trwałych. Organ nie wziął pod uwagę tych okoliczności, co uzasadnia zarzut, że ocena zebranych w sprawie dowodów została dokonana w sposób wybiórczy z naruszeniem art. 80 k.p.a. Prezes Zakładu zupełnie też zignorował dowód w postaci pisma Stowarzyszenia na rzecz poradnictwa obywatelskiego DOGMA, z którego wynikało, że pracownicy ZUS także w innych przypadkach udzielali informacji takich, jakie udzielono Skarżącej. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, jeśli twierdzenia Skarżącej o wprowadzeniu jej w błąd budziły wątpliwości to należało podjąć próbę wyjaśnienia kto i kiedy udzielał błędnych informacji. Bierność organu w tej kwestii utwierdziła Skarżącą w przekonaniu, że Prezes Zakładu przyjął jej argumentację. Jeśli było inaczej organ winien - zdaniem pełnomocnika Skarżącej - stosownie do treści art. 9 k.p.a. poinformować Skarżącą o skutkach takiego stanu rzeczy, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto, w skardze podniesiono, że Skarżąca już po wydaniu decyzji określającej wysokość należności dowiedziała się, o treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt II UK 128/04, w którym stwierdzono, że korzystanie z urlopów macierzyńskiego i wychowawczego w czasie pozostawania w stosunku pracy wyłącza obowiązek ubezpieczenia z tytułu jednoczesnego prowadzenia działalności gospodarczej. Występując o umorzenie należności Skarżąca działała w przekonaniu, że w tym trybie może być naprawiony błąd Zakładu polegający na obciążeniu jej nienależnym świadczeniem. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zostały uwzględnione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Ponadto, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 p.p.s.a. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd brał pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydania. Rozpoznając tę sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, które skutkowało wadliwością wydanych w sprawie decyzji, wymagającą ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W kontekście rozpoznanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Szczegółowe zasady umarzania i przesłanki uzasadniające umorzenie należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia. Z kolei w myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż Kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie podstępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, niejako ponownie rozstrzygający sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Obowiązków wynikających z powyższych przepisów organy obu instancji nie wypełniły w sposób należyty. Jak wynika z treści wydanych decyzji organy orzekające nie odniosły się do istotnych okoliczności ustalonych w trakcie postępowania. Rozpatrując sprawę umorzenia odsetek nie uwzględniły oświadczenia Skarżącej o posiadaniu zobowiązań z tytułu kredytu w wysokości 15.000 zł. Nadto wskazały na przychód z działalności Skarżącej, gdy tymczasem działalność Skarżącej przynosiła stratę. Organy obu instancji, dokonując rozstrzygnięć nie uwzględniły dokumentacji złożonej przez Skarżącą przy piśmie z dnia 22 września 2005 r., dotyczącej informacji o wynikach finansowych prowadzonej przez nią działalności w okresie styczeń - sierpień 2005 r. Z treści zaskarżonych decyzji nie wynika również, aby organy odwołując się do dochodów z działalności gospodarczej małżonka Skarżącej, określiły jaki jest to dochód - jaką kwotą się on wyraża i jakiego okresu dotyczy. Odnośnie twierdzenia organów, że Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła poprzez złożenie stosownej dokumentacji, iż pracownicy Zakładu błędnie ją informowali o podleganiu ubezpieczeniu wskazać należy, że z akt administracyjnych przekazanych Sądowi nie wynika aby organ wzywał Skarżącą do udowodnienia (udokumentowania inaczej niż własnym oświadczeniem) tej okoliczności. Skoro jednocześnie ocena tej okoliczności, zdaniem organu, wymagała dowodzenia organ nie powinien pozostawać biernym w tym zakresie. Powinien zatem przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe (np. przesłuchać Skarżącą i ewentualnie osoby udzielające informacji). Nie informując przy tym Skarżącej o skutkach "braków" w tym zakresie naruszył także art. 8 i art. 9 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się przy tym pismo Stowarzyszenia na rzecz poradnictwa obywatelskiego DOGMA, na które powoływała się Skarżąca informujące, że Stowarzyszenie otrzymało wyjaśnienie z Inspektoratu ZUS w T., że osoba spełniająca warunki objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z kilku tytułów jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Do tego dowodu organ w ogóle się nie ustosunkował, mimo iż w ten sposób Skarżąca próbowała wykazać jakie informacje były udzielane w powyższym Inspektoracie. Sąd zwraca również uwagę, iż bezspornym jest, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, w tym odsetek, oparte są na uznaniu administracyjnym. Nie zwalnia to jednakże organów orzekających od obowiązku dokonania takich ustaleń faktycznych, które pozwolą na jednoznaczne stwierdzenie, czy przesłanki te wystąpiły. Dopiero bowiem stwierdzenie istnienia przesłanek umorzenia umożliwia organowi podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Brak natomiast tych przesłanek zawsze skutkować musi odmową udzielenia ulgi w płatności należności, jaką jest ich umorzenie. W sprawie niniejszej organy orzekające przyjęły, iż przesłanki umorzenia nie występują. Stanowiska swojego jednakże nie uzasadniły w sposób należyty. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienia przedmiotowych decyzji nie mogą być uznane za wyczerpujące. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie ograniczające się w istocie do stwierdzenia, że Skarżąca posiada wartościowe składniki majątku, między innymi samochód osobowy marki F. (rok produkcji 2004) oraz że kontynuuje działalność gospodarczą prowadząc gabinet stomatologiczny i osiągając z tego tytułu w latach 2003-2004 określony przychód, dochód lub stratę, że małżonek Skarżącej posiada własne źródła dochodów, a na utrzymaniu Skarżącej i jej męża pozostaje jedno dziecko. W żadnej z decyzji, o czym już była mowa, nie odniesiono się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez Skarżącą w składanych wnioskach. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wyprowadzono prawidłowych wniosków o sytuacji majątkowej Skarżącej, m.in. z uwagi na posłużenie się kategorią "przychodów", zamiast wyłącznie kategorią "dochodu - straty", jako dającej rzeczywisty obraz możliwości płatniczych. Wskazać należy, że uzasadnienie decyzji powinno odnosić się również do argumentów przedstawianych przez stronę i odwołując się do obowiązującego w tym zakresie stanu prawnego wyjaśniać powody podjęcia rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia wniosku Skarżącej. Strona postępowania ma bowiem prawo oczekiwać, że podnoszone przez nią zarzuty zostaną wyjaśnione, ich zasadność oceniona, a ocena ta znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Sąd zważył również, iż organy odwoławczy przed wydaniem decyzji nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez organ z obowiązku nałożonego art. 10 § 1 k.p.a. ma wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, jeżeli nawet organ prowadzący postępowanie może przypuszczać, że okoliczności, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a ustalone w toku postępowania dowodowego, znane są stronie, to nie jest to równoznaczne z jej świadomością, iż będą one uwzględniane przy podejmowaniu decyzji. Także z tego względu istotne jest umożliwienie jej zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdził, że wobec istotnych wadliwości postępowania administracyjnego i braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przedwczesnym stała się ocena, czy organy naruszyły art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. Dodać przy tym należy, że z treści zaskarżonych decyzji nie wynika - jak twierdzi pełnomocnik Skarżącego - aby organy orzekające przyjęły, że przesłanki umorzenia zawarte w § 3 rozporządzenia stanowią katalog zamknięty. O tym, iż nie jest to taki katalog świadczy użyty przez prawodawcę w tym przepisie zwrot "w szczególności". W konsekwencji stwierdzić należy, że przesłanki umorzenia wskazane w pkt 1-3 § 3 rozporządzenia są przykładowe i nie są jedynymi, które mogą stanowić powód umorzenia należności, a które ustawodawca nazywa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. "uzasadnionymi przypadkami". Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego przez organy orzekające. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej koszty jej zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło